Tháo gỡ rào cản bảo hiểm y tế cho người khuyết tật

Hiện ở nước ta mạng lưới phục hồi chức năng đang được củng cố và hoàn thiện. Các bệnh viện, khoa và các cơ sở phục hồi chức năng từng bước hiện đại hóa để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và phục hồi chức năng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người bệnh. Công tác phòng ngừa, phát hiện sớm và can thiệp sớm, phục hồi chức năng cho NKT được đẩy mạnh, nâng cao chất lượng trên cơ sở cung cấp đa dạng các hình thức phục hồi chức năng, thay đổi tích cực nhận thức của cộng đồng đối với NKT, để họ không cảm thấy mặc cảm. Chính sách khám, chữa bệnh và phục hồi chức năng để NKT sống độc lập và hòa nhập cộng đồng, được quy định khá đầy đủ, cụ thể trong các văn bản pháp luật. Những sửa đổi, bổ sung trong Luật Bảo hiểm y tế đã thể hiện sự quan tâm của Ðảng và Nhà nước dành cho cộng đồng, mang tính đột phá mạnh mẽ, khắc phục những hạn chế, bất cập, tạo cơ chế pháp lý bảo đảm quyền lợi của người tham gia nhằm thực hiện mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân.

Tuy nhiên, hiện nay công tác chăm sóc sức khỏe cho NKT mới chỉ dừng lại ở chủ trương, chính sách, mà chưa có quy định cụ thể để NKT có thể tiếp cận dịch vụ hỗ trợ tại nhà, khu vực sinh sống và cộng đồng. Tại các địa phương, việc triển khai công tác này hiện đang rất thiếu nhân lực và thiếu kinh phí hoạt động. Bên cạnh đó, hệ thống mạng lưới phục hồi chức năng mỏng, thiếu cán bộ; mô hình tổ chức các cơ sở phục hồi chức năng còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Các dịch vụ chăm sóc y tế, nhất là các vùng nông thôn, miền núi còn nhiều hạn chế, gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc phòng ngừa, phát hiện, can thiệp sớm và phục hồi chức năng cho NKT. Hầu hết các cơ sở y tế cấp xã thiếu người có chuyên môn, kinh nghiệm về khám, chữa bệnh cho NKT. Rất ít trạm y tế xã thực hiện việc lập hồ sơ quản lý đối tượng, theo dõi tình hình sức khỏe của NKT theo quy định của Luật NKT.

Thực tế cho thấy, đến nay phần lớn NKT tại nước ta chưa được tạo điều kiện để khắc phục những khó khăn liên quan đến chức năng cơ thể, để phát huy năng lực, chủ động tham gia vào mọi khía cạnh của đời sống xã hội. Bởi theo quy định của Nhà nước, việc khám, chữa bệnh Bảo hiểm y tế phải được thực hiện theo đúng tuyến, thủ tục còn phức tạp, thời gian chờ đợi lâu. Trong khi đó, sức khỏe NKT yếu hơn người bình thường, chưa kể những lúc ốm đau, rất bất tiện trong việc di chuyển. Ðối với NKT ở vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận dịch vụ của Bảo hiểm y tế lại càng khó khăn hơn.

Ngoài ra, khi NKT đi chữa bệnh, Bảo hiểm y tế chỉ chi trả cho các khoản về khám, chữa bệnh, phục hồi chức năng, khám thai định kỳ, sinh con, chuyển tuyến theo đúng quy định. Còn các trường hợp như thay chân, tay giả, phương tiện trợ giúp vận động thì không được tính trong bảo hiểm. Ðối với trẻ khuyết tật, luật quy định trẻ em dưới sáu tuổi được Nhà nước cấp thẻ khám, chữa bệnh miễn phí tại các cơ sở y tế công lập thuộc Bộ Y tế, các bộ, cơ quan, đơn vị ở T.Ư và địa phương. Với trẻ khuyết tật sứt môi, hở hàm ếch có nhu cầu phẫu thuật chỉnh hình, nhưng không được Bảo hiểm y tế chi trả, vì cho rằng đây là phục vụ thẩm mỹ.

Một số rào cản trong sử dụng thẻ Bảo hiểm y tế đối với NKT là phải khám theo đúng tuyến trong khi trạm y tế xã chưa có đủ trang thiết bị và nhân lực bảo đảm chất lượng cho công việc này; thủ tục sử dụng dịch vụ còn phức tạp; thời gian chờ đợi lâu. Việc nhân viên y tế không nhiệt tình hay chất lượng trang thiết bị và loại thuốc được bảo hiểm chi trả nghèo nàn cũng là những nguyên nhân khiến NKT không sử dụng thẻ bảo hiểm y tế.

Ðể thực hiện tốt Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế cũng như khuyến khích NKT tham gia bảo hiểm y tế, các nhà hoạch định chính sách cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm tính đồng bộ trong việc ban hành giữa các văn bản pháp quy; truyền thông vận động NKT tham gia bảo hiểm xã hội. Tăng cường nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền, các cơ quan, tổ chức, đoàn thể, người dân hiểu về ý nghĩa, tầm quan trọng của bảo hiểm y tế và trách nhiệm của mỗi người dân tham gia bảo hiểm y tế. Các cơ sở y tế công cần chú trọng đến các nguyên tắc ứng xử của cán bộ y tế đối với NKT tham gia bảo hiểm y tế; tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, phục hồi chức năng cho NKT.

TRỊNH SƠN