Quá tải trường học tại các chung cư ở Hà Nội

Thêm nhà, nhưng không thêm trường

Gia đình chị Kim Thúy Hằng, 36 tuổi, mới mua một căn hộ tại tòa chung cư Rainbow, lô CT2, Khu đô thị mới tây nam hồ Linh Đàm (phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội). Vừa nhận nhà xong, vợ chồng chị Hằng phải lo tìm chỗ học cho hai con, một cháu 8 tuổi và một cháu 4 tuổi. Chạy đôn đáo mấy trường công lập trên địa bàn phường để xin học cho con, nhưng chị đều bị từ chối, vì trường đã hết chỉ tiêu tuyển sinh. Chị đành xin cho con lớn vào Trường tiểu học Đại Kim ở phường khác, con bé vào trường mầm non tư thục với học phí hơn ba triệu đồng/tháng, khá cao so với thu nhập của hai vợ chồng chị. Chị Hằng than thở: "Lúc mua nhà, chủ đầu tư khẳng định có rất nhiều trường học quanh khu đô thị, nhưng khi dọn về ở rồi mới biết, trường công lập không đủ chỗ, trường tư cũng ít mà học phí đắt đỏ".

Nhiều gia đình tại các khu đô thị, chung cư mới trên địa bàn các quận Cầu Giấy, Thanh Xuân, Hà Đông, huyện Thanh Trì... gặp phải tình cảnh giống như gia đình chị Hằng. Năm học này, một suất vào Trường tiểu học Dịch Vọng B (phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội) có lẽ là ước mơ xa vời đối với những hộ dân mới chuyển về phường này. Bởi ngoài số dân cư cũ, phường Dịch Vọng có thêm 17 tòa chung cư cao tầng đã, đang và sắp bàn giao. Mỗi tòa nhà cao từ 27 đến 50 tầng, với hàng trăm căn hộ, ước tính số dân trên địa bàn phường sẽ tăng hàng chục nghìn người. Nhưng trên địa bàn phường vẫn chỉ có... một trường tiểu học công lập.

Phó Chủ tịch UBND quận Cầu Giấy Trịnh Thị Dung cho biết, việc gia tăng dân số quá nhanh trong những năm gần đây gây ra những áp lực lớn lên hệ thống trường lớp trên địa bàn quận. Cách đây 20 năm, khi mới thành lập, quận Cầu Giấy chỉ có khoảng 80 nghìn người, nhưng nay, số dân trên địa bàn quận đã tăng gần bốn lần, lên đến 300 nghìn người. Năm học 2016-2017, tổng số học sinh trên địa bàn quận khoảng 630 nghìn em, tăng gần 10% so với năm học trước, do tại các tòa nhà chung cư, khu đô thị trên địa bàn các phường Dịch Vọng, Trung Hòa, Dịch Vọng Hậu... đưa vào sử dụng. Sĩ số các lớp luôn từ 55 đến 70 học sinh/lớp, trong khi quy định chỉ có từ 30 đến 40 học sinh/lớp. Việc ngay một lúc đáp ứng đủ chỗ học cho con em các gia đình mới chuyển về là bài toán khó với chính quyền địa phương. Do đó, tình trạng học sinh phải đi học xa, học ở các trường dân lập khá phổ biến.

Cũng chung tình cảnh quá tải trường, lớp, để đáp ứng chỗ học cho học sinh trong năm học 2015 - 2016, 90% số trường trên địa bàn quận Thanh Xuân phải cơi nới, nâng tầng, xây dựng các khối nhà mới để có thêm các phòng học. Thậm chí nhiều trường còn phải tạm chuyển đổi các phòng bộ môn, phòng chức năng làm phòng học. Cô Nguyễn Thúy Hiếu, Hiệu trưởng Trường tiểu học Khương Mai (phường Khương Mai, quận Thanh Xuân) cho biết, nhiều năm qua, Tiểu học Khương Mai luôn có số lượng học sinh đăng ký luôn cao hơn chỉ tiêu tuyển sinh nhiều lần. Mỗi năm, số học sinh tăng khoảng 5 đến 7%, sĩ số gần 60 học sinh/lớp. Đầu năm 2017, nhà trường sẽ xây dựng thêm một dãy nhà bốn tầng để cơ bản đáp ứng đủ chỗ học cho học sinh. Việc có thêm các phòng học mới đã giúp giảm áp lực tuyển sinh cho các nhà trường, giảm sĩ số các lớp học. Nhưng vừa xây dựng vừa bảo đảm hoạt động bình thường trong trường cũng là việc khó, vì không bảo đảm an toàn cho học sinh. Chưa kể, việc cơi nới thêm các tầng, phòng học còn phá vỡ quy hoạch kiến trúc, ảnh hưởng đến các không gian khác trong trường. Vì vậy, cần có những giải pháp tổng thể, hiệu quả và lâu dài hơn để giải quyết vấn đề này.

Cần có quy định ràng buộc chủ đầu tư khu đô thị mới

Trong đợt tuyển sinh đầu cấp năm học 2016-2017 vừa qua, chính quyền các quận, huyện trên địa bàn Hà Nội đã thống kê số lượng học sinh trên địa bàn để sắp xếp trường lớp, tiến hành xây dựng thêm, mở rộng trường lớp. Đồng thời, tuyển dụng thêm giáo viên, cán bộ để bảo đảm việc học và dạy. Các phường, xã cũng lên phương án phân tuyến tuyển sinh, nếu trường tại phường này đã đủ chỉ tiêu thì giới thiệu phụ huynh đưa con em sang học ở các địa bàn lân cận, nhằm hạn chế tình trạng quá tải tại các trường.

Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Hoàng Hữu Trung cho biết, Sở đang tiếp tục rà soát, tích cực tham mưu UBND thành phố bổ sung những nội dung mới vào Quy hoạch phát triển hệ thống giáo dục và Quy hoạch mạng lưới trường học Hà Nội đến năm 2020 tầm nhìn 2030. Đồng thời, phát triển số lượng trường học đạt chuẩn, phù hợp với quy hoạch để đáp ứng đa dạng nhu cầu học tập của nhân dân. Năm học 2015-2016, Hà Nội đã tăng thêm hơn 55 nghìn học sinh so với năm học trước. Thành phố có 48 trường học mới với 3.010 nhóm lớp. Tuy nhiên, chủ yếu là các trường mầm non, chỉ tăng thêm bốn trường tiểu học, hai trường THCS, không có thêm trường THPT mới nào.

Một số quận, huyện đã chủ động tìm các giải pháp khắc phục tình trạng này. Quận Cầu Giấy đã rà soát, thu hồi tám khu đất nằm trong quy hoạch xây trường mà các chủ đầu tư dự án sử dụng sai mục đích hoặc bỏ không để xây dựng trường học công lập. Đồng thời, quận cũng đang đề xuất dành các khu đất hiện là trụ sở các đơn vị tới đây sẽ di chuyển về cơ sở mới, để xây dựng thêm trường học công lập. Dự kiến từ nay đến năm 2020, quận Cầu Giấy sẽ có thêm mười trường đạt chuẩn quốc gia. Lãnh đạo quận Cầu Giấy kiến nghị, thành phố đã có chủ trương yêu cầu các chủ đầu tư bố trí quỹ đất để xây dựng trường, nhưng chưa quy định phải dành diện tích bao nhiêu.

Trong khi việc xây trường đòi hỏi phải tuân thủ đúng các tiêu chuẩn. Do đó, thành phố cần có các quy định ràng buộc, yêu cầu chủ đầu tư các khu đô thị, các khu chung cư bố trí quỹ đất xây trường và xây dựng theo mốc thời gian cụ thể. Với các dự án không có đủ diện tích, các tòa chung cư đơn lẻ, khi phê duyệt dự án, cần đặt ra yêu cầu doanh nghiệp có trách nhiệm đóng góp với chính quyền địa phương để cùng xây dựng cơ sở hạ tầng như trường học, đường sá, công viên..., đáp ứng nhu cầu của người dân về sinh sống trong các tòa nhà. Việc đóng góp này sẽ tăng thêm nguồn lực cho giáo dục, giảm áp lực cho ngân sách, bởi hằng năm, các quận, huyện phải dành từ 30 đến 40% ngân sách để đầu tư cho giáo dục.

Bên cạnh việc bố trí đủ quỹ đất xây trường, Phó Chủ tịch UBND quận Thanh Xuân Lê Mai Trang cho rằng, trong quy định về xây dựng trường học cũng không nên “đóng khung” mà nên có cơ chế mở để các trường điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với mật độ học sinh và định hướng lâu dài hơn. Hiện giờ, nhiều trường vừa xây xong đã quá tải. Mong muốn con em mình được học trong môi trường giáo dục tốt, ở gần nhà, chi phí vừa phải là nhu cầu chính đáng của hầu hết các gia đình. Do đó, các cấp, các ngành và cộng đồng doanh nghiệp cần có trách nhiệm chăm lo, đầu tư cho hệ thống hạ tầng giáo dục.