Theo ông Châu Văn Hòa, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, toàn tỉnh hiện có 119.270ha dừa, tương đương 22 triệu cây, đứng đầu cả nước về diện tích. Năm 2025, giá trị sản xuất của cây dừa ước đạt 11.000 tỷ đồng, chiếm 6,5% giá trị sản xuất ngành nông nghiệp. Hướng đến mục tiêu nâng cấp chuỗi giá trị ngành hàng dừa, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã liên kết với nông dân trồng dừa đạt chuẩn hữu cơ, gắn với chế biến sâu sản phẩm dừa trái đáp ứng nhu cầu thị trường nội địa, xuất khẩu.
Sản phẩm chế biến đa dạng
Thực hiện chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị dừa, mặt hàng dừa trái ở Vĩnh Long đang rất sôi động về sản xuất, chế biến và xuất khẩu. Các sản phẩm chế biến từ dừa bao gồm dầu dừa, nước dừa, sữa dừa, nước cốt dừa, cơm dừa nạo sấy, kẹo dừa, mật hoa dừa, thạch dừa, than gáo dừa, chỉ xơ dừa, mụn dừa và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ dừa,...
Trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 180 doanh nghiệp sản xuất chế biến các sản phẩm từ dừa, giải quyết việc làm cho khoảng 10.000 lao động. Tiêu biểu như, Công ty Cổ phần Trà Bắc, phường Long Đức, một trong những doanh nghiệp tiên phong về sản xuất các sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu, có giá trị cao từ gáo dừa, xơ dừa.
Gần 30 năm qua, Công ty cổ phần Trà Bắc tập trung sản xuất các mặt hàng chủ lực gồm than hoạt tính, than sạch BBQ từ than gáo dừa, thảm xơ dừa, xơ dừa. Công ty sản xuất than hoạt tính từ than gáo dừa với công suất 7.000-8.000 tấn/năm; than sạch BBQ từ than gáo dừa với công suất 2.000-3.000 tấn/năm, hàng triệu m2 thảm xơ dừa/năm. Sản phẩm than hoạt tính mang thương hiệu Trabaco của công ty đã xuất khẩu tới hơn 30 quốc gia, vùng lãnh thổ như Mỹ, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Australia, Đài Loan,…
Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Trà Vinh Farm, xã Tiểu Cần, Thạch Thị Chal Thi cho biết, năm 2019 công ty chính thức ra đời. Đây là doanh nghiệp đầu tiên ở Việt Nam chế biến chuyên sâu các sản phẩm từ mật hoa dừa.
Trong thời gian đầu, với điều kiện thiết bị, máy móc còn hạn chế, lại thiếu vốn đầu tư công nghệ mới, nên hoạt động sản xuất của công ty gặp khó khăn. Tuy nhiên, khi tiếp cận các chương trình hỗ trợ từ dự án phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh, công ty được hỗ trợ kinh phí đầu tư công nghệ hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Đến nay, công ty đã cung ứng ra thị trường các sản phẩm nước uống mật hoa dừa, mật hoa dừa cô đặc, đường mật hoa dừa, giấm mật hoa dừa.
Hai sản phẩm mật hoa dừa, đường hoa dừa của Công ty trách nhiệm hữu hạn Trà Vinh Farm đã được Trung ương công nhận hạng OCOP 5 sao. Trong đó, sản phẩm mật hoa dừa sản xuất bằng công nghệ tiên tiến, giúp giữ lại các chất dinh dưỡng, màu sắc và mùi vị tốt nhất.
Công ty trách nhiệm hữu hạn Trà Vinh Farm liên kết với hàng trăm hộ trồng dừa ở xã Tiểu Cần thực hành quy trình canh tác hữu cơ và hợp đồng bao tiêu đầu ra sản phẩm với giá dao động từ 15.000-18.000 đồng/lít mật tươi. Với cách làm này, công ty đã mở ra hướng đi mới cho ngành dừa ở Vĩnh Long, giúp tăng giá trị kinh tế cho hộ trồng dừa từ 3 đến 5 lần.
Thương hiệu dừa sáp Trà Vinh
Tỉnh Vĩnh Long có kế hoạch mở rộng diện tích dừa sáp 7.000-8.000ha, khuyến khích nông dân áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác dừa sáp cấy phôi, cấy mô. Toàn tỉnh hiện có gần 1.500ha dừa sáp, hằng năm cho sản lượng khoảng 4 triệu quả. Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý số 00142 cho quả dừa sáp Trà Vinh theo Quyết định số 653 /QĐ-SHTT ngày 5/8/2024.
Trước đây, hộ trồng dừa sử dụng cây giống bằng phương pháp nhân giống truyền thống từ trái dừa không sáp, tỷ lệ cho trái sáp chỉ đạt từ 20-25%. Hiện nay, Trường đại học Trà Vinh đã thành công nhân giống dừa sáp bằng kỹ thuật nuôi cấy phôi, tỷ lệ trái sáp đạt từ 85% trở lên.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa, Hiệu trưởng Trường đại học Trà Vinh cho biết, nhà trường đang nghiên cứu nhân giống dừa sáp bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào. Sau 3 năm trồng khảo nghiệm, cây dừa sáp cấy mô sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, cho trái sáp có cơm dày, chất lượng tốt. Đây là nghiên cứu đầu tiên thực hiện tại Việt Nam về nuôi cấy mô dừa sáp đã được các chuyên gia Hội đồng nghiệm thu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá cao.
Theo các thành viên Hợp tác xã dừa sáp Hòa Tân, xã An Phú Tân, thực hiện mô hình trồng dừa sáp cấy phôi nhà vườn có thu nhập trung bình 770 triệu đồng/ha/năm. Quả dừa sáp cấy phôi cũng có đặc điểm nước đặc, cơm dày, mềm dẻo, thơm ngon, được dùng chế biến kem, bánh, kẹo, nước giải khát.
Dừa là cây trồng chủ lực của tỉnh, có giá trị xuất khẩu cao. Vì thế, tỉnh đang khẩn trương bổ sung, hoàn chỉnh đề án phát triển ngành dừa đến năm 2030, định hướng đến năm 2050. Đồng thời, phối hợp cùng các viện, trường đại học, tuyển chọn các giống dừa cho năng suất, chất lượng cao thích ứng biến đổi khí hậu; tăng cường các hoạt động xúc tiến, mời gọi doanh nghiệp xây dựng nhà máy chế biến sâu các sản phẩm từ dừa trái, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
