Quản lý nhà nước không theo kịp thực tế

Tràn ngập thị trường

Thị trường hàng điện tử viễn thông Hà Nội hiện đang xuất hiện rất nhiều loại đầu thu kỹ thuật số trực tiếp từ vệ tinh theo phương thức DTH (Direct To Home). Đây là loại đầu thu có tên VDCT 410, 420, 430 hoặc PTV ROSAT 961 được sử dụng kèm thẻ Card được sản xuất ở Trung Quốc. Loại thiết bị này có chảo thu với đường kính 0,6m (vì vậy người dân quen gọi loại thiết bị này là ăngten chảo) có thể thu được từ 60 - 120 kênh truyền hình thuộc góp kênh chương trình Dream TV của Philippines phát trên vệ tinh Agila 2.

Điều đáng quan tâm là, trong những kênh phát đi này, có một số kênh phát các hình ảnh sex 24/24 giờ, bạo lực và nhiều chương trình truyền hình nước ngoài khác có nội dung không phù hợp với thuần phong mỹ tục của người Việt Nam. Tất cả các kênh đều được thu trực tiếp từ vệ tinh, không qua bất cứ một “cửa” kiểm soát nào.

Loại đầu thu này đang được bày bán nhiều và lắp đặt công khai với người bán kẻ mua khá tấp nập ở các tỉnh phía bắc, nhất là tại các chợ cửa khẩu biên giới như Lào Cai, Móng Cái, Lạng Sơn chỉ với giá khoảng 1,7 triệu đồng, nếu mua ở Hà Nội cũng chỉ mất tới 2,5 - 2,7 triệu đồng. Ở các chợ biên giới, nếu có người quen chỉ cần nhấp điện thoại là được người ta mang đến giao tận nhà.

Hà Nội được xem là một trung tâm bán chảo nhập lậu. Có mặt tại chợ trời, một điểm chuyên bán đồ điện tử, điện lạnh (chủ yếu đồ cũ và lậu), hỏi mua ăngten chảo Trung Quốc, chúng tôi được chào đón khá "nồng hậu". Bê ra loại ăngten chảo thu được 90 kênh, ông chủ cửa hàng "hét giá": từ 2,2 - 2,8 triệu đồng, chưa kể công lắp (khoảng 200.000 đồng/chảo). Viện lý do chảo chúng tôi đang được xem hơi cũ, người bán hàng nói "cứ xem và ngã giá, nếu đồng ý sẽ dẫn về xưởng tha hồ mà chọn".

Không phải chỉ có ở chợ trời, rất nhiều cửa hàng điện tử viễn thông ở Hà Nội cũng buôn bán loại chảo lậu. Loại chảo thu được 60 kênh được hét với giá 1,6 - 1,8 triệu đồng, bao gồm cả công vận chuyển, lắp đặt. Khách hàng chỉ cần để lại địa chỉ là chủ hàng sẽ cho người đến lắp đặt trọn gói, chỉ khi nào lên hình mới phải trả tiền. Tình trạng công khai chảo lậu còn được rao bán trên một số tờ báo.

So với đầu thu truyền hình kỹ thuật số mặt đất (VTC - DT/model T10) của Công ty Đầu tư và Phát triển công nghệ truyền hình Việt Nam (chỉ thu được 16 kênh truyền hình, giá từ 2,3 - 2,5 triệu đồng), thì ăng-ten chảo lậu của Trung Quốc rõ ràng có nhiều lợi thế hơn: giá rẻ, tín hiệu tốt, chất lượng “ngon lành” và đặc biệt là… thu được nhiều kênh. Và trước khi tràn vào Hà Nội, chảo ăng-ten lậu đã được lắp đặt rất nhiều ở các tỉnh biên giới phía bắc, kể cả ở những vùng sâu, vùng xa.

Chảo lậu trên nóc nhà.

Quản lý nhà nước không theo kịp thực tế

Nội dung trên các kênh truyền hình nước ngoài mà chảo ăngten lậu thu trực tiếp từ vệ tinh không hề được kiểm soát. Và đây chính là mấu chốt của vấn đề. Những người sử dụng loại chảo này đa phần là thanh niên, nên những nội dung không lành mạnh dễ tác động mạnh đến lối sống, suy nghĩ, chi phối hành vi của bản thân mỗi người.

Theo Quyết định 79/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, việc lắp đặt, sử dụng loại thiết bị thu tín hiệu từ vệ tinh phải được ngành Văn hóa - Thông tin (VH-TT) cấp giấy phép. Thế nhưng, hầu hết người sử dụng loại thiết bị này đều không nhận thức được hành vi của mình hoặc cố tình ngó lơ. Còn đối với những người kinh doanh, dù ý thức đó là hành vi vi phạm, nhưng lợi nhuận luôn được đặt lên hàng đầu. Vậy, trước tình hình này, cơ quan quản lý có những động thái gì?

Ngày 24-6-2004, Bộ VH-TT đã có công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố yêu cầu thanh tra, kiểm tra các loại thiết bị thu tín hiệu truyền hình nước ngoài từ vệ tinh. Trong đó nói rõ biện pháp cấp thiết nhất là ngành thanh tra VH-TT cần phối hợp với quản lý thị trường, công an... tiến hành thanh tra, kiểm tra các cửa hàng kinh doanh, lắp đặt, các đối tượng sử dụng loại thiết bị này trên địa bàn. Thế nhưng, thực tế gần 20 ngày trôi qua, các cơ quan chức năng hầu như vẫn chưa có biện pháp nào mạnh tay. Tại thời điểm này, việc buôn bán ăngten chảo lậu vẫn hoạt động "hồn nhiên" trên địa bàn các tỉnh phía bắc, đặc biệt là ở Hà Nội. Rõ ràng, trong lĩnh vực văn hóa, một lần nữa quản lý nhà nước lại không theo kịp thực tế.

PHƯƠNG - THẢO  
(Báo Sài Gòn giải phóng)