Phiên chợ nghĩa tình

Ý tưởng phiên chợ Tình nghĩa do chính Giám đốc trung tâm GDLÐXH Hải Phòng Nguyễn Quang Toàn khởi xướng. Anh suy nghĩ, học viên vào trung tâm lao động để quên đi ma túy, vừa tạo ra sản phẩm có ích cho xã hội. Việc mở phiên chợ bán cho các thân nhân và khách đến trung tâm để họ  thấy được sự cố gắng, nỗ lực và thành quả lao động của từng học viên trên con đường hướng thiện, làm lại cuộc đời. Ý tưởng nhanh chóng được toàn thể cán bộ và học viên hưởng ứng. Từ hai tháng trước, các tổ, đội đã bàn bạc  kỹ, chuẩn bị sản xuất, nuôi trồng để có hàng hóa cho ngày khai mạc hội chợ đầu tháng 12 vừa qua.

Rất nhiều khách tới chợ tấm tắc khen chiếc tàu thủy tuyệt đẹp trong gian trưng bày khu chợ. Ðó là sản phẩm của Hoàng Mạnh Dũng ở phường Trần Hưng Ðạo, Hạ Long (Quảng Ninh) cùng Ðinh Khắc Hùng, Nguyễn Tuấn Anh. Dũng mắc nghiện từ năm 1996. Ði cai nghiện khắp các trại không khỏi, Dũng vào trung tâm GDLÐXH Hải Phòng cai nghiện. Ðội 4 gồm có 219 học viên, chủ yếu làm tiền vàng mã, mi mắt giả nhưng khi có phiên chợ, Dũng và các bạn khéo tay được trưng dụng làm đồ lưu niệm, bày bán tại hội chợ. Ðiều trăn trở là làm sao để sản phẩm mình làm ra đặc sắc, ấn tượng, thu hút khách hàng để tâm chọn lựa. Ấp ủ ý tưởng sáng tạo, các thành viên trong nhóm say sưa, miệt mài bắt tay làm các đồ lưu niệm nhà sàn, tàu, lọ cắm hoa... Nguyên liệu chỉ là gỗ, tre, giấy, nhựa, keo, cây dàng dàng... nhưng dưới bàn tay tài hoa của các học viên, đã biến thành những vật dụng  sống động, đẫm hơi thở cuộc sống. Những chiếc nhà sàn thấp thoáng gợi nhớ về núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, những bình hoa tinh tế lắng đọng trong căn phòng hay con tàu đang vượt sóng giữa đại dương mênh mông. Ðể hoàn thành sản phẩm hai con tàu, Dũng và các bạn trong đội phải mất nửa tháng làm tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ để lắp ghép, tạo dựng sản phẩm. Dũng bảo, con tàu là hình ảnh của thành phố Cảng. Những tâm sự, nỗi lòng của các học viên gửi gắm qua hình tượng con tàu vươn xa ra biển lớn, như khát khao của họ sẽ thoát khỏi vũng lầy ma túy để tự tin hòa nhập cộng đồng.

Với mỗi phiên chợ dường như không thể thiếu món hàng nông sản. Trung tâm GDLÐXH Hải Phòng đất rộng, do đó việc trồng rau, quả tự cung, tự cấp, phục vụ bữa ăn của học viên luôn được chú trọng. Quầy hàng rau trong phiên chợ luôn đông khách bởi những thứ rau, củ quả sạch '100%' được các học viên chăm bón từ nhiều tháng nay. Nào là xu hào, bắp cải, cải xoong, rau muống xanh mướt, cà chua chín mọng, bí xanh, bí đỏ, sắn chắc nịch. Rồi những con cá chim, cá trê lai đang quẫy mình bơi trong chậu. Học viên Nguyễn Văn Tưởng mắc nghiện đã sáu năm làm trong đội rau, phấn khởi cho tôi biết, nhà em làm nông nên rất quen việc. Ðể có sản phẩm rau xanh tốt bày bán đúng ngày chợ phiên, bọn em đã phải tính toán, chăm bón, chăm chút để thu hoạch đúng thời vụ. Theo cán bộ trung tâm Nguyễn Văn Thuy, ai cũng nghĩ trồng rau, củ rất đơn giản, nhưng để năng suất thu hoạch cao, cả thầy và trò phải áp dụng đúng kỹ thuật, tích cực chăm bón, chưa kể những lúc chống chọi với thời tiết khắc nghiệt. Học viên Lưu Kim Quý, ở phường Ngọc Hải, quận Ðồ Sơn, Hải Phòng hào hứng kể, chăm cây từ lúc mới gieo hạt nảy mầm, nhìn chúng mỗi ngày một lớn thấy rất vui. Em mong lần tới, cha mẹ lên thăm sẽ mua những bó rau do chính em trồng, để thấy con trai đang chăm chỉ lao động, quyết tâm lấy lại những gì đã đánh mất.

Một sản phẩm được trưng bày trang trọng và bắt mắt trong các gian tủ kính, trông chẳng khác siêu thị, là gian bán hàng đồ gốm mới được sản xuất thử nghiệm ở trung tâm.  Tại đây, học viên Vũ Mạnh Hà, ở Tràng Cát, Hải An (Hải Phòng) Hà cho rằng, cái khó của vẽ trên gốm là đặt bút phải vẽ ngay, trước khi vẽ phải hình dung bố cục. Những hình ảnh cây đa, bến nước, con đò, tứ quý, phố cổ, cá chép trông trăng... hiện lên trên bình gốm, tựa những bức tranh sống động, chân thực, đầy chất thơ. Hà đã cai nghiện một lần nhưng chỉ mười tháng sau tái nghiện. Sắp được ra trại, Hà tình nguyện xin ở lại khu sau cai trung tâm để làm công ăn lương, có môi trường thuận lợi lánh xa ma túy. Còn học viên Nguyễn Mạnh Cường cho biết, lao động là con đường duy nhất tìm lại chính mình. Vốn khéo tay lại đam mê với nghề, nên những nét vẽ trên gốm của Cường rất tinh tế, đẹp hút hồn. Hôm được giao vẽ trên hai bình gốm to nhất trưng bày tại hội chợ,  Hà và Cường rất hồi hộp, háo hức xen lẫn lo âu. Cuối cùng, bằng sự kiên trì, họ đã hoàn thành sản phẩm đúng tiến độ. Cường kể với tôi, bức tranh 'tùng, cúc, trúc, mai' và 'sơn thủy hữu tình' bằng nhôm do chính anh là tác giả, dụng cụ chỉ là chiếc đục. Dãy núi tượng trưng cho phong cảnh trung tâm, còn bảy con hạc tượng trưng cho các học viên từ khắp mọi nơi quần tụ về đây 'sửa sai', quyết tâm làm lại cuộc đời.

Phiên chợ những ngày Tết Tân Mão càng nhộn nhịp hơn bởi có thêm mặt hàng là những câu đối, bức tranh sơn dầu do chính học viên sáng tác. Ông Ðỗ Thế Phiên ở An Dương, Hải Phòng tới thăm con, khi ghé qua khu chợ ông xúc động tâm sự: 'Ở nhà cứ nghĩ chúng nó  là đồ bỏ đi, chỉ biết làm khổ bố mẹ. Ai ngờ vào đây lại chăm chỉ đến thế. Nhà thư pháp tài hoa đất Cảng Lê Thiên Lý cũng có mặt ở chợ. Vẫn mực tàu, giấy đỏ, ông say sưa tặng chữ các học viên. Nào là chữ 'học' để học làm người, chữ 'nhẫn' để kiên trì cai nghiện, rồi chữ tâm, chữ đức, chữ trí, chữ cần... Và những câu đối 'Khổ luyện sớm hôm thành trò giỏi- Chăm rèn ngày tháng rõ con ngoan', 'Lầm đường bền chí ắt thành nhân - Lỡ bước vững tâm thu kết quả' ông tặng cho họ, với tâm nguyện các học viên sẽ gặt hái được nhiều thành quả hơn nữa trong lao động, sản xuất, cai nghiện, để chợ phiên ngày càng đông, vui, tấp nập hơn.