Phú Mỹ - Trung tâm điện lực lớn nhất nước

Chỉ đuôi đã gấp rưỡi Thủy điện Thác Bà nữa

Trung tâm điện lực Phú Mỹ đặt tại huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Theo dự kiến ban đầu, Nhà máy điện Phú Mỹ 1 chỉ có công suất 600 MW với công nghệ nhiệt điện truyền thống. Nhưng để chủ động khắc phục tình trạng thiếu điện và sử dụng nguồn khí đồng hành Bạch Hổ sẵn có, Tổng Công ty Điện lực Việt Nam (EVN) đã đề xuất lên Chính phủ xin phép xây dựng nhanh thành nhiệt điện khí.

Trung tâm điện lực Phú Mỹ có tổng vốn đầu tư hai tỷ USD. Đây là một tổ hợp các nhà máy điện có quy mô lớn nhất, công nghệ hiện đại nhất, bằng 40% tổng công suất lắp đặt của toàn hệ thống điện cả nước, mỗi năm cung cấp hơn 23 tỷ KWH điện, và tiêu thụ hơn 4,1 tỷ m3 khí thiên nhiên.

Tuy nhiên, Phú Mỹ không chỉ dừng ở công suất như thời điểm khánh thành, vẫn còn phần đuôi hơi của nhà máy điện Phú Mỹ 2.1 mở rộng nữa. Dự kiến nhà máy thứ tám này của Phú Mỹ sẽ đi vào vận hành vào tháng 12 tới. Như vậy, công suất của Phú Mỹ sẽ tăng thêm 150 MW, nghĩa là chỉ phần "đuôi" này thôi cũng đã gấp rưỡi công suất nhà máy thủy điện Thác Bà - nhà máy thủy điện đầu tiên của nước ta được xây dựng trong thời kỳ miền Bắc xã hội chủ nghĩa!

 Nhiệt điện khí sẽ vượt thủy điện?

Khu công nghiệp điện lực Phú Mỹ đã mở ra ngành công nghiệp mới là ngành công nghiệp khí của Việt Nam. Phát biểu tại buổi lễ khánh thành vị đại diện của tổ chức ngân hàng thế giới (tài trợ cho Phú Mỹ 2.1) đã nhấn mạnh: "Trong giai đoạn hạn hán này, Việt Nam cần dựa vào các nguồn cung cấp năng lượng đa dạng, và Phú Mỹ có thể bảo đảm cung cấp điện cho đất nước mà không phụ thuộc vào yếu tố thời tiết, cũng như mang lại những lợi ích quan trọng về môi trường".

Chính ưu điểm "không phụ thuộc vào thời tiết" và "thời đại hạn hán" đã khiến cho nhiệt điện khí trở thành nguồn điện quan trọng trong tương lai. Giai đoạn tiếp theo của chương trình khí-điện-đạm, khí thiên nhiên theo đường ống Phú Mỹ - TP Hồ Chí Minh sẽ dẫn đến sự xuất hiện một trung tâm điện lực mới nữa tại Nhơn Trạch (Đồng Nai) với tổng công suất dự kiến 2.640 MW.

Sau 10-15 năm nữa, tổng công suất ngành nhiệt điện khí của nước ta có thể sẽ tăng lên gấp gần ba lần công suất của người khổng lồ Phú Mỹ. Trong chiến lược phát triển ngành Điện Việt Nam giai đoạn 2004 - 2010, định hướng đến 2020 riêng nguồn nhiệt điện khí đến năm 2010 có tổng công suất khoảng 7.000 MW; giai đoạn 2011 - 2020 cần xây dựng thêm khoảng 3.500 MW; trong trường hợp nguồn khí phát hiện được nhiễu hơn cần xây dựng thêm khoảng 7.000 MW. Như vậy là sẽ đạt 14.000MW, xấp xỉ hoặc vượt thủy điện (dự kiến đến năm 2020 tổng công suất các nhà máy thủy điện đạt khoảng 13.000 MW).

Tận dụng được 35.000 tỷ đồng bị đốt bỏ

Ông Đào Văn Hưng, Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực Việt Nam cho biết, cách đây đúng chín năm, vào tháng 4-1996, Thủ tướng Chính phủ đã phát lệnh khởi công nhà máy đầu tiên trong Trung tâm điện lực Phú Mỹ là Phú Mỹ 2.1. Từ khi đưa tổ máy đầu tiên vào vận hành tháng 3-1997 đến nay, sau tám năm, Phú Mỹ đã cung cấp cho đất nước hơn 45 tỷ KWh.

Đồng bộ với xây dựng các nhà máy điện, Tổng Công ty điện lực Việt Nam đã xây dựng và đưa vào vận hành gần 340 km đường dây. Điện do Trung tâm sản xuất đã đưa được đến các KCN, tỉnh thành phố kinh tế trọng điểm: TP Hồ Chí Minh, khu vực miền đông và miền tây Nam Bộ. Đồng thời, cùng với đường dây 500KV Bắc-Nam và hệ thống lưới điện rộng khắp cả nước, điện từ Trung tâm Phú Mỹ đã góp phần giải quyết cơ bản tình trạng thiếu điện ở miền bắc, nhất là vào mùa khô, tạo tiền đề cho nền kinh tế phát triển.

Và điều quan trọng là việc hình thành khu công nghiệp điện lực Phú Mỹ cũng đã mở ra ngành công nghiệp mới là công nghiệp khí Việt Nam. Trong thời gian qua, Trung tâm đã tiêu thụ gần chín tỷ m3 khí, trong đó gần bảy tỷ m3 khí đồng hành mà trước đây khi chưa có các nhà máy điện Phú Mỹ thì phải đốt bỏ, tiết kiệm cho nền kinh tế quốc dân hơn 35.000 tỷ đồng.

Với sức tiêu thụ 1,1 tỷ m3 khi hằng năm, liệu Phú Mỹ có nhanh chóng "đốt" hết trữ lượng khí thiên nhiên của Việt Nam? Theo nguồn tài liệu từ Bộ Công nghiệp, tổng tiềm năng dầu khí tại các bể trầm tích: Sông Hồng, Phú Khánh, Nam Côn Sơn. Cửu Long, Ma Lay - Thổ Chu, Vùng Tư Chính - Vũng Mây là từ 0,9 đến 1,2 tỷ m3 dầu và từ 2.100 đến 2.800 tỷ m3 khí. Trong đó trữ lượng khí đã được thẩm lượng, đang được khai thác và sẵn sàng để khai thác vào khoảng 400 tỷ m3. Như vậy là tương lai của nhiệt điện khí Việt Nam rất khả quan.

Khi "mọi dòng sông đều có thủy điện"

Trong chiến lược phát triển nguồn điện Việt Nam, bên cạnh nguồn nhiệt điện khí như trên và nhiệt điện than, Chính phủ sẽ ưu tiên phát triển thủy điện, nhất là các công trình có lợi ích tổng hợp (cấp nước, chống lũ, chống hạn...). Trong khoảng 20 năm tới sẽ xây dựng các nhà máy thủy điện tại hầu hết những nơi có khả năng xây dựng để đạt tổng công suất khoảng 13.000 - 15.000 MW.

Hạn chế dễ thấy của thủy điện là phụ thuộc vào sự thất thường của nguồn nước. Thí dụ do các hồ Hòa Bình, Thác Bà, Trị An phải xả nước nên sản lượng thủy điện huy động trong quý 1-2005 chỉ chiếm 24% sản lượng toàn hệ thống, giảm gần một nửa so với cùng kỳ năm trước.

Chính vì vậy, EVN đang nghiên cứu tính khả thi của việc đưa vào sử dụng nhà máy thủy điện tích năng với sự trợ giúp của Nhật Bản. Nếu như với thủy điện thông thường phải xây đập ngăn sông cho nước dâng cao thành một hồ chứa khổng lồ, thì thủy điện tích năng, người ta làm hai hồ chứa nước ở độ cao khác nhau, thường là chênh nhau vài trăm mét. Vào lúc thấp điểm, điện năng dư thừa được sử dụng để bơm nước lên hồ trên cao. Ngược lại, vào lúc cao điểm, nước được cho chảy từ hồ trên xuống hồ dưới để quay máy phát điện. Với thủy điện tích năng, các hồ chứa chỉ cần tích nước đủ cho việc sử dụng trong một vài giờ nên có diện tích nhỏ (dưới 1 km2), giảm thiểu tác động đến môi trường tự nhiên và sinh thái trong xây dựng nhà máy.

Vì những ưu điểm này, Bộ Công nghiệp dự kiến sẽ xây dựng nhà máy thủy điện tích năng đầu tiên tại khu vực xã Vinh Quang, huyện Vinh Thanh, tỉnh Bình Định từ năm 2006-2010, công suất dự kiến 1.000MW (bằng một nửa công suất Nhà máy thủy điện Hòa Bình trên sông Đà).

Sẽ có nhà máy điện nguyên tử

Theo kết quả nghiên cứu của Bộ Công nghiệp và Bộ Khoa học và Công nghệ, đến năm 2015 sẽ thiếu tám tỷ KWh điện, năm 2020 sẽ thiếu 36-60 tỷ, năm 2030 sẽ thiếu 119-188 tỷ và năm 2040 là 200-340 tỷ.

Để bảo đảm nhu cầu điện năng của đất nước, sẽ phải xây dựng nhà máy điện nguyên tử. Theo quy hoạch phát triển điện lực Việt Nam, Chính phủ đã đồng ý cho đầu tư khảo sát, nghiên cứu chuẩn bị các điều kiện cần thiết để có thể xây dựng nhà máy điện nguyên tử đầu tiên ở Việt Nam với quy mô công suất khoảng 2.000 MW, dự kiến đưa vào vận hành giai đoạn sau năm 2015.