Căng thẳng vì phân minh
Sự năng động của tuổi trẻ, sự nhanh nhậy với thị trường đã giúp chị Ngọc ở Vĩnh Hưng (Hoàng Mai - Hà Nội) tích lũy được lưng vốn kha khá trước khi bước lên xe hoa về nhà chồng. Tài khoản bí mật đó tiếp tục được sinh sôi nảy nở khi chị Ngọc đầu tư vào nhà đất. Cho rằng đó là tài sản riêng của mình được tích lũy trước hôn nhân một cách hợp pháp cho nên chị Ngọc tự mình quyết định mọi khoản đầu tư, không bàn bạc hay đề cập với chồng. Thế nên khi anh Hiển, chồng chị vô tình phát hiện tập giấy tờ nhà đất của căn hộ chung cư 100 m2 mới được mua tại khu Xa La, Hà Ðông đứng tên vợ thì mâu thuẫn bắt đầu nảy sinh. Không khí căng thẳng bao trùm lên cả gia đình suốt cả tháng trời. Cho rằng vợ không thật lòng, không tin tưởng mới phải giấu diếm, anh Hiển chọn giải pháp im lặng trong khi chị Ngọc không thể mang luật pháp để nói chuyện với chồng trong hoàn cảnh này...
Không đến mức lục đục như nhà chị Ngọc, mấy tháng nay, chị Duyên (Nam Trung Yên, Cầu Giấy) sốt ruột, lo lắng, căng thẳng khi khối tài sản riêng của mình đang đứng trước nguy cơ biến thành của chung. Số là khi còn độc thân, chị Duyên đứng tên mua căn hộ chung cư trả góp tại Nam Trung Yên. Ðặt mua năm 2005, tiền nhà trả theo bốn đợt, đợt cuối cùng sẽ trả vào tháng chín năm 2009 khi nhận nhà. Ðầu năm 2009, chị Duyên lập gia đình với người bạn học cùng quê, không có nhà ở Hà Nội, sau vài tháng thuê nhà ở tạm, chật chội, bí bách cho nên khi nhận nhà chung cư là anh chị chuyển ngay. Toàn bộ số tiền mua nhà chung cư được chuyển từ tài khoản của bố mẹ chị Duyên cho con gái nhưng do lần trả cuối cùng chị Duyên không còn trong tình cảnh độc thân, đã xây dựng gia đình, thời điểm khá nhạy cảm này đã khiến căn nhà này có thể được xem là của chung. 'Toàn bộ số tiền mua nhà đều do công sức của tôi và bố mẹ thì không có lý gì chồng lại có thể dính dáng vào được. Giờ vẫn đang hạnh phúc thì không sao, mai sau có vấn đề gì hoặc cần bán sẽ trở thành vấn đề mà tự mình không thể quyết định được'. Lo xa không thừa, chị Duyên có ý định trả lại căn nhà về chính chủ - tức là sẽ do bố mẹ chị đứng tên nhưng thủ tục này chỉ thực hiện trong quá trình mua bán, giờ chị đã chuyển về ở thì không thay đổi. Câu trả lời của ban quản lý tòa nhà càng khiến chị đứng ngồi không yên. Chị Duyên gõ cửa văn phòng luật sư để tư vấn, tìm cách bảo vệ an toàn tuyệt đối cho khối tài sản riêng của mình.
Lo xa có thừa?
Khi xã hội ngày càng hiện đại, phát triển thì chuyện sở hữu tài sản riêng trước hôn nhân là điều bình thường, nhất là tại các thành phố lớn. Tuy nhiên, ứng xử như thế nào với khối tài sản đó lại không là điều đơn giản. Luật sư Lan Anh, đoàn Luật sư Hà Nội cho biết, trong cuộc sống gia đình, lúc yên ổn, êm ấm thì mọi việc đều trở nên đơn giản, của vợ cũng như của chồng, chẳng ai tính toán chi li thiệt hơn. Thế nhưng khi 'có vấn đề' thì những tranh chấp tài sản lại trở nên phức tạp, ngay cả khi có sự phân xử của tòa bởi việc phân định tài sản chung của vợ và chồng một cách rạch ròi đã khó huống chi là còn có sự tham gia, dính dáng đến cả tài sản riêng. Việc phải chạy theo những vụ kiện kéo dài hàng năm để đòi quyền lợi, tài sản chính đáng của mình có lẽ là không hiếm trong các câu chuyện ly hôn tại tòa án.
Chính từ sự phức tạp này, Luật Hôn nhân gia đình năm 2000 đã dành hẳn hai điều 32 và 33 quy định cụ thể về tài sản riêng. Tuy nhiên, theo luật sư Lan Anh, hiện chưa nhiều người có quan tâm hoặc có ý thức tự bảo vệ tài sản của mình trong hôn nhân với nhiều lý do khác nhau: do chủ quan, do không biết, do ngại làm các thủ tục pháp lý. Một nguyên nhân khác cũng rất khó nói nhưng lại đang có ý nghĩa quyết định là do quá tin tưởng vào nhau: của anh cũng như của em, của chồng công vợ đi đâu mà thiệt... cho nên nhiều người đã để tài sản riêng đó phát triển một cách tự nhiên. Về thực chất - theo luật sư Lan Anh, tài sản riêng được tạo lập trước hôn nhân dù có hay không có cam kết, thỏa thuận tài sản riêng cũng không có vấn đề gì.
Tuy nhiên, nếu khối tài sản riêng đó 'nằm im' sẽ không có vấn đề nhưng nếu được chuyển nhượng, sang bán, nhất là với nhà đất thì rắc rối có thể phát sinh. Thậm chí, nếu không biết bảo vệ thì hoàn toàn có thể biến thành của chung mà trường hợp nhà chị Duyên là một điển hình. Một giải pháp hữu hiệu là đề nghị bên còn lại cam kết không khiếu kiện, tranh chấp, 'đụng chạm' đến các tài sản riêng. Dù chúng ta vẫn thường nói đùa với nhau rằng, tiền bạc phân minh, ái tình dứt khoát nhưng đây mới là cái khó vì hôn nhân chung mà tài sản riêng không phải dễ dàng được chấp nhận. Bất luận là vợ hay chồng khi được yêu cầu ký cam kết không tranh chấp, không liên quan đến tài sản riêng ít nhiều đều có chút... lăn tăn, suy nghĩ. Trong trường hợp này, nếu vợ chồng không có sự cảm thông, chia sẻ, tôn trọng, không tường tận hết quy định pháp luật thì cũng sẽ ảnh hưởng đến tình cảm lứa đôi.
Dường như lâu nay chúng ta đã quá quen với việc tạo lập, giữ gìn hạnh phúc bằng tình cảm, sự tin cậy lẫn nhau mà chưa thích ứng nhanh và ngay với việc gìn giữ gia đình bằng chính quy định của luật pháp. Nghe thì có vẻ rạch ròi, tiền bạc vật chất không phải là tất cả, không tạo dựng được hạnh phúc gia đình nhưng sự minh định, sòng phẳng trong xác định quyền sở hữu tài sản riêng tài sản chung cũng lại chính là một cách giảm thiểu tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người có tài sản riêng.
Vợ, chồng có quyền có tài sản riêng. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng, cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại khoản 1 Ðiều 29 và Ðiều 30 của Luật này; đồ dùng, tư trang cá nhân. Vợ, chồng có quyền nhập hoặc không nhập tài sản riêng vào khối tài sản chung.
(Ðiều 32 Luật Hôn nhân gia đình)
