Sản xuất rau sạch ở Lâm Ðồng

 Bắt buộc phải sản xuất rau an toàn

 Là doanh nghiệp đầu tiên ở Việt Nam có chứng nhận GlobalGAP trong sản xuất rau theo tiêu chuẩn quốc tế, một trong bốn doanh nghiệp trên cả nước được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận "Doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao (CNC)", sản phẩm của Công ty Ðà Lạt Gap của ông Lê Văn Cường ở phường 8, TP Ðà Lạt đã vươn ra thị trường quốc tế. Từ 1,5 ha sản xuất ban đầu, Ðà Lạt Gap mở rộng lên thành 11 ha, với sản lượng 840 tấn rau/năm. Hầu hết các loại rau đều sản xuất trong nhà kính theo hướng dẫn từ các chuyên gia châu Âu. Hằng năm, hơn 40% sản phẩm của Ðà Lạt GAP được xuất khẩu qua hợp đồng, còn lại được bán trực tiếp  tại thị trường trong nước.

  Hiện nay, diện tích sản xuất rau tại tỉnh Lâm Ðồng là 48,7 nghìn ha, sản lượng 1,7 triệu tấn. Trong đó, có 5.555 ha rau sản xuất theo CNC; 678,5 ha rau theo tiêu chuẩn VietGAP, với sự tham gia của 219 tổ chức và hộ nông dân. Rau của tỉnh Lâm Ðồng chủ yếu tiêu thụ tại thị trường trong nước, sản phẩm rau cao cấp xuất khẩu chỉ chiếm tỷ lệ  vừa phải đến các thị trường Nhật Bản, Ðài Loan (Trung Quốc), Thái-lan, Xin-ga-po...

 Với kinh nghiệm dạn dày trong nghề trồng rau, ông Vương Ðình Phi (phường 7, Ðà Lạt) cho hay, nghề nông nghĩ dễ nhưng làm rất khó. Tại trang trại của gia đình, ông đang xây dựng mô hình trồng theo phương pháp thủy canh hồi lưu và rau hữu cơ. Mỗi loại rau của ông Phi, từ khi gieo đến thu hoạch đều được tính toán khoa học và có nhật ký theo dõi, ghi chép nghiêm ngặt. Hiện, gia đình ông đã nhận được nhiều đơn đặt hàng từ các siêu thị, công ty của Nhật Bản.

 Hiện nay, nhu cầu sử dụng các sản phẩm rau an toàn ngày càng cao, vì lẽ đó mà các nông trại, nhà vườn ở Lâm Ðồng đang có sự thích nghi nhanh chóng và từng bước chuyển sang trồng rau theo hướng an toàn như VietGAP. Dưới chân núi LangBiang (huyện Lạc Dương) giờ xuất hiện nhiều nhà kính trồng rau, hoa công nghệ cao. Cách vườn Ða Gout Noa không xa, tôi gặp anh Cil Nôm (dân tộc Cơ Ho, thôn Bon Ðơng 1, Lạc Dương), điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua yêu nước tỉnh Lâm Ðồng (giai đoạn 2008 - 2013). Nhờ được đi học lớp sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn VietGAP, anh Cil Nôm chuyển đất ruộng để trồng dâu tây, cà-rốt theo công nghệ cao và trở nên giàu có. Chủ nhiệm Hợp tác xã Anh Ðào (Ðà Lạt) Nguyễn Công Thừa cho biết, HTX đã chuyển hướng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Hiện, HTX có 105 ha rau các loại, sản lượng 36 nghìn tấn/năm, tiêu thụ tại thị trường  trong nước qua hợp đồng bao tiêu sản phẩm của hệ thống các siêu thị.

 Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Ðồng Nguyễn Xuân Tiến khẳng định, sản xuất nông nghiệp CNC là hướng đi đúng và cần được nhân rộng; đồng thời, còn có tác động rất lớn trong thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới. 

 Những trăn trở

 Sau gần 10 năm thực hiện chương trình nông nghiệp CNC, tỉnh Lâm Ðồng đã đưa giá trị sản xuất nông nghiệp từ 27 triệu đồng lên gần 110 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 2,5 lần so mức bình quân chung của cả nước. Trong đó, giá trị sản xuất rau năm 2012 đạt từ 200 đến 250 triệu đồng/ha. Sản xuất nông nghiệp CNC đóng góp hơn 30% giá trị kinh tế trong ngành nông nghiệp. "Có thể nói, sản xuất rau tại Lâm Ðồng đã trở thành sản xuất hàng hóa. Ðời sống nhà nông đã gắn chặt với vùng rau". Ông Nguyễn Văn Lục, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản Lâm Ðồng  cho hay.

 Rau Ðà Lạt đã trở thành thương hiệu nổi tiếng, được khách hàng ưa chuộng. Ðến nay, Lâm Ðồng đã có 19 đơn vị được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu "Rau Ðà Lạt" (Cục  Sở hữu trí tuệ cấp độc quyền trên phạm vi toàn lãnh thổ Việt Nam), 219 tổ chức và nhà nông tham gia VietGAP... Tuy nhiên, kiểm chứng tại một số cơ sở, siêu thị bày bán rau sạch, thì việc dán nhãn mác, thương hiệu, lô-gô trên gian hàng, sản phẩm hầu như bị lãng quên. Tuy nhiên, sản xuất rau sạch tại đây vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Trên hành trình tìm hiểu về sản xuất rau sạch, tôi gặp chị Nguyễn Thị Thanh Trúc (Ða Phú, phường 7, Ðà Lạt), ông Bùi Hữu Phúc (Ðăng Lèn, Lạc Dương)... và đều nhận được cái "lắc đầu" khi hỏi về sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, nông nghiệp CNC, với lý do không đủ vốn đầu tư, tốn thời gian, công sức. Sản xuất rau CNC mà giá cả không cao hơn rau thường thì không có lãi.  Với suy nghĩ đó, nhiều nhà nông vẫn sản xuất theo lối cũ mà chưa áp dụng CNC; chưa tổ chức tốt "lịch mùa vụ", chuỗi liên kết "sản xuất - tiêu thụ", 70% số sản phẩm được tiêu thụ qua tư thương; công tác quảng bá sản phẩm, dự báo thị trường chưa được quan tâm đồng bộ.  Sản xuất rau sạch tại Lâm Ðồng vẫn chưa thoát khỏi vòng luẩn quẩn được mùa, rớt giá.

 Với các sản phẩm rau sạch, việc sản xuất và kinh doanh đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ theo quy trình khép kín từ việc đánh giá điều kiện trồng, kiểm soát quá trình trồng cho đến khâu chế biến và phân phối. Tuy nhiên, việc kiểm chứng rau sạch vẫn đang gặp khó khăn. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lâm Ðồng Nguyễn Văn Sơn, từng bước thực hiện xã hội hóa VietGAP đối với nhà nông trên toàn tỉnh, Lâm Ðồng đã kêu gọi và có nhiều chương trình, dự án hỗ trợ nông dân, doanh nghiệp. Ngoài bài toán về vốn, quy trình sản xuất, sự kết hợp "bốn nhà", đầu ra... cho sản phẩm rau sạch, thì vấn đề mà nhiều nhà tư vấn trong và ngoài nước phân vân về   phát triển nông nghiệp trong đô thị tại Ðà Lạt đang làm ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị, cảnh quan tự nhiên và môi trường, do đó phải nghiên cứu chuyển thành một loại hình nông nghiệp đô thị.