“Sau một số bài viết phản ánh về tình trạng nhiễm phóng xạ tại khu vực Nậm Xe, Đông Pao tỉnh Lai Châu, với trách nhiệm là cơ quan quản lý nhà nước về an toàn và kiểm soát bức xạ, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân đã giao nhiệm vụ cho Trung tâm Hỗ trợ kỹ thuật an toàn bức xạ và ứng phó sự cố (HTKTATBX&ƯPSC) thực hiện việc khảo sát đánh giá hiện trạng phóng xạ tại khu vực nêu trên nhằm tư vấn cho Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu áp dụng những biện pháp cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho người dân sinh sống tại những vùng có dị thường phóng xạ.
Ngày 30-10-2009 tại Lai Châu đã tổ chức "Hội nghị báo cáo kết quả đo đạc hoạt độ phóng xạ tại mỏ Nậm Xe - huyện Phong Thổ, Đông Pao - huyện Tam Đường". Ông Bùi Từ Thiện - Phó chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu chủ trì Hội nghị, tham dự có Tiến sĩ Đặng Thanh Lương - Phó Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Giáo sư - Tiến sĩ Lê Khánh Phồn - Đại diện Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Văn phòng UBND tỉnh, đại diện UBND huyện Phong Thổ và Tam Đường cùng các đại diện sở, ban ngành trong tỉnh.
Hiện trạng phóng xạ tại vùng khảo sát
Trước đây, trên cơ sở kết quả nghiên cứu của đề tài "Nghiên cứu khảo sát, đánh giá hiện trạng bức xạ tự nhiên và xây dựng cơ sở dữ liệu về môi trường phóng xạ trên địa bàn thị xã Lai Châu, huyện Tam Đường và huyện Phong Thổ", Trường Đại học Mỏ - Địa chất đã khuyến cáo rằng mức độ ô nhiễm phóng xạ ở khu vực bản Màu, bản Co Muông và đồn biên phòng 277 đều vượt mức cho phép nhiều lần, dao động từ 5 -7 mSv/năm đến 11 mSv/năm, tùy vào từng khu vực, cụ thể toàn bộ bản Màu nằm trong khư vực có mức phóng xạ trên 10 mSv/năm.
Trung tâm HTKTATBX&ƯPSC đã tập trung tiến hành khảo sát dọc tuyến đường đông dân cư sinh sống gồm 6 bản ở xã Nậm Xe, 7 bản ở xã Đông Pao. Công việc khảo sát gồm có đo suất liều bức xạ gamma, đo nồng độ khí phóng xạ, lấy mẫu đất, nước, thóc để đánh giá hoạt độ riêng của các nhân phóng xạ. Sau khi khảo sát, Trung tâm HTKTATBX&ƯPSC đã lập được bản đồ thực trạng mức phóng xạ chiếu ngoài tại khu vực mỏ Nậm Xe. Trên bản đồ phân bổ, màu xanh hiển thị cho những điểm có phông phóng xạ tự nhiên chiếu ngoài < 5 mSv/năm, màu đỏ hiển thị cho những điểm có phông phóng xạ tự nhiên chiếu ngoài >5 mSv/năm. Trong đó phần có phông phóng xạ tự nhiên chiếu ngoài > 10 mSv/ năm chỉ chiếm 5% (tính trên 483 điểm đo) và nằm rải rác dọc tuyến đường khảo sát trong địa giới bản Màu. Mặt khác nồng độ radon trong không khí tại khu vực này dưới mức khuyến cáo cần can thiệp. Theo kết quả đánh giá của Trung tâm HTKTATBX&ƯPSC và các nghiên cứu trước đây thì nguyên nhân gây ra vùng dị thường phông bức xạ tự nhiên này là do cấu tạo địa chất vùng này tập trung nhiều urani và thori.
Kết quả khảo sát của Trung tâm HTKTATBX&ƯPSC đã chỉ ra: tình trạng phông bức xạ tại các bản Po Chà, bản Mỏ, bản Co Muông, bản Vàng Thẳm, bản Mấn 1 và đồn biên phòng 277 thuộc khu vực Nậm Xe và các bản Đông Pao 1, Đông Pao 2, Hon, Giang, Tẩn Phù Nhiêu thuộc khu vực Đông Pao ở mức từ 2 - 2,4 mSv/năm tương tự như các vùng bình thường khác của Việt Nam, riêng chỉ có tại bản Màu phông bức xạ cao hơn bình thường nhưng cũng không quá 16,4 mSv/năm.
Biện pháp di dân ra khỏi bản Màu chưa phải là biện pháp bắt buộc
Trước đây, từ kết quả đo đạc của mình, Trường Đại học Mỏ - Địa chất đã khuyến cáo là không nên định cư ở khu vực bản Màu, khu vực bản Chăn Nuôi; bản Đông Pao (Tam Đường) và cần thiết phải di dời dân cư ra khỏi các khu vực trên.
Theo đánh giá của Trung tâm HTKTATBX&ƯPSC, mặc dù bản Màu nằm trong khu vực phóng xạ dị thường nhưng kết quả đo đạc cho thấy nồng độ phóng xạ trong nước, lương thực... đều như ở các vùng bình thường khác. Ông Nguyễn Hào Quang - Giám đốc Trung tâm HTKTATBX&ƯPSC cho biết, đối với phông bức xạ tự nhiên, tổ chức Ủy ban quốc tế về an toàn bức xạ (Intemational Commission on Radiological Protection) đã đưa ra khuyến cáo là trong trường hợp mức liều chiếu xạ mà người dân có thể nhận được lớn hơn 10 mSv/năm và nhỏ hơn 100 mSv/năm thì cần xem xét tới các biện pháp can thiệp nhằm giảm liều chiếu xạ công chúng, tuy nhiên biện pháp di dời dân ra khỏi vùng phông bức xạ cao không nên hiểu là biện pháp can thiệp duy nhất và có tính bắt buộc.
Kết luận Hội nghị, ông Bùi Từ Thiện - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu yêu cầu Sở KH&CN tỉnh lập bộ phận chuyên trách nghiên cứu ảnh hưởng của bức xạ tự nhiên đến sức khỏe của người dân; đề xuất Lãnh đạo tỉnh về công tác xây dựng cơ sở dữ liệu chi tiết về phông bức xạ tự nhiên trên tỉnh Lai Châu. ông Bùi Từ Thiện cũng yêu cầu Sở Y tế phối hợp với Sở KH&CN khảo sát dịch tễ học vùng cư dân sống trên các khu vực có phông bức xạ tự nhiên cao”.
| Giải pháp ưu tiên hiện nay đối với khu vực bản Màu "Khoanh vùng các địa điểm có phông bức xạ cao để từ đó áp dụng các biện pháp giảm liều như di dân tại chỗ, sử dụng các vật liệu xây dựng sạch phóng xạ, làm nhà thông thoáng... tránh làm xáo trộn cuộc sống của người dân nơi đây. Ngoài ra, cần tiến hành khảo sát dịch tễ học tại các vùng dân cư sống trong khu vực này để có những kết luận khách quan, toàn diện hơn đối với những bệnh lý phổ biến mà người dân thường mắc phải và có luận cứ khoa học để xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật cần thiết cho quản lý các khu vực có dị thường phông bức xạ tự nhiên cao. Biện pháp di dân hẳn ra một nơi khác chỉ nên thực hiện khi việc đó thực sự mang lại lợi ích cho người dân và xã hội". Theo TS Đặng Thanh Lương - Phó Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân |
Cục ATBXHN
* Phản hồi phóng sự “Dấu hỏi ở Nậm Xe”: Kiểm điểm trách nhiệm Sở KH&CN tỉnh Lai Châu
* Viết tiếp phóng sự “Dấu hỏi ở Nậm Xe”: Cục kiểm soát và an toàn bức xạ, hạt nhân đã “vào cuộc”
* Viết tiếp phóng sự “Dấu hỏi ở Nậm Xe”: Phải đặt sức khoẻ nhân dân lên trên hết!
* Vụ “Dấu hỏi ở Nậm Xe” sẽ được xử lý dứt điểm trong tháng 10?
* “Dấu hỏi” ở Nậm Xe: Lai Châu mời các nhà khoa học tìm lời giải
