Phát biểu tại Lễ hội làng Ô Trình, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo nhân dân Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhấn mạnh: Đình làng không chỉ là một địa chỉ tâm linh, mà còn là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng. Đình làng Ô Trình đã có 400 năm tuổi, đặc biệt còn lưu giữ tới 62 đạo sắc phong của các vị vua thời phong kiến là một điều hiếm có.
Ô Trình - vùng đất có lịch sử hình thành từ lâu đời, phong tục tập quán mang đậm dấu ấn địa phương. Trong công cuộc quai đê, lấn biển tại Thái Thụy xưa, nhiều thế hệ người dân Ô Trình đã góp phần kiến tạo vùng quê trù phú từ những bãi triều sình lầy, ngập mặn của tạo hóa thiên nhiên.
Đình Ô Trình khởi dựng từ lâu đời, trong ký ức của người dân địa phương, đình làng được xây dựng từ thời hậu Lê (thế kỷ 17). Thời Nguyễn, đình làng được tân tạo với quy mô to đẹp theo lối kiến trúc “tiền nhất hậu đinh” và trở thành ngôi đình nổi tiếng ở khu vực huyện Thụy Anh xưa.
Năm 1951, thực hiện chủ trương tiêu thổ kháng chiến của Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Thái Bình, tòa đình ngoài được bí mật tháo dỡ. Năm 1961, tòa đình trong được tháo dỡ để phục vụ xây dựng hợp tác xã. Năm 1997-1998, Đình Ô Trình được tu tạo nhỏ. Năm 2006-2009, đình được tu tạo toàn bộ trên nền móng cũ và mở rộng khuôn viên. Năm 2023, tòa đình trong và hậu cung được xây mới. Năm 2025, đào hồ và xây dựng tường bao đình làng.
Đặc biệt, năm 2026, Thượng tọa Thích Quảng Minh, Phó Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Hải Phòng, Viện chủ Tổ đình Thắng Phúc Mỹ Lộc vận động xây dựng tu bổ, trang hoàng đình làng khang trang.
Trải qua thời gian lịch sử, đến nay, Đình Ô Trình vẫn giữ nguyên bố cục kiến trúc theo lối “tiền nhất hậu đinh”, bảo lưu nguyên vẹn nét đẹp kiến trúc nghệ thuật và văn hóa của dân tộc. Nội thất đình lưu giữ nhiều di vật, cổ vật có niên đại từ thời Lê-Nguyễn như: Các đạo sắc phong, ngai thờ, bài vị, long nghê, bát hương đá, hoành phi, câu đối...
Hiện nay, dân làng phối thờ Cao Sơn thượng đẳng thần tại đình làng. Sau có điều kiện kinh tế, dân làng xây dựng Từ Đoài (Miếu Đoài) thờ ngài Trình mãnh tướng quân và xây dựng Miếu Bắc (Miếu Ô Di) thờ ngài Hải Ngòi Sẻ tướng quân.
Lễ hội truyền thống vốn được dân làng tổ chức từ ngày mùng 1 đến ngày mùng 8 tháng 8 âm lịch hằng năm. Trong ngày mùng 5, dân làng tổ chức lễ rước các vị Thành hoàng làng từ Miếu Bắc, Từ Đoài về đình hội tế.
Nghi thức tế lễ được tổ chức trong 3 ngày (mùng 6, 7, 8). Chiều ngày mùng 8/8, dân làng tổ chức lễ rước Thành hoàng từ đình hồi quy từ, miếu an vị. Trong không khí vui tươi, hòa hợp, cố kết tình làng nghĩa xóm, hội làng tổ chức múa long hỏa, hổ hỏa, thả đèn trời, chọi gà, cờ tướng, sân khấu chèo, bóng chuyền, bóng bàn….
Năm nay, lễ hội càng rộn ràng hơn với lễ rước Thánh tượng Tam vị Thành hoàng gồm Tượng Đức Thánh Cao Sơn Đại vương Thượng đẳng thần, Tượng Đức Thánh Trình Mãnh tướng Tôn thần, Tượng Đức Thánh Hải Ngoại Sẻ Tôn thần. Cùng với đó là các hoạt động tâm linh như lễ cúng an vị Thánh tượng Thành hoàng, lễ cầu siêu và thả đèn hoa đăng tại hồ đình làng.
