Quan tâm giải quyết những vấn đề trong sản xuất nông nghiệp và tiêu thụ nông sản

Các ý kiến, kiến nghị của cử tri đều được nghiên cứu, tiếp thu, trả lời

Báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ tám, QH khóa XIII do Trưởng ban Dân nguyện của Ủy ban Thường vụ QH Nguyễn Đức Hiền trình bày, cho biết: Tại kỳ họp thứ tám, QH khóa XIII, cử tri cả nước gửi đến QH 2.530 kiến nghị; Ủy ban Thường vụ QH đã chỉ đạo tổng hợp, phân loại, xử lý và chuyển 2.108 kiến nghị đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Nội dung kiến nghị đề cập hầu hết các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, đáng chú ý là: tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra xử lý hàng nhập lậu, hàng nhái, hàng giả, hàng kém chất lượng; thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp, hỗ trợ nông dân trong sản xuất, tiêu thụ nông sản và ưu đãi cho doanh nghiệp liên kết nông dân để hợp tác phát triển; giải quyết khó khăn trong sản xuất và đời sống của ngư dân; nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, bảo hiểm y tế; tăng cường đấu tranh, phòng chống tham nhũng, lãng phí; xử lý trách nhiệm của các doanh nghiệp trong việc nợ tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế của người lao động...

Từ sau kỳ họp thứ tám đến nay, QH và các cơ quan của QH; Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ; TAND tối cao và Viện KSND tối cao... đã trả lời, nghiên cứu, tiếp thu, trả lời 100% các ý kiến, kiến nghị của cử tri. Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, trưởng ngành đã xác định việc trả lời kiến nghị cử tri là trách nhiệm chính trị trước cử tri và nhân dân cả nước; ngay sau khi nhận được kiến nghị đã khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu, giải quyết, trả lời cử tri. Các văn bản trả lời kiến nghị đã đi thẳng vào nội dung cử tri quan tâm.

Tuy nhiên, một số cơ quan có thẩm quyền chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong việc tổ chức, chỉ đạo tiếp thu, giải quyết, trả lời cử tri, dẫn đến việc giải quyết trả lời còn chậm. Trong việc phối hợp, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quy định của pháp luật thông qua kiến nghị của cử tri vẫn còn những vấn đề bức xúc trong đời sống kinh tế - xã hội, chưa được tổ chức triển khai thực hiện một cách kịp thời, như: thanh tra, xử lý vi phạm về tài nguyên môi trường; về xử lý tin nhắn rác... Có văn bản trả lời của cơ quan có thẩm quyền chưa đi thẳng vào nội dung cử tri kiến nghị, như: về phòng chống dịch bệnh; về giải quyết vốn cho các dự án của các địa phương... Việc cung cấp thông tin, giải trình cho cử tri, có trường hợp chưa thực sự thấu đáo, chưa có tính thuyết phục, dẫn đến việc cử tri kiến nghị nhiều lần.

Liên kết "bốn nhà" chưa hiệu quả

Chất vấn Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát, các đại biểu: Nguyễn Văn Tuyết (Bà Rịa - Vũng Tàu), Nguyễn Thị Kim Bé (Kiên Giang), Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) và một số đại biểu cho rằng, chủ trương thực hiện liên kết "bốn nhà" (Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà nông) trong lĩnh vực nông nghiệp thời gian qua chưa đi vào cuộc sống, thậm chí có người cho rằng chủ trương này đã thất bại. Do thiếu liên kết của "bốn nhà", nên người nông dân tự do sản xuất, nuôi trồng các loại cây, con, thường sản xuất theo phong trào, đầu ra cho sản phẩm hàng hóa không ổn định, nông dân, ngư dân tiêu thụ sản phẩm bị tư thương, đầu nậu ép giá... Vậy đâu là nguyên nhân và giải pháp nào để khắc phục?

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Cao Đức Phát thừa nhận, chủ trương liên kết "bốn nhà" đã thực hiện hơn 10 năm nay, tuy có cố gắng triển khai, nhưng còn lỏng lẻo. Mục tiêu liên kết giữa bốn nhà chưa thành công do doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp còn ít, bởi thực tế doanh nghiệp có thể liên kết được không nhiều. Trong khi đó, ở nông thôn, nhất là ở đồng bằng sông Cửu Long, rất ít hợp tác xã, nên một doanh nghiệp khó liên kết với hàng chục nghìn hộ nông dân, bởi vậy rất cần hợp tác xã làm trung gian để tạo sự liên kết. Trong đó, năm 2014, ở đồng bằng sông Cửu Long, có hơn 100 doanh nghiệp liên kết với nông dân sản xuất 72.000 ha lúa, nhưng chỉ có 45.000 ha thành công, còn lại nhiều doanh nghiệp bỏ cuộc giữa chừng.

Để khắc phục tình trạng nêu trên, thời gian tới, thực hiện sự chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp tái cơ cấu, giải quyết vấn đề vướng mắc về cơ chế chính sách trong lĩnh vực nông nghiệp. Cùng với đó, cần sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của chính quyền các cấp, tập trung xây dựng cánh đồng mẫu lớn và quy hoạch trong lĩnh vực này; coi trọng tuyên truyền, vận động nhân dân, các doanh nghiệp thực hiện liên kết với nông dân đi đôi phát triển mạnh các loại hình tổ, đội, hợp tác xã. Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp; hỗ trợ giống, vốn, kỹ thuật cho nông dân sản xuất. Đẩy mạnh liên kết "bốn nhà" giúp người nông dân được tiếp cận giống cây, con mới có năng suất, chất lượng cao; thu mua, tiêu thụ sản phẩm nông sản, tạo sự tin cậy, hỗ trợ người nông dân trong thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm...

Nỗ lực tìm đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp

Các đại biểu Trương Minh Hoàng (Cà Mau), Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng), Lê Công Đỉnh (Long An) và một số đại biểu cho rằng, hiện nay khi nước ta đã ký kết các hiệp định song phương và đa phương với các nước, bên cạnh những thuận lợi cũng đặt ra không ít thách thức, nhiều mặt hàng các nước nhập khẩu vào nước ta, trong khi hàng hóa nông sản nước ta xuất khẩu ra nước ngoài sức cạnh tranh hạn chế, dẫn tới đời sống của người dân còn gặp nhiều khó khăn. Tuy Việt Nam nằm trong tốp 3 các nước xuất khẩu gạo, nhưng nông dân là người thu nhập thấp. Bao giờ người nông dân sống được bằng nghề trồng lúa? Thời gian tới, giải pháp nào để tìm đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp nước ta?

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết: Nền nông nghiệp đang hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, do vậy, việc định hướng sản xuất các sản phẩm phải phù hợp thị trường thế giới. Bênh cạnh đó, bản chất của thị trường luôn có sự thay đổi, để đạt sự ổn định tương đối phải làm cho sản phẩm nông nghiệp nhanh nhạy, bám sát thị trường trong nước và quốc tế; không thể kỳ vọng luôn có thị trường ổn định ở mức có lợi nhất, mà sản xuất hàng hóa phải thích ứng thị trường. Vì vậy, phải lựa chọn sản phẩm và phát huy lợi thế của nước ta, đi đôi hỗ trợ nông dân làm ra sản phẩm chất lượng cao, giá thành hạ để trong mọi tình huống có thể bán với giá có lợi cho nông dân. Cùng với đó, một mặt gỡ khó cho doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, đồng thời hỗ trợ bà con duy trì giá không bị giảm quá sâu, dẫn đến thua lỗ. Thực hiện một số giải pháp làm giảm tổn thất cho nông dân, như hỗ trợ nông dân vay vốn. Bên cạnh đó, Bộ sẽ tập trung chỉ đạo phát triển khâu bảo quản, chế biến.

Để tìm đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp, Bộ trưởng Cao Đức Phát cho biết: Phải nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa nông sản, hải sản, trong đó khâu chế biến sản phẩm rất quan trọng. Thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã xây dựng đề án, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt kế hoạch tổng thể cho từng ngành, hiện đang nỗ lực thực hiện. Trong đó, có việc đầu tư cho các cơ quan nghiên cứu chuyển giao công nghệ chế biến cho doanh nghiệp, nhưng quan trọng nhất là hỗ trợ cho doanh nghiệp để nhiều doanh nghiệp đầu tư vào bảo quản, chế biến nông sản.

Điều hành phiên chất vấn thành viên Chính phủ, Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng quan tâm vấn đề được đại biểu Đỗ Văn Đương (TP Hồ Chí Minh) nêu ra, về việc: Một con gà thịt phải chịu đến 14 loại phí kiểm dịch, điều này đã gây những hệ lụy nghiêm trọng liên quan chi phí sản xuất và lưu thông. Trong phần giải trình của mình, Bộ trưởng Cao Đức Phát nêu, việc thu phí theo từng quả trứng là không hợp lý, yêu cầu cơ quan kiểm dịch thú y chỉ thu tại nơi sản xuất một lần, quá trình thu phải hợp lý... Đối với vấn đề này, Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng chất vấn Bộ trưởng Cao Đức Phát về cơ quan ban hành quy định, đồng thời chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài chính khi đã thấy quy định không đúng và bất cập cần lập tức bãi bỏ.

Phát biểu tổng kết phần chất vấn của các đại biểu QH và trả lời chất vấn của Bộ trưởng Cao Đức Phát, Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng khẳng định: Đảng, Nhà nước luôn coi trọng đầu tư và phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Đây là những nội dung rất cơ bản, quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Câu hỏi chất vấn của các đại biểu QH đối với Bộ trưởng rất trúng, rất đúng những vấn đề đang còn bất cập, đi thẳng vào những khó khăn trong chiến lược phát triển sản xuất nông nghiệp tiến tới hội nhập, phát triển. Các câu hỏi của đại biểu QH thể hiện sự quan tâm sâu sắc tới đời sống, sản xuất, khó khăn của người nông dân. Phần trả lời chất vấn cho thấy, Bộ trưởng Cao Đức Phát nắm rõ các vấn đề thuộc trách nhiệm quản lý; Bộ trưởng đã nhận trách nhiệm về những hạn chế, yếu kém và đưa ra được những giải pháp khắc phục, đồng thời thể hiện quyết tâm cao thực hiện những giải pháp đó. Đây chính là điều mà nhân dân và cử tri mong đợi. Chủ tịch QH yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tập trung, quyết liệt triển khai các giải pháp tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp, gắn chặt với xây dựng nông thôn mới... Bên cạnh đó, cần tổ chức tổng kết sâu sắc chủ trương liên kết "bốn nhà", từ đó tìm ra những giải pháp cụ thể, khắc phục những hạn chế, thúc đẩy và nâng cao chất lượng sản xuất nông nghiệp nước nhà.

Tăng cường các giải pháp tiêu thụ nông sản

Thành viên thứ hai của Chính phủ tham gia phần chất vấn và trả lời chất vấn là Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng. Vấn đề được nhiều đại biểu QH quan tâm chất vấn, liên quan các nhóm giải pháp đẩy mạnh lưu thông hàng hóa do Việt Nam sản xuất; phát triển thị trường trong nước và ngoài nước trong bối cảnh Việt Nam đã và đang tham gia đàm phán, ký kết nhiều hiệp định thương mại. Đại biểu Huỳnh Văn Tính (Tiền Giang) nêu vấn đề: Việc xử lý tốt quan hệ giữa xuất khẩu và nhập khẩu để tạo thặng dư thương mại, là giải pháp quan trọng thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển. Vậy trách nhiệm của Bộ Công thương đến đâu, khi thời gian qua, vẫn còn tình trạng dư thừa sản phẩm, giảm sút kim ngạch xuất khẩu của nhóm hàng nông, lâm, thủy sản?

Trả lời những nội dung nêu trên, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết, lượng xuất khẩu giảm là nguyên nhân chính làm giảm kim ngạch cả nhóm. Bên cạnh đó, khó khăn do việc đồng USD lên giá so với nhiều đồng tiền khác trên thế giới, khiến các nhà nhập khẩu của những nước này phải mua hàng với giá cao hơn, dẫn đến sự cắt giảm nhu cầu hoặc yêu cầu giảm giá. Bên cạnh đó, nhiều thị trường xuất khẩu chủ lực của Việt Nam tiếp tục áp dụng các biện pháp, yêu cầu chất lượng ngày càng khắt khe, gây khó khăn lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam, nhất là trong bối cảnh việc quản lý chất lượng sản phẩm trong nước chưa chặt chẽ và đồng bộ.

Dự báo xuất khẩu nhóm hàng nông sản, thủy sản tiếp tục gặp khó khăn trong năm 2015, Bộ trưởng Công thương cho biết, cùng với chú trọng các nhóm giải pháp lưu thông hàng hóa nội địa, ngay từ đầu năm, Bộ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp khơi thông thị trường xuất khẩu. Trong đó, tập trung xúc tiến thương mại, đàm phán mở rộng thị trường, chú trọng đưa các nội dung về giảm thuế, tháo gỡ các rào cản về thương mại, kỹ thuật. Chủ động phối hợp trao đổi về tình hình xuất khẩu, những khó khăn, vướng mắc và bàn biện pháp hỗ trợ, tăng cường tiêu thụ nông sản... Nỗ lực đưa các mặt hàng nông sản thâm nhập vào các thị trường mới, nhất là những thị trường kỳ vọng giá trị cao nhưng có yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm.

Trả lời câu hỏi của đại biểu Trần Khắc Tâm (Sóc Trăng) về tình trạng khó khăn trong xuất khẩu dưa hấu và hành tím thời gian qua, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng giải thích, thị trường xuất khẩu chủ yếu của mặt hàng dưa hấu là Trung Quốc và diễn ra trong thời gian ngắn, cho nên xảy ra việc ùn ứ cục bộ tại khu vực cửa khẩu do hạ tầng cả hai phía biên giới bị quá tải. Bộ đã phối hợp triển khai các biện pháp tháo gỡ và sau gần một tháng triển khai, lượng dưa hấu xuất khẩu qua cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn) đạt khoảng 50 nghìn tấn, năm tháng đầu năm đạt 145 nghìn tấn, chiếm 26% trong tổng số 550 nghìn tấn của cả nước. Với mặt hàng hành tím, sản lượng bình quân của Việt Nam đạt hơn 100 nghìn tấn. Lượng tiêu thụ trong nước chiếm 20%, xuất khẩu chiếm 80% (chủ yếu sang In-đô-nê-xi-a). Năm 2015, sản lượng không tăng nhưng bị dư thừa nhiều, do In-đô-nê-xi-a đột ngột đưa ra chính sách hạn chế nhập của Việt Nam vì đã tự trồng được hành tím trong nước.

Giải đáp băn khoăn của đại biểu Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận) và nhiều đại biểu về việc giá điện vận hành không theo cơ chế thị trường, nặng tính độc quyền, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nhấn mạnh: Mặt hàng điện đến nay bắt đầu được bán với giá cao hơn giá thành nhưng vẫn chưa bằng giá thị trường, vì phải bảo đảm yếu tố xã hội. Năm 2016, sẽ thực hiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh. Dự kiến, từ năm 2021, sẽ thực hiện thị trường bán lẻ điện cạnh tranh và lúc đó giá điện hoàn toàn là giá thị trường, người mua có quyền lựa chọn nhà sản xuất, bán điện.

Về những hạn chế, bất cập trong công tác điều hành giá xăng, dầu được các đại biểu quan tâm chất vấn, Bộ trưởng Công thương cho biết, công tác này được thực hiện theo Nghị định số 83/2014/NĐ-CP ngày 3-9-2014 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu. Theo đó, giá sản phẩm xăng dầu thế giới trong 15 ngày nếu có sự thay đổi theo chiều hướng tăng hay giảm thì đến ngày thứ 16, Bộ Công thương sẽ điều chỉnh phù hợp. Vì giá xăng dầu có tác động trực tiếp đến nền kinh tế, sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, cho nên nhà nước có sử dụng công cụ thuế và quỹ Bình ổn giá để trong trường hợp tăng giá cũng không ảnh hưởng nhiều mọi mặt đời sống. Tuy nhiên, hiện nay việc nhập khẩu, kinh doanh và điều hành giá xăng dầu đã từng bước theo lộ trình cơ chế thị trường để bảo đảm phù hợp.

Tại phiên chất vấn, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng, Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Minh Quang đã giải trình, làm rõ thêm những vấn đề liên quan công tác điều hành giá xăng, dầu và điện.

Đại biểu Nguyễn Văn Tuyết (Bà Rịa-Vũng Tàu):

Chủ trương liên kết "bốn nhà" (Nhà nước, nhà nông dân, nhà doanh nghiệp và nhà khoa học) nhằm gắn kết giữa sản xuất với nhu cầu tiêu thụ, được xem là hướng đi đúng để phát triển nông nghiệp bền vững. Nhưng thực tế, việc liên kết chưa có nhiều thành công. Thậm chí, một số chuyên gia cho rằng, mục tiêu liên kết "bốn nhà" cho đến nay đã thất bại hoặc bị lãng quên.

Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng:

Tốc độ tăng chi cho nông nghiệp, nông thôn tăng cao hơn tốc độ tăng chi bình quân của ngân sách nhà nước. Tăng chi cho nông nghiệp, nông thôn những năm vừa qua là 20,1%/năm, trong khi tăng chi của ngân sách nhà nước là 16,1%/năm. Tỷ lệ chi cho nông nghiệp, nông thôn trong tổng chi cho ngân sách nhà nước tăng từ 32,8% năm 2008 lên 41,3% năm 2013 và năm 2015 là 41,8%. Chúng ta cũng ban hành rất nhiều chính sách, hỗ trợ trực tiếp, gián tiếp, chính sách thuế. Trong điều kiện ngân sách khó khăn, đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn như thế là tương đối thỏa đáng.

Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát:

Tạo ra những sản phẩm nông sản sạch là trọng tâm số một của toàn ngành nông nghiệp hiện nay. Bộ đang triển khai quyết liệt nhiều giải pháp để thực hiện thành công nhiệm vụ này. Bộ đã ban hành 36 thông tư, chín quy chuẩn, 20 tiêu chuẩn nhằm tạo khung pháp lý để khẩn trương thực hiện chương trình sản xuất nông sản sạch. Bên cạnh đó, Bộ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền kỹ thuật sản xuất cho nông dân; hoàn thành các chuỗi cung cấp nông sản sạch; tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các vi phạm...