Quân và dân Sơn La với Chiến thắng Ðiện Biên Phủ

Cùng với lãnh đạo nhiệm vụ chiến đấu, Ðảng bộ và chính quyền các cấptrong tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo vận động nhân dân các dân tộc hăng hái tham gia sản xuất, khôi phục kinh tế, văn hóa, xã hội; tiến hành cứu đói, ổn định cuộc sống; xây dựng và củng cố Ðảng, chính quyền và đoàn thể quần chúng, nhằm bồi dưỡng sức dân, tăng thêm sự đóng góp cho kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn. Ðặc biệt, đã tập trung thực hiện kịp thời chính sách "người cày có ruộng", ngay sau khi chiến dịch Tây Bắc kết thúc. Tỉnh ủy Sơn La chủ trương giải phóng đến đâu thì tạm chia ruộng công, ruộng chức, ruộng của Việt gian đã bỏ chạy cho nhân dân đến đấy. Chính quyền mới được củng cố về chất lượng đội ngũ cán bộ, đã tuyên bố xóa bỏ đặc quyền, đặc lợi của giai cấp thống trị tồn tại lâu đời như chế độ "cuông, nhốc", "côn hươn" "khẩu trạn". Những chuyển biến tích cực đó đã làm biến đổi sâu sắc về chế độ xã hội và con người Sơn La, góp phần quan trọng ổn định chính trị, củng cố an ninh - trật tự, tạo ra của cải vật chất để chuẩn bị cho một trận quyết chiến chiến lược.

Nhận thức rõ chiến dịch ÐBP là một quyết chiến chiến lược, lại diễn ra trên địa bàn khu Tây Bắc, chấp hành sự chỉ đạo của Trung ương Ðảng, Khu ủy Tây Bắc về chuẩn bị chiến trường, ngay từ tháng 10-1953, Ðảng bộ tỉnh Sơn La đã triển khai kế hoạch chuẩn bị cho chiến cuộc Ðông - Xuân 1953 - 1954, trước hết là nhiệm vụ bảo vệ vùng mới giải phóng, củng cố hậu phương, xây dựng căn cứ địa Tây Bắc vững mạnh và tạo mọi điều kiện quyết tâm giải phóng hoàn toàn Tây Bắc.

Bị thất bại liên tiếp trên khắp các chiến trường, thời gian này, thực dân Pháp càng điên cuồng đẩy mạnh hoạt động phỉ hòng chống phá và làm suy yếu hậu phương của ta. Triển khai chỉ thị đặc biệt của Khu ủy Tây Bắc về công tác tiễu phỉ, Tỉnh ủy Sơn La đã tham gia tích cực vào kế hoạch tiễu phỉ của Khu. Do có sự chỉ đạo trực tiếp của Khu ủy, sự tham gia làm nòng cốt của bộ đội chủ lực, sự phối hợp chặt chẽ trong lãnh đạo của Tỉnh ủy Sơn La và Ban cán sự Ðảng tỉnh Lai Châu, cùng sự ủng hộ, giúp đỡ tích cực của nhân dân các dân tộc ở các địa phương trong hai tỉnh Sơn La và Lai Châu, đến tháng 11-1953, hầu hết các cụm phỉ, ổ phỉ từ Mường Lầm (Sông Mã) đến Thuận Châu, vùng tả ngạn Sông Ðà đều bị quét sạch. Ðường 41 qua Sơn La lên Lai Châu được nối thông.

Cùng với việc chỉ đạo tiễu phỉ, toàn Ðảng bộ khẩn trương triển khai "chiến dịch mở đường" để phục vụ cho chiến cuộc Ðông Xuân 1953 - 1954. Tỉnh đã tăng cường lãnh đạo và điều động một số cán bộ có năng lực, nhiệt tình phụ trách công tác chỉ đạo làm và tu sửa cầu, đường, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, bảo đảm cho xe ô-tô kéo pháo và vận chuyển vũ khí, đạn dược phục vụ chiến đấu. Tỉnh Sơn La được giao nhiệm vụ bảo đảm tuyến đường 13 từ phía đông tỉnh Yên Bái đến Cò Nòi (Mai Sơn, Sơn La) dài hơn 100 km và đường 41 từ địa bàn Mộc Châu (Sơn La) lên Tuần Giáo (Lai Châu). Ðây là đoạn đường có nhiều đèo, cầu, ngầm qua suối, có bến phà Tạ Khoa, ngã ba Cò Nòi là những trọng điểm bắn phá của địch. Ðể bảo đảm kế hoạch, tỉnh đã giao chỉ tiêu từng đoạn và số lượng dân công cho các huyện phụ trách. Toàn tỉnh đã huy động hơn hai triệu ngày công, lực lượng dân công thường xuyên trên mặt đường gần 20 nghìn người. Nam, nữ thanh niên các dân tộc trong tỉnh với ý chí cách mạng và lòng yêu nước nồng nàn đã không quản thời tiết nắng mưa, vượt đèo cao thác lớn, bất chấp mọi sự đe dọa của đạn bom, máy bay bắn phá, bằng các dụng cụ thô sơ ngày đêm có mặt trên đường quyết tâm làm đúng thời hạn, bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật. Thanh niên xung phong và dân công Sơn La với khẩu hiệu: "Sống bám đường, chết kiên cường dũng cảm", đóng góp công lao to lớn. Các con đường giao thông 13, 41 nối liền Tây Bắc với căn cứ địa Việt Bắc và Liên khu 3, Liên khu 4 đã được sửa chữa và thông suốt. Bộ đội công binh Trung đoàn 151, lực lượng chủ công làm đường, vừa đánh mìn phá đá, phá bom nổ chậm, vừa tận tình hướng dẫn dân công lao động, bảo đảm đúng yêu cầu kỹ thuật, bảo đảm an toàn cho cả người và xe vận chuyển trên đường. Một không khí thi đua lao động sôi nổi, khẩn trương liên tục diễn ra trên khắp tuyến đường dài hàng trăm cây số, vừa chạy đua với thời gian, vừa bất chấp máy bay địch liên tục oanh tạc đánh phá. Riêng bến phà Tạ Khoa thường xuyên bị máy bay địch oanh tạc, có đợt chúng đánh phá mấy ngày liền, nhưng với tinh thần tất cả vì thắng lợi của chiến dịch, cán bộ, thủy thủ và dân công bến phà vẫn dũng cảm, không quản nguy hiểm, hy sinh, không để phà bị  tắc lâu, năng suất luôn vượt mức từ 200 đến 500%, trong mọi tình huống. Bộ đội và dân công đều mưu trí, sáng tạo và dũng cảm, chiến thắng mọi thử thách, mở đường thắng lợi.

Song song với nhiệm vụ mở đường, bảo đảm giao thông là công tác vận tải, cung cấp hậu cần cho chiến dịch ÐBP. Ðây là nhiệm vụ quan trọng và hết sức nặng nề nhằm bảo đảm cho chiến dịch thắng lợi, đặc biệt với chiến dịch ÐBP là mặt trận xa hậu phương, vấn đề cung cấp rất khó khăn. Phương châm của Hội đồng cung cấp mặt trận Trung ương là tích cực vận chuyển từ hậu phương ra tiền tuyến, đồng thời triệt để huy động tại chỗ là chính, vừa đưa gạo, thực phẩm từ hậu phương xa lên rất tốn kém và còn phải có thời gian huy động, tổ chức vận chuyển. Tỉnh Sơn La được xác định là hậu phương trực tiếp của tiền tuyến lớn và là trạm trung chuyển chính của chiến dịch, hầu hết các tổng kho dự trữ của chiến dịch đều đặt trên đất Sơn La, rồi từ đây tiếp tục được đưa ra mặt trận. Vì vậy một tạ gạo huy động tại Sơn La chuyển tới mặt trận sẽ có giá trị bằng hàng tấn ở nơi khác chuyển đến. Thấy rõ trách nhiệm to lớn của mình, toàn Ðảng bộ, quân và dân các dân tộc Sơn La đã dồn mọi khả năng nhân lực, vật lực ở địa phương cung cấp cho tiền tuyến.

Ðồng bào các dân tộc hăng hái đóng thuế vụ mùa năm 1953 và vụ chiêm năm 1954 vượt kế hoạch. Nhiều nơi, đồng bào tự nguyện đăng ký cho Chính phủ vay thêm để bộ đội ăn no đánh thắng. Tiêu biểu là đồng bào Mông, Khơ Mú ở xã Chiềng Nơi (huyện Mai Sơn), nhân dân xã Chiềng Chung đã xung phong cho Chính phủ vay thóc, gạo. Nhiều địa phương tổ chức giúp nhau giã gạo để kịp cho bộ đội vay. Ðồng bào dọc các đường giao thông còn tích cực trồng rau xanh, các đơn vị hậu cần đã cung cấp hàng tấn hạt giống, hướng dẫn nhân dân kỹ thuật trồng rau đậu, làm giá đỗ cung cấp cho bộ đội. Ðể bộ đội bảo đảm sức khỏe, đồng bào ở các địa phương còn xung phong bán hoặc cho Chính phủ vay trâu, bò, lợn, gà làm thực phẩm. Tổng cộng cả năm đợt huy động, toàn tỉnh Sơn La đã thực hiện vượt mức nhiệm vụ trên giao, gạo đạt 3.607 tấn, vượt trên 52 tấn; thịt trâu, bò, lợn, gà đạt trên 144 tấn, vượt 84 tấn; mỡ đạt gần 3 tấn, vượt 2,5 tấn; rau các loại gần 140 tấn.

Riêng huyện Thuận Châu là huyện giáp mặt trận ÐBP, đồng bào đã huy động được 950 tấn gạo, 61 tấn thịt và 37 tấn rau các loại.

Về huy động dân công, tỉnh Sơn La đã đóng góp với mức cao nhất và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, bảo đảm dân công làm đường, làm kho lán các trạm trung chuyển, bó vác, vận chuyển lương thực, vũ khí từ hậu phương ra tuyến trước và phục vụ thương binh. Tổng số dân công đã huy động phục vụ chiến dịch gần 22 nghìn người, tính ra gần hai triệu ngày công, có đợt, anh chị em phục vụ liên tục hơn một tháng ở những trọng điểm ác liệt. Nhiều tấm gương hy sinh quả cảm của dân công đã làm sáng chói thêm chiến công của dân tộc Việt Nam. Quân, dân các dân tộc Sơn La đã cùng với quân, dân các tỉnh bạn vận chuyển hơn 4.450.000 tấn hàng hóa, vũ khí ra mặt trận phục vụ bộ đội chiến đấu với khẩu hiệu: "Tất cả vì tiền tuyến, tất cả vì chiến thắng". Hình ảnh "máy bay Pháp thua đôi bồ dân công Việt Nam" mà nữ phóng viên Y-von Pa-nhi-net viết trên một tờ báo của Pháp đã nói lên tất cả; hoặc như Mai-cơn Mắc Cli-a một học giả người Mỹ đã viết trong cuốn sách Việt Nam - Cuộc chiến tranh mười ngàn ngày: "Trên hết và trước hết là thắng lợi về tổ chức tiếp tế".

Trong quá trình chuẩn bị toàn diện cho chiến dịch, Ðảng bộ tỉnh vừa chỉ đạo xây dựng lực lượng, tích lũy nguồn nhân lực, vật lực; đồng thời thường xuyên chiến đấu với các ổ nhóm gián điệp, biệt kích và bọn phản động địa phương. Lực lượng công an và bộ đội địa phương tỉnh đảm nhiệm trọng trách bảo vệ an toàn các tuyến cầu đường vận chuyển, các trạm tổng kho hậu cần và giữ gìn trật tự trị an địa bàn. Cùng thời gian này, nhiều thanh niên yêu nước đã xung phong lên đường tòng quân, chỉ tính trong sáu tháng đầu năm 1954, toàn tỉnh đã tuyển được 1.043 tân binh bổ sung cho bộ đội chủ lực và các đơn vị bộ đội địa phương; đồng thời xây dựng được hai tiểu đoàn bộ đội địa phương của tỉnh để làm nhiệm vụ cơ động chiến đấu, bảo vệ hậu phương, nhằm phối hợp với chiến trường chính. Ngày 7-5-1954, chiến dịch ÐBP toàn thắng, góp phần quan trọng vào thắng lợi của chiến cuộc Ðông - Xuân 1953 - 1954, làm thất bại hoàn toàn kế hoạch Na-va và đập tan âm mưu xâm lược của thực dân Pháp, buộc chúng cút khỏi Ðông Dương.

Sau chiến thắng Ðiện Biên Phủ, Ðảng bộ, quân và dân các dân tộc Sơn La, trong đó có nhiều đơn vị và cá nhân đã được Chính phủ và Khu Tây Bắc tặng thưởng huân chương và nhiều danh hiệu cao quý khác. Nhiều đơn vị như bến phà Tạ Khoa, các huyện Thuận Châu, Phù Yên, Mường La... đã được tặng danh hiệu đơn vị xuất sắc.

Ngày nay, Ðảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc Sơn La đang hằng ngày, hằng giờ tập trung chỉ đạo và tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị. Vì dòng điện tương lai của Tổ quốc, Sơn La đã phát huy sức mạnh tổng hợp để tổ chức di dân tái định cư, định hướng sản xuất các sản phẩm phục vụ nhân công làm việc tại công trình, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, phát huy nội lực, sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư, giữ gìn bản sắc văn hóa các vùng di dân, điều chỉnh các phương án quốc phòng - an ninh để dự án thủy điện Sơn La - Công trình trọng điểm của đất nước sớm hoàn thành. Sơn La coi đây là trận Ðiện Biên Phủ mới trên mặt trận xóa đói, giảm nghèo, tiến tới giàu mạnh.

Chiến thắng Ðiện Biên Phủ là thành quả to lớn của cách mạng Việt Nam, có ý nghĩa thời đại sâu sắc đối với cách mạng nước ta và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Thế giới biến đổi sâu sắc trong 55 năm qua, nhưng dưới sự lãnh đạo của Ðảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, với truyền thống Bạch Ðằng, Chi Lăng, Ðống Ða, Ðiện Biên Phủ... tới chiến dịch Hồ Chí Minh, chúng ta có cơ sở để khẳng định không một thế lực thù địch nào có thể ngăn cản con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam. Ðồng thời khẳng định kỷ niệm 55 năm Chiến thắng Ðiện Biên Phủ là dịp giáo dục truyền thống yêu nước, khơi dậy lòng tự hào, ý chí tiến công và sức mạnh sáng tạo của dân tộc ta.