Phòng, chống tội phạm để bảo đảm tốt an ninh quốc gia

Trước tình hình trật tự-an toàn xã hội diễn biến ngày càng phức tạp, xuất hiện nhiều loại tội phạm mới như tội phạm có tổ chức, tội phạm có tính quốc tế, tội phạm buôn bán người, tội phạm dạng công nghệ cao, đặc biệt là tội phạm do nguyên nhân xã hội chiếm tỷ lệ cao, ngày 31-7-1998, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 09/1998/NQ-CP về tăng cường công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới và Quyết định số 138/1998/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm. Ðây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của các ngành, các cấp và các tổ chức xã hội, các tầng lớp nhân dân tham gia phòng, chống các loại tội phạm, trong đó lực lượng công an phát huy vai trò tham mưu, nòng cốt trong cuộc đấu tranh này.

Qua hơn năm năm thực hiện Nghị quyết 09/CP và Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm, đã đạt được những kết quả quan trọng. Các bộ, ngành, đoàn thể ở T.Ư và các tỉnh, thành phố trong cả nước đã tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết 09/CP và bốn đề án mang tính đột phá của Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm; lồng ghép với thực hiện các chức năng chuyên môn và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội khác. Ðồng thời, triển khai nhiều biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý kinh tế, quản lý xã hội, tổ chức phòng ngừa tội phạm, không để xảy ra tội phạm trong cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp. Ðã tạo được sự chuyển biến về nhận thức của lãnh đạo các cấp, các ngành và đông đảo cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Các cấp, các ngành đã xác định và thực hiện tốt hơn chức năng quản lý nhà nước về an ninh, trật tự, đấu tranh phòng, chống tội phạm, kết hợp chặt chẽ giữa chủ động phòng ngừa và tiến công tội phạm, tạo ra thế trận toàn dân tham gia phòng, chống tội phạm đạt hiệu quả cao. Làm giảm thiểu được các sơ hở, thiếu sót trong quản lý kinh tế, quản lý xã hội, quản lý con người mà tội phạm có thể lợi dụng để hoạt động. Ðã từng bước xã hội hóa công tác phòng, chống tội phạm, động viên được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia thực hiện. Cảm hóa, giáo dục, cải tạo được nhiều đối tượng phạm tội trở thành người làm ăn lương thiện, có ích cho xã hội, giúp họ tái hòa nhập  cộng đồng, bảo đảm được an ninh, trật tự tại địa bàn cơ sở.

 Ðã xuất hiện nhiều mô hình, điển hình tiên tiến xuất sắc như: phường Lam Sơn, thị xã Bỉm Sơn (Thanh Hóa); phường Thượng Lý (TP Hải Phòng), quận Sơn Trà (TP Ðà Nẵng), phường Lê Lợi, phường Bến Thủy, TP Vinh  (Nghệ An)... và một số mô hình tiên tiến như: mô hình 1+2 của Hội Cựu chiến binh phường Ba Ðình, TP Thanh Hóa (Thanh Hóa), mô hình các làng, xã không có tội phạm và tệ nạn xã hội ở Hà Nam, Nam Ðịnh, Thái Bình, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Bắc Ninh, Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Nam, Phú Yên, Tiền Giang, v.v. các mô hình "Ba giảm" của TP Hồ Chí Minh, "Thành phố 5 không" của Ðà Nẵng, "2 không, 1 có" của Hà Nội, phong trào "Ba bỏ" của Yên Bái, v.v.

Kết quả, đã góp phần kiềm chế, làm  giảm tốc độ gia tăng phạm pháp hình sự, điều tra, khám phá nhiều vụ án lớn về hình sự, kinh tế, ma túy, bóc gỡ được nhiều đường dây, tổ chức tội phạm nguy hiểm. Trong năm năm qua, đã điều tra, khám phá 266.297 vụ phạm tội các loại, triệt phá 16.485 băng nhóm tội phạm hình sự. Năm 1999, tội phạm giảm 3,41% so với năm 1998; năm 2000 giảm 6,6%; năm 2001 giảm 2,22%; năm 2003 giảm 8,15% so với năm 2002 và giảm 23,7% so với năm 1998. Bốn thành phố lớn Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Ðà Nẵng, Hải Phòng phạm pháp hình sự giảm 10,02%.

Trong cuộc chiến đấu vô cùng gian khổ, quyết liệt, nguy hiểm với bọn tội phạm, trong năm năm qua, có 16 cán bộ công an, 18 cán bộ công an xã, bảo vệ dân phố đã anh dũng hy sinh, và hơn 50 cán bộ công an tham gia tiến công tội phạm đã bị thương.

Công tác phòng, chống tội phạm còn có sự chuyển biến mạnh mẽ trong quản lý, giáo dục, cải tạo người vi phạm pháp luật, xây dựng và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống tội phạm, mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này. Nhà nước Việt Nam đã ký kết nhiều hiệp định hợp tác phòng, chống tội phạm với các nước trên thế giới và các tổ chức quốc tế.

Ðây là kết quả quan trọng thể hiện sự chỉ đạo kiên quyết của Ðảng, Nhà nước và tinh thần quyết tâm của toàn xã hội trong phòng, chống tội phạm, giữ gìn trật tự xã hội, phục vụ phát triển kinh tế- xã hội của đất nước.

Qua hơn năm năm triển khai thực hiện Nghị quyết 09/CP và Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm, bước đầu có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm sau:

Thứ nhất, chỉ có thể đấu tranh phòng, chống tội phạm đạt kết quả cao khi phát huy được sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, triệt để của cấp ủy đảng, sự quản lý chặt chẽ của chính quyền các cấp, sự chỉ đạo, điều hành của Ban chỉ đạo 138 và sự tham gia tích cực của các ban, ngành, đoàn thể, quần chúng nhân dân.

Thứ hai, phát huy cho được vai trò tham mưu, hướng dẫn của lực lượng Công an nhân dân. Ở đâu lực lượng công an làm tốt chức năng thường trực, tham mưu cho Ban chỉ đạo 138 thì nơi đó công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, thực hiện Nghị quyết 09/CP và Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm đạt hiệu quả cao.

Thứ ba, việc triển khai Nghị quyết 09/CP, Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm phải lồng ghép chặt chẽ với các chương trình kinh tế - xã hội khác của Ðảng và Nhà nước, nhất là lồng ghép với Chương trình phòng, chống ma túy, Chương trình phòng, chống tệ nạn xã hội, Chương trình xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm,...

Thứ tư, phòng ngừa luôn phải đi đôi với trấn áp, xử lý nghiêm minh tội phạm, lấy phòng ngừa làm cơ bản, điều tra, xử lý kịp thời, nghiêm minh tội phạm làm quan trọng.

Thứ năm, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của quần chúng nhân dân trong phòng, chống tội phạm, nhất là trong phát hiện, tố giác tội phạm, cảm hóa, giáo dục người lầm lỗi tại cộng đồng dân cư; phát huy tốt vai trò của gia đình, nhà trường, Ðoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và các tổ chức, đoàn thể, già làng, trưởng bản,... trong đấu tranh phòng, chống tội phạm ở cấp cơ sở. Ðặc biệt coi trọng xây dựng các tổ chức đảng, chính quyền và các cơ quan bảo vệ pháp luật trong sạch, vững mạnh.

Thứ sáu, công tác tuyên truyền vận động quần chúng nhân dân tham gia thực hiện cần phải đi trước một bước, phát huy khả năng tối đa của các cơ quan thông tin đại chúng, thông tin nội bộ để tuyên truyền toàn dân tham gia cuộc đấu tranh này.

Thứ bảy, cần coi trọng công tác kiểm tra, hướng dẫn, đề cao vai trò, trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức trong Ban chỉ đạo 138, thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo; kịp thời biểu dương, khen thưởng những cá nhân, tổ chức có thành tích xuất sắc trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm.

Tuy  nhiên, do nhiều nguyên nhân, điều kiện, tình hình tội phạm  trên thế giới, khu vực còn diễn biến rất phức tạp, tác động vào nước ta. Một số loại tội phạm mới, tội phạm quốc tế, tội phạm xuyên quốc gia đã và đang xuất hiện, là mối đe dọa cuộc sống bình yên của nhân dân, sự ổn định và phát triển của đất nước. Vì vậy, tiếp tục thực hiện Nghị quyết 09/CP và Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm là đòi hỏi khách quan, bức xúc của thực tiễn nhằm góp phần bảo đảm tốt an ninh quốc gia, trật tự-an toàn xã hội, đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HÐH.

Trung tướng LÊ THẾ TIỆM
(Ủy viên T.Ư Ðảng, Thứ trưởng Bộ Công an)