Chủ nhật vừa qua, tôi và nhiều hành khách từ Ninh Bình đi Hà Nội trên chiếc xe mang BKS 35N-5774. Cứ tưởng chiếc xe đó chật kín chỗ ngồi sẽ chạy một lèo tới Hà Nội. Nhưng mới qua cổng bến vài trăm mét, thì xe lại dừng chờ bắt thêm khách. Tôi thấy phụ xe lôi ra nhiều tấm đệm mỏng từ kẽ giáp thành xe, rồi chèn vào lối đi giữa làm ghế. Sau nhiều lần phụ xe liên tục mở cửa, hò hét, dừng đỗ tùy tiện bắt khách trên tuyến đường trục chính ở TP Ninh Bình, cả lối đi giữa và ca-bô xe đã không còn chỗ chen chân. Bất ngờ, lái xe cho xe quay ngược lại TP Ninh Bình, "bắt" thêm một khách nữa, chèn sau ghế lái, rồi mới rẽ vào đường cao tốc nối từ quốc lộ 10 với đường Cầu Giẽ - Pháp Vân (Hà Nội). Đếm trên xe tôi thấy, có tới 37 người, trong khi đó, số ghế dành cho khách chỉ có 26 ghế, phụ xe phải đứng ép mình vào cửa. Hôm đó, tất cả hành khách đi xe 35N-5774, đều phải trả giá vé "chặt chém" do phụ xe tự đặt ra là 100.000 đồng/khách. Nếu so với giá cước xe vận tải đối với xe khách chạy tuyến cố định Ninh Bình - Hà Nội là 70.000 đồng/vé, thì mỗi hành khách phải chịu cước đắt hơn 30.000 đồng.
Cháu Nguyễn Thanh Hà, sinh viên Trường đại học Kinh doanh và Công nghệ (Hà Nội) cho biết: "Đợt nghỉ Tết Dương lịch 2015, cháu đi từ bến xe Giáp Bát về Ninh Bình bằng xe khách của Công ty cổ phần Vận tải ô-tô Ninh Bình cũng suýt nghẹt thở vì xe "nhét" khách quá đông. Phụ xe thu vé 80.000 đồng/khách, nhưng họ không trao vé; một số hành khách có hành lý cồng kềnh bị thu thêm cước 100.000 đồng, không nộp thì bị phụ xe văng tục, chửi bậy, rất khó chịu. Anh Nguyễn Văn Tình, Phạm Văn Thịnh, quê ở huyện Triệu Sơn (Thanh Hóa), trọ tại tổ 20, phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội, than thở: "Năm nào về quê ăn Tết bằng xe khách cũng khổ vì nhà xe "nhồi nhét" khách; tại bến xe Giáp Bát, giá vé niêm yết tuyến xe khách Hà Nội - Triệu Sơn (Thanh Hóa) có 100.000 đồng/lượt/khách; song Tết Dương lịch vừa qua về quê, nhà xe Hào Hương đã thu 110.000 đồng/khách, tăng 10.000 đồng. Anh Nguyễn Văn Tình kể: "Đi xe khách nhiều lần mới thấy, một số xe có 29 chỗ ngồi, nhưng lái xe, phụ xe vẫn cứ vô tư nhồi nhét tới 40 người. Do lượng người vượt quá số ghế, cho nên một số phụ xe khôn ngoan, giở bài "mong hành khách thông cảm"; rồi họ tùy tiện dừng đỗ, bắt khách, ép khách ngồi chung ghế chính, ghế phụ, ngồi lên ca-bô, mặc cho hành khách kêu ca, phàn nàn trên suốt hành trình".
Được biết, để khắc phục tình trạng "Nhồi nhét, bắt chẹt" giá cước đối với hành khách, các bến xe ở các thành phố lớn, đã có nhiều cố gắng bảo đảm đưa đón hành khách, giữ gìn an ninh trật tự, vệ sinh môi trường. Đội trưởng Kiểm soát bến xe Nước Ngầm (Hà Nội) Trịnh Hoài Nam cho biết: "Không chỉ dịp Tết, mà cả ngày thường, bến xe Nước Ngầm đã cấm xe khách hoạt động trong bến chở quá tải; cấm chở hàng hóa lẫn với hành khách; bến thường xuyên tuyên truyền, khuyến cáo lái xe, phụ xe không sử dụng rượu bia, chất kích thích. Hiện bến xe Nước Ngầm bố trí 36 quầy bán vé, bổ sung nhiều biển báo luồng tuyến, giờ xe xuất bến, công khai giá vé trên hệ thống biển báo điện tử; hệ thống phát thanh của bến xe hằng ngày kịp thời cung cấp thông tin, hướng dẫn hành khách ra vào bến, lên xe; nhân viên sẵn sàng giúp đỡ người già, người khuyết tật, trẻ em, phụ nữ có thai; bến xe Nước Ngầm còn tăng cường kiểm tra các điều kiện an toàn phương tiện trước khi xuất bến; dự kiến đợt cao điểm Tết Nguyên đán Ất Mùi bến xe Nước Ngầm có 200 lượt xe hoạt động/ngày, phục vụ nhân dân về quê đón Tết.
Giám đốc bến xe Giáp Bát Nguyễn Tất Thành cho biết: Các tuyến vận tải hành khách Hà NộiNinh Bình, Hà Nội-Nam Định, Hà Nội-Thái Bình, Hà Nội-Thanh Hóa, thường có lượng khách tăng đột biến vào dịp lễ, tết. Bến xe Giáp Bát đã chủ động yêu cầu lái xe, phụ xe, hoạt động tại bến xe ký cam kết trong đó có bốn điều cấm: "Cấm nhồi nhét khách, cấm thu quá giá vé quy định, cấm chở quá tải và cấm chở chất cháy, nổ"; phối hợp các đơn vị vận tải đăng ký tăng thêm 100 lượt xe phục vụ tết, ngoài 959 lượt xe tuyến cố định chạy 60 tỉnh, thành phố và 1.100 lượt xe buýt vận chuyển hành khách nội đô. Đến nay, bến xe Giáp Bát đã tăng cường tối đa cán bộ, nhân viên hướng dẫn hành khách vào bến mua vé, giữ gìn an ninh trật tự, đồng thời cương quyết xử lý 30 trường hợp lái xe, phụ xe để hành khách lên xe không có vé.
Tết Nguyên đán Ất Mùi năm 2015 đang đến gần. Trong khi ngành chức năng, các bến xe đang nỗ lực siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh vận tải hành khách và các loại dịch vụ hỗ trợ, thì nhiều doanh nghiệp vận tải vẫn chưa chịu giảm giá cước khi giá xăng dầu đã giảm sâu. Điều đó, làm cho người dân đi lại dịp tết phải chịu thiệt thòi. Đáng nói hơn nữa là một số doanh nghiệp, hợp tác xã vận tải, nhà xe tư nhân còn thiếu trách nhiệm trong việc niêm yết công khai giá cước. Quan sát tại một số bến xe vẫn thấy nhiều xe khách chạy tuyến cố định "phớt lờ" việc niêm yết giá cước tại cửa lên xuống của hành khách. Thí dụ, các xe mang BKS 35N-9116, 35B-00038, 18N-00773, 18B-01313 chạy tuyến Giáp BátCổ Lễ-Lạc Quần (Nam Định), xe mang BKS 30X-6272 chạy tuyến Giáp Bát- Thái Bình, xe mang BKS 18N-1221 chạy tuyến Ngô ĐồngGiao Thủy (Nam Định) - Hà Nội. Đây chính là "kẽ hở" để một số lái xe, phụ xe lạm dụng "chặt chém" thu cước cao hơn giá quy định. Bên cạnh đó, hiện tượng sau khi xe khách xuất bến chạy quá chậm, chạy vòng vo "bắt khách" khu vực nội đô các thành phố, chạy quá tốc độ để tranh giành khách trên các tuyến quốc lộ, cũng chưa được ngăn chặn dứt điểm. Điều đó cho thấy, hoạt động vận tải hành khách vẫn còn nhiều bất cập. Nếu ngành chức năng không sớm khắc phục tình trạng nêu trên, sẽ còn tái diễn cảnh nhà xe "nhồi nhét, chặt chém" hành khách trong dịp tết.
NGUYỄN LỆNH
(Tổ 21, phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội)
XUÂN CƯỜNG
(Phường Vân Giang, TP Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình)
(Trích Nghị định số 171/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ)