Sông Cầu chảy trên địa bàn TP Bắc Cạn có trữ lượng cát lớn, đến thời điểm này chính quyền địa phương chưa cấp phép cho đơn vị nào khai thác. Do đó, mọi hoạt động khai thác cát trên địa bàn đều là trái phép. Nhưng nhiều điểm đang khai thác một cách rầm rộ, lượng cát được khai thác mỗi ngày khá lớn, ngân sách không thu được đồng nào.
Tại khu vực thôn Nà Pài, xã Dương Quang, chúng tôi thấy nhiều tổ, đội với lán trại, công nông vận chuyển, sàn tuyển, máy hút cát hoạt động liên tục, công khai. Cả khu vực bị đào bới thành hầm hố từ nhiều ngày qua, thất thoát tài nguyên, ảnh hưởng môi trường nhưng không hề bị ngăn chặn.
Xuôi xuống khu vực xã Huyền Tụng, thôn Phiêng My, khuất lấp trong những nương ngô, rặng tre cũng đang có một số tổ, đội khai thác cát, sỏi trái phép lén lút, công khai vào những ngày nghỉ, nhưng không hiểu vì sao không được ngăn chặn triệt để.
Việc khai thác cát trái phép để lại hậu quả rất lớn, nhiều đoạn sông đã thay đổi dòng chảy, gây xói lở đất canh tác của người dân. Cách đây vài năm, hai bên bờ sông là bãi trồng ngô, nay trở thành hoang hoá, cát đá lổn nhổn.
Giá cát trên địa bàn TP Bắc Cạn hiện nay là khoảng 300 nghìn đồng/ khối nên lợi nhuận mang lại đối với khai thác cát trái phép cũng rất lớn. Các cơ quan có trách nhiệm, cán bộ chức năng không thể không biết tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép đang diễn ra gần như công khai trên sông Cầu, sông Nặm Cắt trên địa bàn TP Bắc Cạn, suốt từ xã Dương Quang đến xuống xã Huyền Tụng. Dư luận đang đặt câu hỏi liệu có tình trạng làm ngơ, “bảo kê” cho những sai phạm này?
Tốc độ đô thị hoá ở TP Bắc Cạn diễn ra nhanh, nhu cầu xây dựng lớn, trong khi đó trên địa bàn không có mỏ cát, sỏi nào được cấp phép khai thác. Mặt khác, chính quyền địa phương chưa quan tâm, chưa duy trì được tổ liên ngành giải toả, ngăn chặn nên đã xảy ra tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép kéo dài.
Chính quyền TP Bắc Cạn cần sớm ngăn chặn, giải toả các điểm khai thác cát trái phép. Thường xuyên kiểm tra, giám sát, quy trách nhiệm cụ thể cho lãnh đạo Công an thành phố, Phòng Tài nguyên và Môi trường, lãnh đạo xã nếu để xảy ra khai thác trái phép, tránh đổ lỗi cho khách quan, đổ lỗi cho nhau như thời gian vừa qua.
Mặt khác, nghiên cứu cấp phép khai thác cát, sỏi trên sông Cầu cho tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện. Như thế, vừa đáp ứng nhu cầu cát, sỏi cho xây dựng, ngân sách sẽ thu được thuế, phí bảo vệ môi trường. Nghiên cấm các công trình, dự án dùng vốn ngân sách sử dụng cát, sỏi khai thác trái phép. Nếu thực hiện nghiêm túc giải pháp này thì tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép trên sông Cầu sẽ được giải toả một cách triệt để.