Tấm lòng yêu thương bao la và niềm tin mãnh liệt

Tôi có vinh dự là phóng viên báo Nhân Dân được cơ quan cử đi cùng một số bạn đồng nghiệp ở một số tờ báo viết tường thuật ngày tiễn biệt Bác Hồ. Trong cuộc đời làm báo của mình, trong một số lần được đi công tác theo Bác Hồ, tình cờ tôi được tòa soạn cử đi viết tường thuật Tết trồng cây cuối cùng của Bác Hồ ở Vật Lại đầu năm Kỷ Dậu, tường thuật lần đi bầu cử cuối cùng của Người, tháng 4-1969 ở Nhà thuyền Hồ Tây, và lúc này là tường thuật Lễ tiễn biệt Người. Trời thoắt nắng, thoắt mưa. Trong sáu ngày túc trực ở Hội trường Ba Ðình nơi quàn linh cữu Bác, chúng tôi đã chứng kiến biết bao tấm lòng của các tầng lớp nhân dân các dân tộc và bạn bè quốc tế đến viếng Bác mà nhiều lần không cầm được nước mắt.

Quảng trường Ba Ðình, Hà Nội, nơi Bác đọc Tuyên ngôn Ðộc lập lại là nơi tổ chức tiễn đưa Bác. Hơn 10 vạn chiến sĩ, đồng bào và 34 đoàn đại biểu quốc tế đứng chật quảng trường vốn rất rộng này. Tại buổi lễ truy điệu Người ngày 9-9-1969, đồng chí Bí thư thứ nhất BCH T.Ư Ðảng Lê Duẩn đọc lời điếu, rồi đọc Di chúc của Bác, là thời gian thật sự xúc động. Cả quảng trường im lặng như nuốt từng lời. Khi đồng chí Tổng Bí thư xúc động đọc Di chúc: "Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Nay dù phải từ biệt thế giới này, tôi không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc là tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa". Cả rừng người òa lên khóc nức nở. Dù phải quan sát, ghi chép để tường thuật nhưng hai hàng nước mắt của tôi cũng ròng ròng rơi xuống cuốn sổ tay, người run lẩy bẩy.

Kết thúc bản Di chúc, đồng chí Bí thư thứ nhất đọc: "Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn dân, toàn Ðảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh niên và nhi đồng...". Cả chục vạn người ở quảng trường lại òa lên khóc. Việt Thảo, người bạn đồng nghiệp đứng cạnh, ôm choàng lấy tôi, chúng tôi cùng gục vào vai nhau để khóc, để chia sẻ nỗi đau mất mát chung quá to lớn này.

Tấm lòng của Bác với nhân dân, với Ðảng toát lên trong bản Di chúc càng gây xúc động vì được chứng thực bằng chính cuộc đời của Bác với dân, với nước, cho nên những lời dặn dò trong Di chúc là những lời dặn dò không chỉ từ tấm lòng một vị lãnh tụ với Ðảng, với chiến sĩ, đồng bào, mà còn là lời dặn của người ông, người cha với người thân trong gia đình, cho nên nó không chỉ in sâu trong óc mà còn thấm đượm trong tim, hun đúc tinh thần quyết tâm và lòng tin mãnh liệt của con người.

Mười tám ngày sau khi từ biệt Bác, ngày 27-9, chúng tôi lại được đọc trên báo Nhân Dân bản dịch bài  trả lời của Bác ngày 14-7 với nhà báo Cuba nổi tiếng Mac-ta Rô-hát. Có lẽ đây là người phóng viên nước ngoài cuối cùng được gặp Bác để phỏng vấn. Nhớ lại thời gian trả lời phỏng vấn là khi Bác đã hoàn thành lần cuối bản Di chúc, cho nên đọc lại thấy phảng phất như những lời tâm sự, dặn dò của tinh thần Di chúc. Bài phỏng vấn ấy đăng bằng tiếng Tây Ban Nha ngày 29-7 và bằng tiếng Pháp ngày 3-8 trên báo Granma trước lúc Bác mất một tháng, có đầu đề "Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi".

Cuộc gặp gỡ với người phóng viên nữ nổi tiếng mà Bác rất quý sau khi Người hoàn thành bản Di chúc lịch sử ba tháng trước đó. Cho nên tấm lòng thương yêu nhân dân của Bác vẫn tiếp tục thấm đượm trong khi Bác trả lời phỏng vấn. Bác nói với chị Mac-ta Rô-hát: "Ðồng chí muốn biết tình cảm của tôi đối với miền Bắc và đối với miền Nam phải không? Tôi yêu đồng bào ở miền Bắc cũng như yêu đồng bào ở miền Nam. Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi" và "Mỗi người, mỗi gia đình đều có một nỗi đau khổ riêng và gộp cả những nỗi đau khổ riêng của mỗi người, mỗi gia đình lại thì thành nỗi đau khổ của tôi".

Ðã gần hai chục ngày Bác Hồ từ biệt chúng ta mà đọc lại trên báo Nhân Dân những câu nói của Bác, chúng tôi lại không cầm được nước mắt, vì thấy lòng yêu đất nước, yêu thương nhân dân của Bác bao la quá; không những chỉ yêu thương mà còn tin tưởng. Mac-ta Rô-hát hỏi Bác về khả năng vượt qua mọi khó khăn gian khổ, chiến thắng kẻ thù hung bạo, trong khi cuộc chiến đấu còn rất nhiều thử thách phải vượt qua, Bác Hồ đã trả lời chị: "Sức mạnh của nhân dân Việt Nam là ở chỗ nào? Sức mạnh, sự vĩ đại và sự bền bỉ của nhân dân Việt Nam cơ bản là ở sự đoàn kết của nhân dân Việt Nam và ở sự ủng hộ của nhân dân thế giới".