* Tại sao phải cấp giấy chứng nhận chất lượng công trình và ai là người lãnh trách nhiệm này, thưa ông?
- Đây là vấn đề mới đối với việt Nam, còn các nước thực hiện việc này lâu rồi. Việc cấp Giấy chứng nhận chất lượng công trình do các tổ chức tư vấn thực hiện. Tổ chức này do chủ đầu tư lựa chọn. Trên địa bàn thành phố có hàng nghìn công trình xây dựng, cơ quan (quản lý Nhà nước không thể trực tiếp thực hiện việc kiểm tra chất lượng công trình, hơn nữa, bộ máy cũng chỉ có ngần ấy người, không thể làm xuể được. Do vậy cần có các tổ chức tư vấn giúp chúng tôi thực hiện việc này.
* Những có ý kiến cho rằng, chủ đầu tư đã thuê các tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát cũng với mục đích nhằm đảm bảo chất lượng công trình, nên động thái này chỉ giống như “vẽ rắn thêm chân”?
- Hiểu như vậy không đúng. Đây là tổ chức được chủ đầu tư ký hợp đồng thực hiện việc kiểm tra phù hợp về chất lượng. Trong một dự án, bao giờ cũng vậy, chủ đầu tư tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, nhà thầu giữ trách nhiệm chính về chất lượng công trình. Trong quá trình triển khai thực hiện dự án đó, từ khâu chuẩn bị đến quá trình thực hiện đầu tư theo cơ chế chính sách của mình thôi, hiện vẫn có tình trạng kiểu "gia đinh chủ nghĩa, việc kiểm tra, kiểm soát giữa các bên chưa được chặt chẽ lắm. Do vậy, trước khi đưa công trình vào khai thác, sử dụng, cần một giấy chứng nhận để xác nhận công trình đó bảo đảm an toàn. Đúng là chủ đầu tư đã có tư vấn giám sát, nhưng tư vấn giám sát có làm tất cả những việc này được đâu!
* Công trình đã được cấp Giấy chứng nhận như ông nói, sau một thời gian đưa vào sử dụng gặp sự cố, trách nhiệm sẽ thuộc về ai?
- Một khi mọi việc làm đầy đủ rồi mà công trùth vẫn xảy ra một sự cố, cơ quan quản lý Nhà nước sẽ kiểm tra, xác định rõ nguyên nhân ở đâu rồi xử lý, có thể là hình sự hoặc dân sự. Tất nhiên, trách nhiệm chính vẫn thuộc về chủ đầu tư. Ta không nên quan niệm ra giấy này rồi, chủ đầu tư có thể “buông" trách nhiệm.
* Theo ông, hiện nay có bao nhiêu đơn vị tư vấn có đủ điều kiện đảm bảo nhiệm vụ này?
- Theo cá nhân tôi, tại thời điểm này trong khi chờ tiêu chí hướng dẫn của Bộ Xây dựng chỉ có khoảng hơn lục đơn vị có thể đảm đương được nhiệm vụ này, xét trên quy mô toàn thành phố.
* Đơn vị tư vấn sẽ khẳng định chất lượng công trình bằng cách nào trong khi sản phẩm xây dựng là kết quả của cả một quá trình và hiện nay cùng một lúc, thành phố có hàng trăm công trình đang thi công?
- Kiểm tra sự phù hợp về chất lượng công trình, nội dung chính Nhà nước quan tâm đến là kiểm tra các hồ sơ tài liệu của các bên trực tiếp tham gia dự án. Không phải kiểm tra sự phù hợp này có nghĩa là mình đi làm thay việc của chủ đâu tư, tư vấn giám sát, hay nhà thầu, hay tư vấn thiết kế.
* Nhưng hồ sơ hoàn toàn có thể được làm lại cho “đẹp”, thưa ông?
- Nếu chủ đầu tư và các bên muốn làm cho “đẹp" để đánh lừa tổ chức tư vấn, đánh lừa cả Nhà nước, thì khi xảy ra vấn đề gì, họ phải chịu trách nhiệm. Người ta sẽ thực hiện việc ám định, không kiểm tra xác nhận việc phù hợp chất lượng công trình nữa. Lúc đó mọi vấn đề sẽ được mổ xẻ từ khâu chuẩn bị đầu tư đến khâu khảo sát địa chất, thiết kế, thậm chí giám định cả khâu thiết kế và giám định toàn bộ quá trình thi công. Nếu không khớp với hồ sơ và tài liệu các vị giao, khi đó sẽ xác định trách nhiệm của các bên liên quan.
* Một cơ chế dù tốt đến mấy, nhưng con người thực hiện không tốt, cơ chế đó cũng sẽ mất tác dụng, thậm chí còn phản tác dụng. Việc giao trách nhiệm cho tổ chức tư vấn cấp giấy chứng nhận liệu có làm phát sinh tiêu cực không? Chẳng hạn, một công trình chất lượng tốt, nhưng tổ chức tư vấn tìm cách gây khó dễ. Nhà thầu muốn “được việc” lại phải “lót tay”?
- Đối với nguồn vốn ngân sách Nhà nước, ngay khi công trình bắt đầu thi công, tổ chức tư vấn đã phải đến kiểm tra, xem xét. Chuyện như bạn nói chắc khó xảy ra, vì không phải công trình xong rồi, tổ chức này mới “vào cuộc". Đối với nguồn vốn ngoài ngân sách, người ta bỏ tiền ra làm, thuê một tổ chức giúp họ làm việc này, chắc chắn không thể có chuyện làm ăn kiểu lơ mơ được.
Như tôi đã nói, các tổ chức tư vấn giám sát và những tổ chức thực hiện việc kiểm tra cấp Giấy chứng nhận chính là "cánh tay dài” của cơ quan quản lý Nhà nước. Nếu các cơ quan này thực hiện không đúng trách nhiệm của mình, họ sẽ phải chịu trách nhiệm.
