Quýt đặc sản Bắc Cạn đang chết lụi

Người dân xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông (Bắc Cạn) bắt đầu phát hiện bệnh trên cây quýt từ đầu năm 2003. Và dịch bệnh lây lan nhanh chóng từ cuối tháng 10-2005 với các triệu chứng cây còi cọc dần, kém phát triển, sau đó vàng lá và chết.

Chặt, đốt cây vẫn không trừ được bệnh

Chủ tịch xã Lưu Đình Thăng cho biết, sau khi nhận được báo cáo của xã về tình trạng bệnh trên cây quýt, đã có nhiều đoàn khảo sát của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công nghiệp tỉnh đã về xem xét, nghiên cứu và đều khuyến cáo bà con hãy chặt bỏ hoặc đốt những cây bị bệnh để trừ bệnh, nhưng không nói rõ là cây bị bệnh gì. Các biện pháp này đều tỏ ra không hiệu quả vì những cây có bệnh vừa đốt xong thì bệnh lại phát ở những cây khác.

Tiếc của, nhiều hộ dân đã tự chữa bệnh bằng cách dùng nước phèn, nước vôi phun, tưới lên cây bệnh. Cách chữa bệnh "tự phát" này dẫn đến hiện lượng rụng lá và xuất hiện nhiều rệp bám trên thân và lá cây trắng xóa, khiến cây càng chết nhanh hơn. Hậu quả là vụ này, nhiều cây quýt ở Quang Thuận chưa kịp cho thu hái quả đã bị bệnh hại, quả bị rụng, chín ép, gây thiệt hại nặng về kinh tế. Hiện có tới 30 ha trên tổng số 120ha quýt trồng bị bệnh, trong đó có cả những cây quýt chiết ghép thuộc một dự án của Sở Công nghiệp Bắc Cạn. Cũng theo ông Thăng, kể từ tháng 8 đến nay, mỗi tuần lại có thêm vài hộ đến báo vườn quýt đã bị lây bệnh.

Nguy cơ mất tiền tỷ

Theo thống kê của UBND xã Quang Thuận, tổng sản lượng vụ quýt năm nay mà xã dự tính sẽ thu hoạch được trên 200 tấn. Nếu tính giá bán trung bình khi vào vụ là từ 8.000-10.000 đồng/kg, cuối vụ tăng lên 15.000 - 20.000 đồng/kg thì giá trị kinh tế mà cây quýt mang lại cho 415 hộ nông dân trong xã trong vụ này lên tới 1,8 - 2 tỷ đồng. Một số hộ như của gia đình bác Lộc Văn Nghinh, thôn Bó Cún; anh Lưu Đình Thăng thôn Nà Chạp... có thu nhập đến 80-90 triệu đồng/vụ. Hiện cả xã có tới 60% số hộ có diện tích trồng quýt từ 1-3 ha, trừ chi phí mỗi vụ thu lãi ròng cũng được 45-50 triệu đồng.

Với đặc trưng vị ngọt chua, mát, thơm, quả to, mọng nước, sản phẩm quýt Bắc Cạn tiêu thụ rất dễ dàng ngay trên địa bàn tỉnh. Cây quýt ở Bắc Cạn không chỉ được xem là cây xóa đói giảm nghèo đối với các xã vùng cao miền núi của tỉnh mà còn giúp nhiều hộ gia đình giàu có, sung túc.

Giờ đây, dịch bệnh lây lan kéo dài, đang có nguy cơ kéo cái nghèo trở lại vùng quê này. Vì để có một cây quýt cho thu hoạch phải mất tới 5 năm kể từ khi gieo trồng, nay nếu phải chặt hết vườn quýt thì bà con rất tiếc... Vậy mong các cơ quan chức năng, các nhà khoa học có giải pháp hữu hiệu nào để diệt trừ tận gốc cây bệnh, nhằm cứu những vườn quýt đặc sản của Bắc Cạn đang có nguy cơ bị tuyệt diệt.