Thay đổi công tơ để gian lận tiền điện

Đua nhau ăn cắp điện

Sau khi nạn ăn cắp điện rộ lên nhức nhối ở một số địa phương, điển hình nhất là ở TP Hải Phòng nhiều năm trước đây, ngành Điện lực đã quyết định chuyển toàn bộ công tơ ra ngoài trời để ngăn chặn tình trạng ăn cắp điện. Kết quả khoanh vùng, kiểm tra của cơ quan chức năng đã phát hiện trong số những thủ phạm trộm điện có không ít những chủ xưởng sản xuất và các công ty tư nhân, doanh nghiệp nhỏ.

Số tiền điện những đối tượng này lấy được lên tới con số nhiều tỷ đồng. Chỉ tính riêng trên địa bàn do Công ty Điện lực 1 quản lý gồm 26 tỉnh, thành phố từ Hà Tĩnh trở ra, từ đầu năm 2006 đến nay đã xảy ra 63 vụ ăn cắp điện với số tiền bồi thường gần 2,6 tỷ đồng.

Đánh giá của cơ quan chức năng cho thấy: tình trạng ăn cắp điện xảy ra khá nhiều nơi, nhưng nhiều nhất vẫn tập trung tại các địa bàn: Hà Tây, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ... Không chỉ ăn cắp điện phục vụ sinh hoạt gia đình mà tại huyện Yên Phong - Bắc Ninh, một nhóm gồm bốn đối tượng còn tổ chức ăn cắp "giúp" cho nhiều gia đình khác. Mỗi một phi vụ thực hiện thành công, các đối tượng ung dung thu tiền "ăn cắp phí" từ 700 ngàn đến 1 triệu đồng.

Tại Vĩnh Phúc qua kiểm tra đã phát hiện một công ty TNHH chuyên sản xuất thép phá bản lề công tơ, đảo lại từ tính để làm thay đổi công tơ lấy cắp điện phục vụ việc... sản xuất thép. Tháng 3-2006, Điện lực tỉnh Hưng Yên cũng đã phát hiện hai vụ trộm cắp lớn khá tinh vi. Trong đó có một vụ đối tượng trộm cắp là cai thầu điện, sau khi trúng thầu cung cấp điện cho hàng ngàn hộ nông dân, được giao quản lý hai trạm biến áp lớn, đối tượng đã đục thủng hộp trạm biến áp và tác động vào đồng hồ đo đếm để ăn cắp hơn 16 ngàn KWh điện. Vụ ăn cắp này không chỉ gây thiệt hại cho Nhà nước mà chính những người nông dân tại đây cũng bị đối tượng cai thầu điện bán với giá rất cao để kiếm lời.

Có khá nhiều hình thức để tiến hành ăn cắp điện, nhưng hầu hết đều phải can thiệp và tác động vào công tơ. Sau khi sử dụng các biện pháp khoan phá công tơ, các đối tượng đã áp dụng các hình thức như rẽ dòng, làm chết cuộn áp, cắt bỏ cuộn dây dòng... để thay đổi, điều chỉnh công tơ.

Tại Hà Nội, cơ quan chức năng còn phát hiện đối tượng sử dụng thủ đoạn đưa con chíp vào phía trong công tơ, sau đó dùng điều khiển từ xa để điều chỉnh theo ý muốn. Một số chuyên gia trên lĩnh vực này cho chúng tôi biết: hình thức sử dụng con chíp để tiến hành các vụ trộm điện được thực hiện khá tinh vi. Hiên tại có hai loại con chíp, loại chíp thứ nhất được gắn vào với mục đích dùng để giữ ngăn không cho đĩa công tơ quay, loại này được điều khiển từ xa; loại thứ hai là loại chíp dùng để rẽ dòng (mở van, đóng van) tự động và trong trường hợp có cán bộ đến kiểm tra nếu không mở công tơ ra kiểm tra thì sẽ khó có thể phát hiện ra được thủ phạm trộm cắp.

Không chỉ riêng nạn trộm cắp điện mà thời gian gần đây, những tài sản, vật tư thiết bị điện trở thành đích ngắm của đạo chích. Thủ đoạn trộm cắp của những đối tượng này hết sức tinh vi. Thậm chí chúng còn đóng giả làm nhân viên điện lực để công khai thực hiện hành vi trộm cắp. Chỉ tính riêng năm 2005, trên địa bàn do Công ty Điện lực 1 quản lý đã xảy ra hơn 100 vụ mất cắp vật tư, thiết bị điện.

Từ đầu năm 2006 đến nay, tình trạng mất cắp vật tư, thiết bị điện tiếp tục gia tăng với gần 90 vụ vi phạm. Các địa phương xảy ra nhiều nhất như: Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Thái Bình, Bắc Giang... Có những địa phương xảy ra 20-30 vụ mất cắp với tổng số thiệt hại hàng trăm triệu đồng. Tài sản thường bị lấy cắp là dây cáp điện, dây tiếp địa, ghế cách điện, thanh giằng cột thép cao thế...

Tại Lào Cai, kẻ gian đã lấy trộm 275 khóa hòm công tơ tại Chi nhánh điện Lào Cai và Chi nhánh điện Bảo Thắng (Lào Cai). Tại tỉnh Lạng Sơn chỉ trong một thời gian ngắn ba đối tượng do Nguyễn Hán Chung trú tại xã Tân Thượng, Văn Bàn, Lạng Sơn chủ mưu đã tiến hành 18 vụ trộm cắp, cắt phá hàng trăm kg dây cáp điện ở các trạm biến áp trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn và Bắc Giang, gây thiệt hại hơn 150 triệu đồng.

Cần sự nhập cuộc của các cơ quan chức năng

Theo lãnh đạo Phòng Thanh tra Bảo vệ pháp chế, Công ty Điện lực 1, mặc dù đã đưa ra khá nhiều biện pháp để ngăn chặn, phòng ngừa, tuy nhiên tình trạng trộm cắp điện vẫn chưa có chiều hướng thuyên giảm. Việc phát hiện ra các vụ trộm điện gặp rất nhiều khó khăn. Trong nhiều trường hợp khi có dấu hiệu bị lộ, đối tượng sẵn sàng cho nổ tung hộp đo đếm để xoá dấu vết.

Điển hình cho tình trạng này là vụ việc xảy ra đầu năm 2006 tại Hà Tây. Qua theo dõi, Điện lực Hà Tây đã phát hiện ra dấu hiệu đáng ngờ về tình trạng ăn cắp điện trong một thời gian khá dài tại một doanh nghiệp tư nhân ở Chương Mỹ. Tuy nhiên, sau khi đã tiến hành khoanh vùng, rà soát chứng cứ chuẩn bị bắt quả tang thì hộp thiết bị đo đếm điện tử tại đây đã bị cho nổ tung và cuối cùng vụ trộm cắp đã không thể tìm được chứng cứ để xử lý.

Hiện tại, để ngăn chặn tình trạng trộm cắp điện, biện pháp mà điện lực đang áp dụng là tăng cường quản lý chặt chẽ các hộ phụ tải bằng cách theo dõi biểu đồ sử dụng điện của những hộ này. Khi phát hiện thấy bất thường sẽ tổ chức kiểm tra để có biện pháp xử lý.

Một cán bộ ngành Điện lực cho chúng tôi biết; ở các cơ sở sản xuất thép tư nhân, thí dụ như ở làng nghề Đa Hội, ngành điện lực hầu như phải cắt cử cán bộ thường trực 24/24 giờ tại xưởng sản xuất để ngăn chặn tình trạng ăn cắp điện. Hai giờ một lần, nhân viên điện lực phải tiến hành ghi số theo dõi một lần. Lý do hết sức đơn giản là những hộ sản xuất này đều sử dụng lò cao tần "ngốn" điện rất lớn. Mỗi một lần sử dụng lò là có thể ngốn tới một vài ngàn KWh. Sểnh ra một chút thôi là đã có thể đi toi hàng triệu đồng tiền điện.

Theo ông Nguyễn Hồng Quang - Trưởng phòng Thanh tra bảo vệ Pháp che, Công ty Điện lực 1, có nhiều nguyên nhân làm gia tăng tình trạng ăn cắp điện hiện nay, trong đó ngoài việc ý thức người sử dụng điện chưa cao, thì các chế tài xử phạt vi phạm trên lĩnh vực này vẫn còn nhẹ. Đặc biệt đối với những trường hợp được đưa ra xét xử trước pháp luật thì đều được lĩnh án treo, do đó thiếu sự răn đe đối với hành vi vi phạm.