Sớm giải quyết bất cập về bồi thường, giải phóng mặt bằng ở Khu kinh tế Dung Quất

Dự án thép Guang Lian Dung Quất trước đây (nay thuộc Dự án Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất) còn nhiều vướng mắc trong công tác đền bù. Một số hộ dân và doanh nghiệp có đất, cây cối trong vùng dự án đã hơn 10 năm qua vẫn chưa được đền bù mà nguyên nhân là do dự án thép Guang Lian Dung Quất bị "treo" nhiều năm liền. Hơn nữa Ban đền bù, tái định cư và giải phóng mặt bằng tỉnh Quảng Ngãi (nay là Trung tâm phát triển quỹ đất Dung Quất) thực hiện việc đánh giá, kiểm kê tài sản, cây cối, đất đai bị thu hồi của người dân thiếu khách quan, chưa chính xác dẫn đến việc chậm trễ này. Từ năm 2010 đến nay, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều văn bản chỉ đạo Trung tâm phát triển quỹ đất Dung Quất xem xét, rà soát lại toàn bộ hồ sơ và phương án bồi thường. Trên cơ sở đó, xem xét bổ sung các thủ tục hành chính có liên quan để giải quyết dứt điểm việc bồi thường cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, đến nay không những Trung tâm chậm thực hiện văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh Quảng Ngãi, mà còn có báo cáo thiếu khách quan, chưa chính xác làm cho công tác đền bù chậm trễ, khiến một số hộ dân và doanh nghiệp trong dự án khiếu nại kéo dài, gây bất bình trong dư luận.

Báo cáo số 37/BC-BQL ngày 7-7-2010 của Ban quản lý Khu kinh tế Dung Quất (nay là Ban quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi) và Báo cáo kiến nghị số 416/TTT-NV3, ngày 27-10-2010 của Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi cho rằng: Một số hộ dân và Xí nghiệp xây dựng-sản xuất vật liệu xây dựng Hoa Lư (gọi tắt là Xí nghiệp Hoa Lư) trên Khu kinh tế Dung Quất đòi hỏi đền bù là không có cơ sở, vì người dân chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) và diện tích thu hồi cũng như khu vực khai thác mỏ đá Ðồi Sáo trong vùng dự án là không có cây cối, tài sản trên đất. Tuy nhiên, qua tìm hiểu của chúng tôi thì hầu hết diện tích đất mà người dân và doanh nghiệp đang sử dụng bị thu hồi đều có sổ đỏ và có nhiều cây trồng (đường kính thân cây từ 10 cm trở lên) trên đất. Một cán bộ của Công ty CP thép Hòa Phát Dung Quất dẫn chúng tôi đi xem hiện trường cho biết: Hầu hết diện tích tại khu vực Ðồi Sáo do Xí nghiệp Hoa Lư đang sở hữu có trồng rất nhiều loại cây lớn. Trong khi đơn vị thi công xây dựng công trình tiến hành san lấp mặt bằng và ủi phá khoảng 55 cây dương liễu lớn thì bị Xí nghiệp Hoa Lư ngăn cản và có đơn yêu cầu dừng thi công, vì đất và cây cối nơi đây chưa được đền bù...

Do báo cáo số liệu đền bù chưa chính xác, thiếu khách quan của Trung tâm phát triển quỹ đất Dung Quất cho nên Xí nghiệp Hoa Lư gần đây liên tục có đơn kiến nghị gửi các cơ quan chức năng của tỉnh yêu cầu giải quyết quyền lợi cho doanh nghiệp tại khu vực mỏ đá Ðồi Sáo trong vùng dự án, nhưng những kiến nghị chính đáng này vẫn chưa được xem xét, giải quyết dứt điểm, gây thiệt hại cho doanh nghiệp. Theo Giám đốc Xí nghiệp Hoa Lư Nguyễn Hoàng Ðạt thì hiện nay đất của người dân trên khu vực Ðồi Sáo bị thu hồi đều có sổ đỏ, một số thửa đất chưa có sổ đỏ, nhưng đủ điều kiện bồi thường, có xác nhận của UBND xã Bình Thuận và hồ sơ sử dụng đất hợp pháp, lâu dài không có tranh chấp được lưu giữ tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bình Sơn. Trên đất bị thu hồi làm dự án hiện nay có rất nhiều cây lớn; ngay tại thời điểm kiểm kê (ngày 15-1-2007) theo phiếu điều tra tài sản thiệt hại của Ban đền bù tái định cư và giải phóng mặt bằng tỉnh Quảng Ngãi đã xác định có 24.234 cây các loại. Việc khai thác mỏ đá Ðồi Sáo, Ban đền bù tái định cư và giải phóng mặt bằng cho rằng giấy phép đã hết hạn (tháng 5-2006), cho nên không được bồi thường chi phí đầu tư vào đất, nhưng thực tế Quyết định của UBND tỉnh cấp phép khai thác đến 31-12-2006 mới hết hạn. Tổng diện tích hiện nay của Xí nghiệp Hoa Lư bị thu hồi, không được đền bù là 7,74 ha (trong đó mỏ đá là 1,54 ha). Số diện tích còn lại 6,2 ha là khu phụ trợ, theo Quyết định của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Ngãi thỏa thuận các điều kiện an toàn trong nổ mìn, thì đủ điều kiện được bồi thường cho doanh nghiệp...

Qua rà soát thực tế và báo cáo kết quả ngày 31-10-2013 của Tổ công tác liên ngành huyện Bình Sơn tiến hành xác minh nội dung đơn khiếu nại của người dân và Xí nghiệp Hoa Lư cho thấy kết quả rõ ràng, chính xác về tài liệu, số liệu liên quan theo từng biểu mẫu diện tích, hoa màu, cây cối có trên diện tích bị thu hồi để làm dự án là đúng thực tế. Tổ công tác liên ngành huyện Bình Sơn đã đối chiếu, so sánh các tư liệu và số liệu điều tra theo các biểu mẫu của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện và xác nhận nội dung cung cấp, phản ánh của người dân, doanh nghiệp là đúng sự thật. Ðây cũng là cơ sở để Trung tâm phát triển quỹ đất Dung Quất tham khảo và tham mưu cho UBND tỉnh sớm giải quyết quyền lợi chính đáng cho họ. Tuy nhiên, đến nay người dân và doanh nghiệp bị thu hồi đất vẫn chưa được đền bù theo đúng biên bản điều tra, kê khai của Tổ công tác.

Ngày 16-8-2017, UBND tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục có Công văn 4984/UBND-CNXD về việc xem xét giải quyết dứt điểm nội dung phản ánh của Xí nghiệp Hoa Lư. Hiện nay, UBND tỉnh đã giao Tổ tư vấn, do Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Ðức Trung làm tổ trưởng cùng 13 thành viên của các ngành có liên quan tham gia đoàn và Tổ giúp việc gồm 14 người do Trưởng phòng Ðo đạc, Bản đồ và Viễn thám Lê Văn Thích làm tổ trưởng có trách nhiệm tham mưu UBND tỉnh các vấn đề liên quan đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và khẩn trương tổ chức kiểm tra thực tế hiện trường, rà soát lại toàn bộ hồ sơ, chứng từ liên quan việc thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng mỏ đá Ðồi Sáo của Xí nghiệp Hoa Lư để có ý kiến tham mưu, đề xuất UBND tỉnh chỉ đạo giải quyết chậm nhất vào ngày 30-8-2017. Các điều kiện giải quyết phải căn cứ vào điểm b, khoản 11, Ðiều 8 của Quyết định 73/QÐ-UBND ngày 16-12-2006 của UBND tỉnh Quảng Ngãi và khoản 11, Ðiều 8 của Nghị định 197/2004/NÐ-CP của Chính phủ về điều kiện để bồi thường đất cho doanh nghiệp không phải từ nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Ðể sớm giải quyết những bất cập nêu trên, đề nghị lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ngãi và các phòng, ban chức năng sớm lập và phê duyệt phương án đền bù cho người dân và Xí nghiệp Hoa Lư theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm quyền lợi chính đáng của họ.