Trong tháng 11 và những ngày đầu tháng 12/2021, các ngân hàng thương mại đã điều chỉnh lãi suất huy động, tăng thêm từ 0,1% đến 0,8%/năm, đưa mức lãi suất tiền gửi tiết kiệm lên hơn 7%/năm đối với kỳ hạn gửi hơn 12 tháng. Cùng với đó, nhằm hạn chế nguy cơ lây lan dịch Covid-19 cũng như tiết kiệm chi phí giao dịch, nhiều ngân hàng thương mại còn cộng thêm từ 0,3% đến hơn 1%/năm vào lãi suất tiền gửi tiết kiệm trực tuyến (online) so với tiền gửi trực tiếp tại quầy.
Chẳng hạn, lãi suất tiết kiệm trực tuyến của ngân hàng thương mại V. đã tăng từ 0,2% đến 0,3% từ tháng 11/2021 và lãi suất tiết kiệm cao nhất (kỳ hạn gửi hơn 12 tháng) dao động ở mức từ 6,5% đến 6,7%/năm. Còn lãi suất của ngân hàng thương mại S. ở kỳ hạn từ sáu tháng đến 12 tháng là từ 5,7% đến 6,8%/năm, riêng khách hàng gửi trực tuyến được cộng thêm 0,5%/năm. Một ngân hàng thương mại khác cũng áp dụng lãi suất tiền gửi trực tuyến cao hơn khoảng 1% so với thông thường… Trong đó, các ngân hàng thương mại do tư nhân nắm giữ cổ phần chi phối có mức tăng lãi suất tiết kiệm cao hơn so với các ngân hàng thương mại có phần vốn nhà nước chi phối. Các ngân hàng thương mại còn đưa ra các chương trình ưu đãi khác đối với người gửi tiền như tặng tiền, tặng điểm thưởng…
Ðể hỗ trợ các ngân hàng thương mại trong việc bổ sung nguồn vốn tín dụng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã nới lỏng hạn mức (chỉ tiêu) tăng trưởng tín dụng năm 2021 đối với 11 ngân hàng thương mại; trong đó có bốn ngân hàng thương mại được nâng hạn mức lên hơn ngưỡng 20%.
Theo đánh giá của các chuyên gia tài chính, việc Ngân hàng Nhà nước nới chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho các ngân hàng thương mại có chất lượng tài sản và chỉ số an toàn tín dụng tốt sẽ giúp ổn định mặt bằng lãi suất huy động và cho vay ở mức như hiện nay. Ðây là điều đáng mừng đối với cả các ngân hàng thương mại lẫn doanh nghiệp trong quá trình khôi phục hoạt động sản xuất, kinh doanh sau đợt dịch Covid-19 lần thứ tư.
Tuy vậy, lãi suất cho vay có thể giảm thêm được nữa nếu Ngân hàng Nhà nước giảm lãi suất điều hành, lãi suất tái cấp vốn, mua trái phiếu Chính phủ do các ngân hàng thương mại nắm giữ... Theo đại diện một số ngân hàng thương mại, tuy tăng lãi suất huy động nhưng ngân hàng thương mại vẫn có nguồn vốn lãi suất thấp từ nguồn tiền gửi không kỳ hạn. Các ngân hàng thương mại cũng đẩy mạnh số hóa các giao dịch, dịch vụ để tiết kiệm chi phí cho nên có thể không tăng mà vẫn duy trì được mức lãi suất cho vay như hiện nay. Các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực ưu tiên vẫn có thể vay được vốn giá rẻ từ các chương trình tín dụng ưu đãi. Chẳng hạn, Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) có gói tín dụng ưu đãi 20 nghìn tỷ đồng với lãi suất vay chỉ từ 4,5% đến 6,5%/năm; Ngân hàng thương mại cổ phần Phát triển thành phố Hồ Chí Minh (HDBank) có gói tín dụng vay trực tuyến ưu đãi 5.000 tỷ đồng với lãi suất vay chỉ từ 4,99%/năm…
Giám đốc Công ty TNHH Máy thép Sài Gòn Nguyễn Thanh Hùng cho biết: "Sau khi dịch Covid-19 bớt căng thẳng, việc sản xuất, kinh doanh bắt đầu khởi sắc lại thì chúng tôi rất cần nguồn vốn giá rẻ để mua nguyên liệu, vật liệu phục vụ sản xuất, trả lương cho người lao động, triển khai các dự án và hợp đồng kinh doanh…".
Theo Chủ tịch Hội Lương thực-Thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh, Lý Kim Chi, hiện tại, gần như tất cả các doanh nghiệp ngành lương thực, thực phẩm đã sản xuất trở lại an toàn với từ 80% đến 100% công suất so với điều kiện bình thường. Trong đó, có không ít doanh nghiệp còn tăng công suất, tăng ca để có thể dự trữ và cung ứng đủ lượng hàng hóa trong mùa cao điểm tiêu dùng cuối năm và dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022. Tuy nhiên, các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là nguồn vốn do trong thời gian dịch Covid-19 bùng phát, doanh nghiệp đã sử dụng nguồn vốn dự phòng để trang trải nhiều chi phí phát sinh nhằm duy trì hoạt động dẫn tới phần lớn doanh nghiệp đều thiếu hụt nguồn vốn để phục hồi sản xuất, kinh doanh. Rất ít doanh nghiệp tiếp cận được các chính sách và gói hỗ trợ về tín dụng của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Trở ngại lớn nhất của doanh nghiệp trong việc vay vốn từ các ngân hàng thương mại là không đáp ứng được điều kiện về tài sản thế chấp theo quy định của ngân hàng thương mại.
Theo PGS, TS Trần Hoàng Ngân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Hồ Chí Minh, Quốc hội cần sớm xem xét, ban hành gói hỗ trợ phục hồi nền kinh tế. Các doanh nghiệp cần tiếp tục được miễn, giảm thuế phí; cơ cấu lại nợ vay, giãn nợ kéo dài đến hết năm 2022…■
Bài và ảnh: HOÀNG LIÊM
