Sông Đuống "quặn đau" nạn hút cát

Hiện nay mùa nước lũ trên hệ thống sông Hồng, sông Đuống đang bước vào giai đoạn cuối. Nỗi lo mùa lũ chưa qua, thì nỗi lo sạt lở nhà cửa, bờ, bãi do nạn khai thác cát trên sông đã ập đến. Tình trạng khai thác cát tùy tiện đó không chỉ gây nên nguy cơ mất an toàn đến đê điều, cầu vượt sông, gây ô nhiễm môi trường..., mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình sản xuất của người dân, trật tự an ninh trong khu vực, đặc biệt là nguy cơ mất an toàn giao thông đường thủy qua khu vực này.

Dọc tuyến sông Đuống đoạn chảy qua khu vực từ phường Phúc Lợi đến xã Cổ Bi, ngay tại vị trí cách hạ lưu cầu Phù Đổng khoảng 400m đến 500m (thuộc khu vực xã Cổ Bi) phía bờ phải sông Đuống là một "đại công trường" đang rầm rộ ngày đêm đua nhau móc cát dưới sông lên tàu. Được biết đây là khu vực chưa được UBND thành phố Hà Nội cấp phép khai thác, và đương nhiên những chiếc tàu đang thi nhau hút cát kia cũng đang vi phạm.

Một số người dân sinh sống ven sông Đuống thuộc xã Cổ Bi cho biết: Hoạt động khai thác cát sỏi ở đây xuất hiện từ rất lâu rồi, song nó chỉ rộ lên khoảng vài tháng trở lại đây do nhu cầu xây dựng nhà cửa, san lấp mặt bằng cho các khu công nghiệp trong khu vực. Hàng ngày, tại vị trí gần chân cầu Phù Đổng luôn có từ năm đến bảy chiếc tàu hút, nhưng ban đêm thì mới thật sự náo động, cả khu vực này có tới hàng chục chiếc tàu từ các nơi khác như Hải Hương, Bắc Giang kéo đến thi nhau “moi bụng” sông Đuống. Chỉ có mấy tháng, mà cả một bãi bồi ở giữa sông Đuống rộng như thế mà đã bị sục, hút và "thổi bay" lên bờ. Cứ cái đà này, không chỉ có vườn, bãi của dân và con đê kia bị tụt xuống sông, mà còn cả cái cầu Phù Đổng kia cũng chung số phận như thế!.

Đứng trên cầu Phù Đổng nhìn xuống sẽ thấy tấp nập những tàu hút cùng với những bãi cát khổng lồ. Hàng ngày, có hàng chục phương tiện nối đuôi nhau chờ vào bến bốc cát lên, còn dưới sông là các loại tàu hút dùng vòi rồng (ống hút) bơm cát lên bãi, thậm chí chúng còn được vận chuyển đến tận chân công trình qua một hệ thống ống dẫn khá kiên cố (ảnh). Nhưng nguy hiểm nhất là loại tàu hút đang sùng sục ở giữa sông, điển hình như tàu hút mang biển kiểm soát: HD-0427; BG-0196; BG-0168; BG-0118; BG-0225.... Với loại đầu sục, hút được thiết kế đặc biệt, chúng có thể xỉa vào bất kể chỗ nào, từ bãi bồi, dưới lòng sông (dù sâu đến mấy cũng sục được tất!), hay đó là là thân đê, chân cầu,  luồng tàu chạy cũng moi được hết!. Những con tàu này có sức chứa từ 300m3 đến 500m3, chỉ khoảng hai tiếng đồng hồ, các tàu này đã được hút đầy cát để chuyển lên bờ. Tính sơ bộ, trung bình một ngày đêm chúng đã moi bụng sông Đuống cả ngàn m3 cát!

Riêng về vấn đề an toàn luồng chạy tàu, kiểu hút này sẽ tạo ra những vụng xoáy ngầm làm biến đổi dòng chảy và luồng giao thông đường thủy. Tàu thuyền đi qua rất dễ bị nạn do xoáy nước tạo nên. Nhiều thuyền trưởng đã phản ánh, vào ban đêm, điều khiển tàu qua đây luôn nơm nớp lo sọ đâm va vào những chiếc tàu hút giăng hàng trên luồng.

Ông Đặng Văn Cánh - Trạm trưởng - Trạm Quản lý Đường sông Dương Hà - Công ty Cổ phần Quản lý Đường sông số 6 cho biết: Tình trạng các tàu hút cát  xâm phạm vào luồng chạy tàu tại khu vực này không chỉ gây bến dạng luồng, tuyến mà luôn thường trực nguy cơ phương tiện vận tải thuỷ đâm va vào những chiếc tàu hút cát trên luồng. Để ngăn chặn vấn nạn trên, Đội Cảnh sát Đường thuỷ số 2, Công an Kinh tế quận Long Biên, huyện Gia Lâm, Cảnh sát Môi trường - Công an Hà Nội đã tiến hành kiểm tra lập biên bản xử lý với hy vọng sớm giải quyết dứt điểm tình trạng trên. Nhưng khi lực lượng chức năng này rút đi, ngay lập tức các tàu hút lại tái diễn vi phạm. Thậm chí còn ngang nhiên hút cả ngày lẫn đêm, bất chấp cả sự có mặt của Đội Cảnh sát Đường thủy số 2 ngày đêm túc trực cách đó khoảng chừng dăm bảy trăm mét về phía thượng lưu cầu Phù Đổng.

Trước những bức xúc của người dân và chính quyền địa phương, đầu tháng 8 vừa qua, UBND thành phố Hà Nội vừa có công văn số 6400 về việc kiểm tra, rà soát và xử lý các hoạt động khai thác cát trái phép trên lòng sông giao cho Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Giao thông vận tải, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công an Thành phố và UBND các quận, huyện, thị xã có liên quan kiểm tra, rà soát và xử lý nghiêm các hoạt động khai thác cát trái phép trên sông, báo cáo UBND thành phố kết quả trước ngày 25/8/2011, nhưng không hiểu sao, điểm khai thác cát nêu trên vẫn chưa bị xử lý. 

Để chấn chỉnh và giải quyết vấn nạn trên, thiết nghĩ, cơ quan chức năng và chính quyền địa phương các cấp của Hà Nội, cần sớm có biện pháp mạnh tay hơn, có như vậy mới giải quyết triệt để tình trạng khai thác trái phép nói trên.