ND - Cơn lũ lớn đầu tháng 11-2009 đã để lại cho mảnh đất Phú Yên nhiều khó khăn chồng chất, tài sản thiệt hại ước khoảng 3.000 tỷ đồng, bằng hơn tổng nguồn thu ngân sách cả tỉnh ba năm cộng lại. Sau lũ lụt, Phú Yên rút ra được nhiều bài học, trong đó công tác chuẩn bị phòng, chống bão lụt được tỉnh triển khai sớm và chủ động hơn để hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
Chúng tôi trở lại xóm Trường thôn Triêm Ðức xã Xuân Quang 2 huyện Ðồng Xuân (Phú Yên), nơi lũ lớn đã cướp đi sinh mạng 18 người trong 10 gia đình, 41 căn nhà bị sập hoàn toàn, tất cả những hộ dân nơi đây đã được cấp đất đến nơi ở mới. Trong câu chuyện kể về nỗi đau thương, mất mát của hàng chục người thân, nhiều người đã rút ra được bài học, ai cũng thừa nhận ngoài sự bất thường của cơn lũ, thì phải chủ động hơn, không lơ là, chủ quan trước khi nước lũ tràn về làm thiệt hại về người, của sẽ ít hơn. "Hôm đó đã có một số người già, trẻ em được đưa đến nơi an toàn theo yêu cầu của Ban chỉ huy phòng, chống lụt bão tỉnh, nếu không thì số người chết sẽ nhiều hơn nữa". Ông Huỳnh Tấn Kế ở ngay đầu xóm Trường, người may mắn bám được trên cây xoài thoát nạn đã nói như vậy.
Chủ tịch UBND xã Xuân Quang 2 Nguyễn Văn Hùng cho biết, đến nay tất cả các hộ dân có nhà sập đã được giải quyết cấp đất ở tại khu tái định cư mới. Ngoài số hộ dân xóm Trường, xã còn vận động chuyển toàn bộ hàng chục hộ dân ở xóm Gò Cốc sát mép sông Kỳ Lộ chuyển đến nơi tái định cư trước mùa mưa bão năm nay. "Nếu như trước đây việc vận động di dời tái định cư gặp khó khăn, do bà con còn luyến tiếc vườn cây, mảnh vườn bao đời gây dựng, thì sau những gì do cơn lũ lịch sử để lại bà con đã tự giác chấp hành chuyển đến nơi ở an toàn". Ông Hùng cho biết thêm.
Nằm phía hạ lưu sông Kỳ Lộ, huyện Tuy An có nhiều điểm xung yếu cần được quan tâm. Theo Phó Chủ tịch UBND huyện Tuy An Nguyễn Phụng Ngoạn, nhiều vùng dân cư tại các xã An Dân, An Thạch, An Ninh Ðông bị uy hiếp, do hàng loạt đê kè bị sạt lở nghiêm trọng. Toàn huyện có nhiều công trình trọng điểm thực hiện cơ chế vừa thiết kế, vừa thi công để chạy đua với thời gian, kịp hoàn thành trước mùa mưa bão năm nay như công trình sửa chữa và gia cố đê kè Bình Thạnh xã An Ninh Tây, huyện Tuy An; công trình sửa chữa đê Quảng Ðức xã An Thạch; công trình nâng cấp và bền vững hóa tuyến đường từ quốc lộ 1A đến Mỹ Quang xã An Chấn; công trình khắc phục bão lụt đập Ðồng Ngang, đập Hà Yến... với tổng mức đầu tư các công trình này là 33,6 tỷ đồng.
Chúng tôi có mặt tại công trình sửa chữa và gia cố đê kè Bình Thạnh xã An Ninh Tây vào một buổi trưa nắng gắt tháng 6. Hàng chục thiết bị cơ giới xe ủi, xe múc, xe lu, xe chở đất đá đang được các công nhân Công ty xây dựng Tấn Lợi vận hành hết công suất để kịp thời gian. Tại con đê dài 1.954 mét này mùa lũ vừa qua đã có năm điểm bị đánh vỡ, có đoạn bị vỡ tại thôn Hội Phú dài gần 400 mét gây thiệt hại nặng đến nhà cửa, ruộng đất người dân. Ông Nguyễn Văn Cần, Giám đốc Công ty xây dựng Tấn Lợi cho biết: Nhiều đoạn đê gần như phải làm lại hoàn toàn thì mới bảo đảm bền vững. Do nhu cầu công việc chúng tôi phải thi công liên tục ba ca để bảo đảm tiến độ. Ðây là công trình quan trọng bảo vệ hàng nghìn hộ dân nên chúng tôi cố gắng hoàn thành đúng thời gian, bảo đảm chất lượng công trình chống lũ lụt.
Riêng lĩnh vực nhà ở, để giúp bà con có điều kiện khắc phục hậu quả lũ lụt năm 2009, UBND tỉnh đã có quyết định điều chỉnh mức trợ cấp, trợ giúp để nhân dân sớm ổn định cuộc sống. Toàn tỉnh đã hỗ trợ hơn 6,3 tỷ đồng/22,1 tỷ đồng từ nguồn ủng hộ, cứu trợ bão lụt của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Ðến nay các địa phương đã giải quyết trợ cấp cho 2.796 hộ gia đình có nhà bị sập, hư hỏng sửa chữa, xây dựng lại nhà cửa. Ngoài ra từ nguồn Quỹ phòng ,chống thiên tai, tỉnh đã hỗ trợ thêm cho 1.602 hộ có nhà sập và hư hỏng nặng với số tiền hơn 11,9 tỷ đồng. Các địa phương đang tiếp tục vận động để đưa số hộ dân đến nơi ở mới. Riêng 60 hộ dân xã Xuân Quang 2 (trong đó có 46 hộ dân xóm Trường thôn Triêm Ðức) huyện Ðồng Xuân được Hội Chữ thập đỏ Thụy Sĩ thống nhất hỗ trợ xây dựng nhà ở với quy mô từ 35-40 m2/nhà, dự kiến khởi công trong quý III/2010. Ðã tiến hành khảo sát, lựa chọn địa điểm và đang tiến hành xây dựng các khu tái định cư cho các hộ có nhà bị sập và các hộ dân ở các khu vực bị lũ lụt cuốn trôi hoặc có nguy cơ lũ lụt đe dọa.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên Phạm Ðình Cự, với sự nỗ lực của chính quyền, người dân đến nay đã khôi phục được một bước các cơ sở hạ tầng, bảo đảm ổn định chỗ ở cho người dân, giải quyết kịp thời các chính sách hỗ trợ cho nhân dân thiệt hại bão lũ. Tỉnh đã phân bổ 170 tỷ đồng vốn hỗ trợ khắc phục hậu quả bão lụt của Chính phủ. Cơ bản hoàn thành bước một các công trình cơ sở hạ tầng sau lũ như giao thông, thủy lợi, giáo dục, y tế. Ðưa vào sử dụng hơn 65 km đường giao thông nông thôn, sửa chữa 400 phòng học hư hỏng, xây mới 26 phòng học bị sập hoàn toàn và mua sắm lại toàn bộ các thiết bị đồ dùng dạy học, sách giáo khoa.
Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên vừa có văn bản chỉ đạo về việc đầu tư bốn tiểu dự án thủy lợi cấp bách trong năm 2010 do Ban Quản lý các dự án cấp bách làm chủ đầu tư như kè chống xói lở bờ Bắc ở thôn Phú Ða (xã Hòa Tân Ðông, huyện Ðông Hòa), kè chống xói lở bờ Nam thôn Lạc Mỹ (xã Hòa Phú, huyện Tây Hòa), kè chống xói lở bờ Bắc Phú Sơn thôn Triêm Ðức (xã Xuân Quang 2, huyện Ðồng Xuân) và kè chống xói lở bờ Nam sông Vét (xã An Dân, huyện Tuy An). Các dự án cấp bách tỉnh cho thực hiện vừa thiết kế, vừa thi công đối với bốn tiểu dự án thủy lợi triển khai trong năm 2010, nhưng phải có thiết kế cơ sở được cơ quan chức năng thẩm định, vì đây là những tiểu dự án cấp thiết để khắc phục hậu quả bão lụt năm 2009, trong khi thời gian triển khai thi công các tiểu dự án rất ngắn để vượt lũ năm 2010.
Giải pháp thiết kế đối với các tiểu dự án này phải phù hợp và đồng bộ cho toàn dự án. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu UBND các huyện: Ðông Hòa, Tây Hòa, Ðồng Xuân, Tuy An chủ động trong việc phối hợp với chủ đầu tư và có chỉ đạo cho các địa phương vùng có tiểu dự án khẩn trương thực hiện việc giải phóng mặt bằng, nhằm giúp chủ đầu tư đẩy nhanh được tiến độ triển khai đầu tư, bảo đảm vượt lũ 2010... Nhất là ngành đường sắt cũng đang gấp rút hoàn thành nhiều hạng mục quan trọng, như công trình cầu mới La Hai ở Km 1155+475 trên tuyến đường sắt Hà Nội -TP Hồ Chí Minh có tổng vốn đầu tư 29 tỷ đồng do Công ty CP công trình đường sắt thi công. Cầu mới này ở gần cầu sắt cũ bắc qua sông Kỳ Lộ. Ðây là đoạn trong đợt mưa lũ đầu tháng 11-2009 bị nước lũ dâng cao cuốn trôi đá, phá hủy nền đường gây gián đoạn chạy tàu, đây cũng là điểm thường xuyên bị đe dọa mất an toàn khi có mưa lũ. Kỹ sư Lương Tấn Phượng, Phó Giám đốc Công ty quản lý đường sắt Phú Khánh, Chỉ huy trưởng công trình cho biết, khó khăn của chúng tôi là thi công trong điều kiện vừa bảo đảm công tác chạy tàu Bắc - Nam, vừa phải cố gắng hoàn thành tiến độ trước mùa mưa bão năm nay.
