Đưa chính quyền đến gần dân hơn

Đổi mới từ những việc làm cụ thể

Đến Trung tâm Phục vụ hành chính công phường An Biên làm thủ tục khai sinh cho cháu, bà Nguyễn Thị Thục không khỏi lo lắng vì chưa quen sử dụng công nghệ. Tuy nhiên, sau khi được công chức hướng dẫn đăng ký tài khoản, nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và thực hiện thanh toán trực tuyến, bà đã có thể tự thao tác. “Bây giờ tôi có thể tự làm mà không phải nhờ con cháu như trước. Khâu nào khó đã có cán bộ tận tình hướng dẫn”, bà Thục chia sẻ.

Sự thay đổi trong trải nghiệm của bà Thục cũng là kết quả bước đầu từ sáng kiến “Đồng hành cùng Nhân dân chuyển đổi số” được triển khai tại phường An Biên. Theo chị Nguyễn Thị Mai Anh, chuyên viên Trung tâm Phục vụ hành chính công phường, tác giả sáng kiến, mô hình đã góp phần nâng cao tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Đến nay, tất cả hồ sơ thuộc lĩnh vực hộ tịch được nộp trực tuyến; các khoản phí, lệ phí đều sử dụng biên lai điện tử.

Từ những sáng kiến tại cơ sở, Hải Phòng đang từng bước cụ thể hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ. Theo Giám đốc Sở Nội vụ Hải Phòng Sái Thị Yến, thành phố xác định cải cách hành chính, đổi mới tác phong, lề lối làm việc của chính quyền cấp xã là nhiệm vụ trọng tâm, có tính đột phá.

Năm 2026, thành phố triển khai mô hình “Chính quyền thân thiện” giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo, trong khuôn khổ nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa trên địa bàn. Mô hình được thực hiện đồng loạt tại 114 xã, phường, đặc khu, với bốn nhóm tiêu chí: công khai, minh bạch; thân thiện, hành động, vì nhân dân phục vụ; đội ngũ cán bộ, công chức chuyên nghiệp, trách nhiệm, gương mẫu; xây dựng chính quyền xanh, văn minh, hiện đại.

Đáng chú ý, các tiêu chí không dừng ở yêu cầu về tổ chức, điều hành mà được cụ thể hóa bằng những việc làm gắn với đời sống người dân. Nhiều địa phương thực hiện gửi “Thư xin lỗi” khi giải quyết hồ sơ trễ hẹn, nêu rõ nguyên nhân và thời gian trả kết quả; gửi “Thư cảm ơn”, “Thư chúc mừng” khi công dân đăng ký kết hôn, khai sinh và “Thư chia buồn” khi làm thủ tục khai tử cho người thân. Những việc làm tuy nhỏ nhưng thể hiện sự quan tâm, chia sẻ của chính quyền với người dân trong từng hoàn cảnh cụ thể.

Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo

Tại phường Hồng Bàng, mô hình “Một điểm đến-nhiều tiện ích” được triển khai nhằm tích hợp các dịch vụ hỗ trợ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Ngoài tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, trung tâm cung cấp các tiện ích tư vấn pháp lý, hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, bưu chính công ích và hỗ trợ công dân số.

Mô hình hướng tới thực hiện cơ chế “5 không”: Không giấy tờ, không chờ đợi lâu, không chi phí phát sinh, không phiền hà và không tiếp xúc trực tiếp. Điểm đáng chú ý là việc tích hợp nhiều tiện ích tại một địa điểm, giúp người dân giảm thời gian, công sức khi thực hiện các giao dịch hành chính. Đồng thời, chất lượng phục vụ được lượng hóa bằng các chỉ số đánh giá, tạo cơ sở để theo dõi, điều chỉnh và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Trong khi đó, xã Kiến Hưng lựa chọn cách làm gần gũi thông qua mô hình “Trà sáng thứ bảy-chính quyền lắng nghe nhân dân”. Từ 7 giờ 30 phút đến 9 giờ thứ bảy hằng tuần, tại Ngự Hoa Viên thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Khu tưởng niệm các Vua Nhà Mạc hoặc những điểm sinh hoạt cộng đồng phù hợp, người dân có thể trực tiếp trao đổi, phản ánh kiến nghị với chính quyền.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Kiến Hưng Vũ Như Động, không gian đối thoại cởi mở giúp chính quyền nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh và phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương. Đây cũng là điều kiện để giải quyết các kiến nghị ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh những vụ việc phức tạp, kéo dài.

Một hướng đổi mới khác đang được nhiều xã, phường thực hiện là rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính thông qua các mô hình “Ngày thứ ba không hẹn”, “Ngày thứ tư không hẹn”, “Ngày thứ năm không hẹn”, “Thứ năm hành chính-nhận ngay kết quả”, “Ngày thứ sáu không chờ”, “Phục vụ Nhân dân chủ nhật không nghỉ”... Theo đó, trong những ngày triển khai mô hình, các hồ sơ có đầy đủ thành phần theo quy định, đủ điều kiện giải quyết, không phải xác minh và được nộp trước 15 giờ sẽ được tiếp nhận, xử lý, trả kết quả ngay trong ngày. Cách làm này góp phần hạn chế việc cấp giấy hẹn, giảm số lần đi lại và thời gian chờ đợi của người dân, tổ chức.

Bà Yến cho rằng, những cách làm này có ý nghĩa vượt ra ngoài việc giải quyết một thủ tục hành chính cụ thể; thể hiện sự chuyển đổi từ tư duy “người dân phải tìm đến chính quyền” sang tư duy “chính quyền chủ động tìm cách đến gần người dân”; làm thay đổi căn bản tư duy của cán bộ công chức từ “chính quyền quản lý” sang “chính quyền thân thiện, phục vụ, đồng hành cùng Nhân dân”.

Tác phong, lề lối làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức đang ngày càng chuyên nghiệp, trách nhiệm và gần dân hơn; các thủ tục hành chính được tiếp nhận và giải quyết chính xác, đầy đủ nhanh chóng không để người dân, tổ chức phải đi lại nhiều lần; những vấn đề người dân quan tâm, bức xúc được người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp tổ chức đối thoại, chỉ đạo giải quyết kịp thời, hạn chế sự việc để phức tạp kéo dài; giữa chính quyền với Nhân dân tại Hải Phòng đã có sự gắn kết, thân thiện, khiến người dân ngày càng hài lòng hơn với sự phục vụ của chính quyền.