Tăng cường giám sát, hoàn thiện pháp lý về phòng, chống rửa tiền giai đoạn 2021-2025

Bộ Tài chính vừa có báo cáo gửi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về kết quả thực hiện các nhiệm vụ được giao tại Quyết định số 941/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt giai đoạn 2021-2025.

Theo đó trong giai đoạn 2021-2025, thực hiện Quyết định số 941/QĐ-TTg ngày 8/5/2022 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành Kế hoạch hành động quốc gia phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Bộ Tài chính đã triển khai đồng bộ các nhiệm vụ được giao, tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường giám sát các lĩnh vực rủi ro cao và đẩy mạnh phối hợp liên ngành, hợp tác quốc tế.

Trên phương diện thể chế, Bộ Tài chính chủ động rà soát, đối chiếu các chuẩn mực quốc tế về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố để tham mưu sửa đổi, bổ sung hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý. Trong 5 năm qua, các nghị định, thông tư liên quan lĩnh vực kế toán, kiểm toán, bảo hiểm, chứng khoán, trò chơi có thưởng và tài sản mã hóa đã được ban hành hoặc điều chỉnh theo hướng tăng cường trách nhiệm tuân thủ, nâng cao tính răn đe và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Cùng với hoàn thiện pháp lý, Bộ Tài chính tích cực tham gia các Nhóm công tác đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền và tài trợ khủng bố giai đoạn 2018-2022 và tiếp tục tham gia giai đoạn 2023-2027. Trên cơ sở kết quả đánh giá rủi ro quốc gia, Bộ phối hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, ngành liên quan xây dựng kế hoạch hành động, thực hiện báo cáo tiến triển quốc gia và từng bước lồng ghép cách tiếp cận dựa trên rủi ro trong công tác quản lý, giám sát.

Công tác thanh tra, kiểm tra được tập trung vào các lĩnh vực có nguy cơ rửa tiền cao.

Cụ thể, trong lĩnh vực trò chơi có thưởng, đã tổ chức 62 đoàn kiểm tra đối với doanh nghiệp kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng và 12 đoàn kiểm tra đối với doanh nghiệp kinh doanh casino.

Ở lĩnh vực chứng khoán, 27 đoàn thanh tra, kiểm tra đã được triển khai, gồm 8 đoàn đối với công ty quản lý quỹ và 19 đoàn đối với công ty chứng khoán; đồng thời ban hành 11 quyết định xử phạt vi phạm hành chính liên quan vi phạm chế độ báo cáo phòng, chống rửa tiền.

Đối với lĩnh vực bảo hiểm, công tác giám sát chủ yếu được thực hiện thông qua chế độ báo cáo định kỳ; đồng thời đã ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề năm 2026 đối với 5 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, trong đó có nội dung kiểm tra việc chấp hành quy định về phòng, chống rửa tiền. Những hoạt động này góp phần nâng cao ý thức tuân thủ của các tổ chức, doanh nghiệp và kịp thời chấn chỉnh các vi phạm.

Đồng thời, công tác tuyên truyền, đào tạo và nâng cao năng lực cũng được triển khai thường xuyên. Bộ Tài chính đã tổ chức và phối hợp tổ chức hơn 30 hội thảo, lớp tập huấn, diễn đàn chuyên đề trong nước và quốc tế cho cán bộ, công chức và các đối tượng quản lý thuộc các lĩnh vực thuế, hải quan, kế toán, kiểm toán, bảo hiểm, chứng khoán và tài sản mã hóa. Riêng lĩnh vực hải quan đã in và phát hành khoảng 50.000 tờ rơi tuyên truyền để cấp phát tới các đơn vị địa phương, người dân và doanh nghiệp.

Trong 5 năm, các đơn vị thuộc Bộ đã đăng tải hơn 300 lượt tin, bài tuyên truyền trên Cổng thông tin điện tử, góp phần nâng cao nhận thức xã hội về phòng, chống rửa tiền.

Đồng thời, cán bộ của Bộ cũng tham gia nhiều chương trình đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật do các tổ chức quốc tế như IMF, OECD, ADB, UNODC, AUSTRAC, ASIC tổ chức, tập trung vào nội dung đánh giá rủi ro, giám sát trên cơ sở rủi ro và phòng, chống rửa tiền xuyên biên giới.

Trong lĩnh vực thuế, từ năm 2021 đến 2025, cơ quan thuế đã thực hiện trao đổi thông tin với 36 quốc gia và vùng lãnh thổ, xử lý hơn 140 lượt yêu cầu trao đổi thông tin; tiếp nhận thông tin giao dịch đáng ngờ của gần 800 tổ chức và hơn 1.500 cá nhân, với tổng giá trị giao dịch khoảng 900 nghìn tỷ đồng và 100 triệu USD, qua đó phục vụ hiệu quả công tác phòng, chống rửa tiền, chống trốn thuế và tăng thu ngân sách nhà nước.

Bên cạnh kết quả đạt được, nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng khung pháp lý và sổ tay hướng dẫn thanh tra, kiểm tra, giám sát trên cơ sở rủi ro đối với các tổ chức tài chính và phi tài chính vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, do liên quan việc sửa đổi các văn bản pháp luật quan trọng và phải thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục, có đánh giá tác động.

Trong thời gian tới, để tiếp tục nâng cao hiệu quả triển khai các nhiệm vụ phòng, chống rửa tiền, Bộ Tài chính đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp tập huấn, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện báo cáo đánh giá rủi ro rửa tiền; đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho lãnh đạo, nhân viên liên quan; đồng thời phối hợp xây dựng bộ công cụ đánh giá rủi ro và hướng dẫn xây dựng sổ tay kiểm tra, giám sát trên cơ sở rủi ro theo quy định pháp luật.