Nhiều sai phạm nghiêm trọng
Căn cứ vào quyết định của UBND tỉnh Ðác Lắc (cũ) về việc phát triển trồng rừng kinh tế, chuyển đổi đất lâm nghiệp sang đất nông nghiệp, đất chuyên dụng và đất ở, sau khi nhận đất tập thể các hộ dân do ông Lê Khắc Thuận đại diện đã khẩn trương khai hoang, làm đất để trồng cà-phê, trồng rừng và chăm sóc rừng; đồng thời tập trung xây dựng đường sá nội bộ và các hồ đập để tưới cho cây trồng. Sau khi ký hợp đồng sản xuất với Lâm trường Quảng Khê, năm 2001 ông Lê Khắc Thuận đã huy động đóng góp của sáu hộ dân liên kết sản xuất số tiền 158 triệu 811 nghìn đồng để có nguồn vốn trồng cà-phê, trồng rừng, xây dựng công trình kết cấu hạ tầng trong vùng dự án.
Ðến năm 2002, dự án sản xuất của ông Lê Khắc Thuận và các hộ dân liên kết sản xuất được chuyển đổi sang Công ty TNHH Nam Thuận nhằm thu hút thêm nhiều lao động, nguồn lực để phát triển kinh doanh có hiệu quả. Từ đó đến nay, vùng dự án kinh tế hoàn toàn thuộc về Công ty TNHH Nam Thuận với nhiều thành viên và doanh nghiệp chịu trách nhiệm mọi mặt về phát triển kinh tế cũng như quyền lợi và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật. Việc thực hiện dự án trồng cây công nghiệp và trồng rừng trên của Công ty TNHH Nam Thuận đã được UBND tỉnh Ðác Lắc (cũ) cho phép tại Quyết định số 1293/QÐ-UB ngày 3-7-2000 tại Tiểu khu 1028 và 1031 Lâm trường Quảng Khê, thuộc địa bàn xã Quảng Khê, huyện Ðác Glong, tỉnh Ðác Lắc (nay là Tiểu khu 1769 thuộc xã Quảng Khê, huyện Ðác Glong, tỉnh Ðác Nông). Tại quyết định phê duyệt dự án, UBND tỉnh Ðác Lắc giao Công ty TNHH Nam Thuận tổ chức thực hiện dự án với phương thức thu hút vốn các thành phần kinh tế, giải quyết công ăn việc làm cho 200 hộ dân, nhất là bà con dân tộc thiểu số (DTTS) nơi vùng sâu, vùng xa đặc biệt khó khăn này.
Sau đó, Lâm trường Quảng Khê có Quyết định số 27-2005 ngày 22-11-2005 với nội dung chuyển đổi chủ thể (Bên B) vùng đất đã trồng cây cà-phê, cây rừng nguyên liệu trước đây ông Lê Khắc Thuận đại diện ký hợp đồng sản xuất cà-phê, trồng rừng cho Công ty TNHH Nam Thuận toàn quyền quản lý. Ðến năm 2007, UBND tỉnh Ðác Nông thông báo thu hồi tổng thể 1.195,88 ha đất, để làm Khu tái định cư Ðác Plao của dự án Nhà máy thủy điện Ðồng Nai 3 do Ban quản lý thủy điện 6 (thuộc Tập đoàn Ðiện lực Việt Nam) làm chủ đầu tư, trong đó có 214 ha đất của Công ty TNHH Nam Thuận. Sau khi có quyết định thu hồi đất do UBND tỉnh Ðác Nông ban hành, Ban giải tỏa đền bù huyện Ðác Glong cùng Ban quản lý thủy điện 6, Xí nghiệp lâm nghiệp Quảng Khê đã họp và nhiều lần làm biên bản thống nhất về phương án chi trả tiền đền bù và kiểm kê tài sản các công trình đầu tư trên đất của Công ty TNHH Nam Thuận.
Tại biên bản làm việc ngày 5-8-2008, Ban giải tỏa đền bù của huyện Ðác Glong, Ban quản lý thủy điện 6, Xí nghiệp lâm nghiệp Quảng Khê đã thống nhất để lại cho Công ty TNHH Nam Thuận 30,6 ha để tái định cư cho công nhân của doanh nghiệp ổn định đời sống. Căn cứ theo các Nghị định của Chính phủ số 197, 84, 69 khi bị thu hồi đất thì Ban giải tỏa đền bù huyện và UBND huyện Ðác Glong đã không thực hiện theo các Nghị định hướng dẫn của Chính phủ và Công văn chỉ đạo số 23 của UBND tỉnh Ðác Nông mà đã làm ngược lại. UBND huyện Ðác Glong đã thu hồi tiếp diện tích 30,6 ha trước đó được để lại cho công ty tái định cư cho công nhân, gây thiệt hại lớn đến kinh tế, đời sống người lao động của doanh nghiệp. Ðiều đáng nói là diện tích 30,6 ha bị thu hồi, UBND huyện Ðác Glong đã buông lỏng công tác quản lý đất đai, để cho người dân đến dựng thêm nhiều nhà cửa trên vùng đất sản xuất cà-phê, cây rừng trồng của Công ty TNHH Nam Thuận để nhận tiền đền bù. Bên cạnh đó, trong tổng diện tích 214 ha đất của Công ty TNHH Nam Thuận bị thu hồi để xây dựng khu tái định cư Nhà máy thủy điện Ðồng Nai 3, Ban giải tỏa đền bù của huyện chỉ kiểm kê tài sản trên đất 81 ha, diện tích còn lại 133 ha không được kiểm kê đánh giá tài sản trên đất. Từ cuối năm 2008 đến 2009, UBND huyện Ðác Glong chỉ đạo đơn vị thi công san ủi 133 ha cây công nghiệp, cây rừng trồng, các công trình trên đất của doanh nghiệp mà không hề kiểm kê đánh giá tài sản trên đất, Công ty TNHH Nam Thuận liên tục yêu cầu Ban giải tỏa đền bù của huyện đình chỉ thi công để kiểm kê tài sản nhưng không được chấp nhận.
Với hàng loạt việc làm trên của UBND huyện Ðác Glong, UBND tỉnh Ðác Nông đã có các Công văn số 1339/UBND-NL ngày 10-6-2008 và Công văn số 1122/UBND-NL ngày 22-5-2009 cùng nhiều văn bản khác chỉ đạo UBND huyện phải làm đúng quy định về giải tỏa đền bù, phải kiểm kê tài sản, đánh giá chất lượng từng loại cây trồng, công trình đầu tư xây dựng trên đất, nhằm bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp, đồng thời chỉ đạo thực hiện tốt việc xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng phục vụ dân cư vùng tái định cư Nhà máy thủy điện Ðồng Nai 3. Tuy vậy, UBND huyện Ðác Glong vẫn phớt lờ ý kiến chỉ đạo của cấp trên, liên tiếp ra các Quyết định 1379/QÐ-UBND ngày 17-6-2008 và số 2812 ngày 5-12-2008 do ông Ðàm Quang Trung, Chủ tịch UBND huyện ký, nội dung đề cập tới việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng dự án Nhà máy thủy điện Ðồng Nai 3, hạng mục tái định cư Ðác Plao, xã Quảng Khê.
Từ năm 2009, Công ty TNHH Nam Thuận đã khởi kiện hành chính Chủ tịch UBND huyện Ðác Glong lên Tòa án Nhân dân huyện. Trong quá trình thụ lý vụ án, biết rõ việc đất đai của doanh nghiệp bị san ủi trong khi chưa kiểm kê tài sản trên đất, TAND huyện và Chi cục thi hành án huyện Ðác Glong đã ra "thông báo ngăn chặn khẩn cấp tạm thời" để bảo vệ hiện trường vùng cây công nghiệp, rừng trồng, các công trình xây dựng của Công ty TNHH Nam Thuận, nhưng UBND huyện Ðác Glong đã gỡ bỏ các thông báo trên, tiếp tục tàn phá, hủy hoại tài sản và các công trình đầu tư trên đất của doanh nghiệp, sau đó TAND huyện Ðác Glong đã phải hợp đồng với Trung tâm thẩm định giá miền trung thẩm định tài sản của Công ty TNHH Nam Thuận bị thiệt hại hơn 126 tỷ đồng. Theo quy định, khi giải tỏa đền bù theo các Nghị định của Chính phủ khi có quyết định thu hồi sau 15 ngày phải kiểm kê tài sản, có bản đồ chi tiết diện tích bị thu hồi và hội đồng đền bù phải thẩm định các công trình đã đầu tư trên đất, cây cối hoa màu, tài sản trên đất nhưng Ban giải tỏa đền bù huyện Ðác Glong đã không thực hiện. Trong khi đó, từ khi thông báo việc thu hồi đất và giải tỏa mặt bằng cho đến khi Ban giải tỏa đền bù huyện kê khai tài sản trên đất kéo dài hơn một năm khiến cho cây trồng, các công trình xây dựng trên đất đã bị xuống cấp và giảm chất lượng.
Khi UBND huyện thua kiện
Ngày 18-9-2012, Tòa án Nhân dân huyện Ðác GLong đã mở phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án Công ty TNHH Nam Thuận khởi kiện UBND huyện Ðác Glong yêu cầu hủy bỏ một phần hai Quyết định hành chính số: 1379/QÐ-UBND ngày 17-6-2008 và số 2812 ngày 5-12-2008 của UBND huyện Ðác Glong do ông Ðàm Quang Trung, Chủ tịch UBND huyện ký, nội dung đề cập tới việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng dự án Nhà máy thủy điện Ðồng Nai 3 hạng mục tái định cư Ðác Plao, xã Quảng Khê; yêu cầu hủy Quyết định số 3308/QÐ-UBND của UBND huyện Ðác Glong ngày 21-12-2010 về việc điều chỉnh phụ lục số 01, điều 1 của Quyết định 2812/QÐ-UBND của UBND huyện, đồng thời bồi thường thiệt hại 126,5 tỷ đồng.
Tại phiên tòa, phần tranh luận diễn ra hết sức gay gắt, phía bị kiện là UBND huyện Ðác Glong do ông Dương Quốc Hưng, Trưởng phòng Tài nguyên - Môi trường, người được Chủ tịch UBND huyện Ðác Glong ủy quyền tại phiên tòa đã không đưa ra được những chứng cứ, chứng minh quyết định của UBND huyện là đúng, đồng thời khăng khăng cho rằng chủ thể đất đó là của Lâm trường Quảng Khê. Ông Hưng khẳng định, UBND huyện đã dựa vào biên bản phúc tra của Trung tâm thiết kế quy hoạch nông lâm nghiệp Ðác Nông làm cơ sở bồi thường thiệt hại. Ðại diện cho Công ty TNHH Nam Thuận, luật sư Lương Minh Khang cho rằng, UBND huyện Ðác Glong đã vi phạm vào Nghị định 84 của Chính phủ về bồi thường hỗ trợ giải phóng mặt bằng, đồng thời ông đã viện dẫn chi tiết từng điều khoản về Luật Ðất đai liên quan đến vụ án, khiến cho những ai biết được nội tình vụ án đều cảm thấy ngao ngán cho việc làm cẩu thả và nhiều sai phạm của UBND huyện Ðác Glong trong quá trình bồi thường, giải tỏa, thu hồi đất phục vụ dự án xây dựng Nhà máy thủy điện Ðồng Nai 3 hạng mục tái định cư Ðác Plao. Cũng vì ba quyết định hành chính này đã đẩy hàng trăm công nhân của Công ty TNHH Nam Thuận mất hết nhà cửa đất đai, không có công ăn việc làm và thiệt hại kinh tế hơn 100 tỷ đồng. Sau hơn ba giờ xét xử, thẩm vấn công khai các đối tượng liên quan vụ án tại tòa và nghe hai bên trình bày đầy đủ quan điểm cũng như nghiên cứu kỹ các chứng cứ trong hồ sơ vụ án mà các bên cung cấp, Chủ tọa phiên tòa Nguyễn Ðình Quy đã tuyên hủy ba quyết định hành chính nói trên của UBND huyện Ðác Glong, đồng thời yêu cầu UBND huyện Ðác Glong làm lại từ đầu trong việc bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án tái định cư Ðác Plao.
Qua vụ án cho thấy, việc đền bù, giải tỏa, giải phóng mặt bằng dự án Nhà máy thủy điện Ðồng Nai 3 hạng mục dự án tái định cư Ðác Plao của UBND huyện Ðác Glong có quá nhiều sai phạm. Thế nhưng, vụ việc đã được phát hiện và Công ty TNHH Nam Thuận đã khiếu nại, khiếu kiện từ năm 2009, nhưng cho đến nay mới được giải quyết, gây mất an ninh trật tự ở địa phương. Ðây là bài học đắt giá khi thực hiện việc đền bù, giải phóng mặt bằng, thu hồi đất phục vụ các dự án trên địa bàn tỉnh.
