Tái sử dụng can nhựa để đựng dầu ăn: Biết vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm, nhưng… vẫn làm

Vì lợi nhuận... phớt lờ quy định

Quyết định số 3339/2001/QĐ-BYT ngày 30-7-2001 Bộ Y tế quy định rất rõ về vệ sinh đối với một số loại bao bì bằng chất dẻo dùng để bao gói, chứa đựng thực phẩm. Theo đó, bao bì chỉ được sử dụng một lần dùng để chứa đựng dầu ăn lưu thông trên thị trường.

Qua thực tế thanh tra ở TP Hồ Chí Minh cho thấy, một số cơ sở sản xuất dầu ăn, thậm chí có những nhà máy sản xuất dầu ăn quy mô lớn cũng có những hành vi gian lận trong việc tái sử dụng can nhựa đựng dầu ăn.

Theo ông Hoàng Văn Thạc (Hiệp hội Nhựa Việt Nam), các cơ sở sản xuất thường có hai cách tái sử dụng can nhựa: một là thu gom can nhựa cũ rồi súc rửa để dùng lại; hai là băm nhỏ để tái chế. Thế nhưng, cách nào cũng có thể vi phạm ATVSTP vì lấy gì đảm bảo trong những can nhựa sử dụng lại hay tái chế không có nhiễm khuẩn hay tồn dư những hóa chất độc hại? Hơn nữa hầu hết các cơ sở sản xuất dầu ăn đều sử dụng phương pháp súc rửa thủ công, dùng vòi nước áp lực với chất tẩy rửa là chính; thiếu bồn ngâm rửa bình, giá phơi bình, kệ treo bình và kệ để bình sạch… Đặc biệt, các loại can nhựa 20-25 lít được tái sử dụng nhiều nhất và nhiều khi bỏ qua khâu súc rửa.

Mọi chuyện không dừng ở đây. Sau nhiều lần bị ngành chức năng thanh tra, nhắc nhở các cơ sở sản xuất đã tinh vi hơn trong việc sử dụng lại các can nhựa đựng dầu ăn bằng cách cho lót bao nylon vào bên trong rồi chiết rót dầu vào. Làm theo cách này nhà sản xuất nào cũng biết là vi phạm ATVSTP. Thế nhưng, bất chấp tất cả, họ vẫn làm vì muốn giảm giá thành sản xuất.

Ai bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng?

Theo PGS-TS Hồ Sơn Lâm (Viện trưởng Viện Khoa học Vật liệu ứng dụng - Viện KH-CN Việt Nam), cần có nghiên cứu, thử nghiệm để xem xét cụ thể về thành phần, tính chất của can nhựa tái sử dụng để chứa dầu ăn và tác động của nó đối với sức khỏe con người.

GS-TS Chu Phạm Ngọc Sơn (Trung tâm Đào tạo và Phát triển sắc ký TP Hồ Chí Minh) lo ngại rằng khi tái chế sử dụng lại các loại bao bì đựng dầu ăn như hiện nay, các cơ sở sản xuất thường cho thêm phụ gia như phụ gia tạo hạt thường (bột đá), chất hóa dẻo có yếu tố độc hại.

Còn việc lót bao nylon vào can nhựa cũ để tiếp tục đựng dầu ăn thì sao? Ông Sơn khẳng định: Nếu bao nylon tốt thì vẫn chấp nhận được nhưng bao nylon được tái chế sử dụng nhiều phụ gia độc hại, kém phẩm chất thì nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng rất cao.

Trong khi đó Viện Vệ sinh y tế công cộng (Bộ Y tế) đã từng khuyến cáo khi can dầu ăn đã dùng hết thì không nên tái sử dụng vì vẫn còn dư lượng dầu nhất định sót lại bám dính trong thành bao bì. Chất dầu mỡ bám dính trong can không súc rửa kỹ sẽ có những chủng vi khuẩn sinh sôi trong môi trường dầu mỡ. Trong quá trình phát triển, vi khuẩn phải ăn dầu mỡ và tiết ra những chất độc hại. Nếu đem sử dụng lại can này thì có nghĩa trộn lẫn vi khuẩn vào dầu mới.

Mọi chuyện đã rõ, nhưng đến nay việc xử lý vi phạm và ngăn chặn tình trạng tái sử dụng can nhựa đựng dầu ăn vẫn còn… bỏ ngỏ. Với chức năng là cơ quan quản lý, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh chỉ nhắc nhở các cơ sở sản xuất dầu ăn tuân thủ quy định về ATVSTP.

Ngay cả sau khi phát hiện các cơ sở sản xuất lót bao nylon để sử dụng lại can nhựa cũ, Sở Y tế TP mới có công văn yêu cầu các đơn vị sản xuất, kinh doanh dầu ăn không được tái sử dụng can nhựa để đựng dầu ăn và báo cáo Cục VSATTP xin ý kiến. Trong khi chờ đợi ngành chức năng xử lý vấn đề này thì người tiêu dùng tiếp tục đối mặt với nỗi lo sử dụng dầu ăn từ những can nhựa tái sử dụng không đảm bảo an toàn thực phẩm!