Cuối giờ chiều ngày 28-1, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước(NHNN) Lê Đức Thuý trong cuộc gặp gỡ báo chí thông báo trên thị trường vừa phát hiện loại tiền làm giả tiền polymer 50.000 đồng. Gọi là làm giả tiền polymer vì nó không làm bằng chất liệu polymer mà làm bằng giấy thông thường.
Những đồng tiền này được phát hiện tại hai ngân hàng ở Hà Nội, Hà Nam và ở biên giới Lạng Sơn. Số lượng phát hiện cho đến nay là năm tờ. Tuy số lượng không lớn, nhưng là lần đầu tiên phát hiện tiền làm giả tiền polymer, một loại tiền mới được NHNN phát hành từ cuối năm 2003.
Năm tờ tiền giả này có hình thức giống loại 50.000 đồng do NHNN phát hành tháng vào tháng 12-2003. Loại tiền giả này có một số đặc điểm như sau:
Tờ tiền giả được in bằng giấy thông thường, không phải là giấy polymer. Có thể nhận biết qua quan sát tờ tiền hoặc xé nhẹ bằng tay ở mép tờ tiền, nếu là tiền giả sẽ rách dễ dàng; nếu thấy tờ tiền bị các vết rách ở mép thì cần kiểm tra cẩn thận vì hiện tượng này ít xảy ra đối với tiền giấy polymer.
Trên tờ tiền giả có cắt dán các hình cửa sổ lớn và cửa số nhỏ bằng chất liệu ni-lon trong suốt. Trong cửa sổ lớn dập số 50 000 nhưng nét thô và không rõ như trên tờ tiền thật. Nhìn bằng mắt thường có thể nhận ra vết dán quanh mép hình cửa sổ.
Hình bóng chìm chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh và chữ Việt Nam nằm dưới bóng chìm hình chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tờ tiền giả đậm hơn nền giấy, không tinh vi và rõ nét, không sáng trắng khi soi tờ tiền trước nguồn sáng như trên tờ tiền thật.
Màu sắc của tiền giả nhìn tổng thể có màu gần giống như màu của tờ tiền thật.
Tờ tiền giả không có yếu tố mực phát quang khi soi tờ tiền dưới ánh sáng đèn cực tím. Cụ thể: mặt trước tờ tiền giả không có cụm số 50 000 không màu phát quang dưới ánh sáng đèn cực tím.
Các chi tiết màu vàng cam xung quanh chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh mặt trước và màu vàng cam ở hình định vị mặt sau của tờ tiền giả không phát quang màu vàng dưới ánh sáng đèn cực tím.
Dòng series ngang màu đen (kiểu số từ nhỏ đến lớn) trên tờ tiền giả không phát quang màu xanh lơ khi soi dưới ánh sáng đèn cực tím.
Yếu tố nét nổi và định vị: Mặt trước của tờ tiền giả không có yếu tố in lõm nên không có độ nổi của nét in ở các vị trí: dòng chữ Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, chữ và số mệnh giá. Có thể kiểm tra bằng cách vuốt nhẹ tay lên các yếu tố này. Hình định vị trên tờ tiền giả không khớp khít giữa hai mặt như tờ tiền thật.
Thống đốc Lê Đức Thuý cũng lưu ý để phân biệt khi không có điều kiện kiểm tra kỹ thì cách đơn giản nhất là: xé nhẹ ở mép, nếu dễ bị rách thì có khả năng là tiền giả nên kiểm tra kỹ hơn, hai là soi cửa sổ nhỏ trước nguồn sáng đỏ, bóng đèn tròn hoặc ngọn nến, que diêm cháy sáng, nếu không xuất hiện chữ Việt Nam đối xứng màu ngũ sắc đối với loại 50 000 đồng thì đó là tiền giả.
Tiền giả là một vấn nạn khó tránh khỏi chỉ có sớm hay muộn và mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào các yếu tố nó giống đến mức nào, khả năng lừa đảo đến mức nào, khả năng hạn chế như thế nào. Trách nhiệm của NHNN là kiểm tra, thông báo kịp thời cho mọi cá nhân và tổ chức trong và ngoài nước, bởi vì nó ảnh hưởng đến lợi ích thiết thực của người dân, có ảnh hưởng nguy hại tới sự lành mạnh của nền tài chính quốc gia.
NHNN khuyến cáo đồng tiền polymer thật rất bền, người khoẻ mấy dùng tay không cũng không xé được, chỉ có vật sắc nhọn mới có khả năng làm rách. Đồng tiền làm giả lần này tuy không tinh xảo, nhưng những kẻ làm tiền giả vẫn in với mục đích lợi dụng khi tối trời hay để trong cả xấp dày để che mắt người tiêu dùng, nhất là ở những vùng sâu vùng xa thông tin chưa về tới kịp.
Thống đốc NHNN cũng khuyến cáo người dân không nên hoang mang trước những thông tin này. Việc có tiền thật thì cũng không tránh khỏi có tiền giả. Thậm chí ở các nước tiên tiến, tiền giả cũng là vấn nạn. Như đồng USD, EUR cũng đã bị làm giả rất nhiều, thậm chí có những phương án dự kiến thay thế một số loại tiền EUR đang lưu hành do bị làm giả quá nhiều và tinh vi.
Thống đốc nói: “Tôi tin tưởng rằng khả năng làm giả tiền polymer ít hơn tiền giấy thông thường. Nhận biết các yếu tố làm giả đồng tiền này đến nay cũng dễ hơn”. Đến nay, NHNN phối hợp với các đơn vị an ninh chưa phát hiện được tiền giả làm bằng chất liệu polymer. NHNN công khai thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng để kịp thời ngăn chặn ngay từ đầu những hành vi làm giả tiền polymer.
Cho đến nay cũng chưa phát hiện được những kẻ mang những đồng tiền giả này với số lượng lớn. NHNN cho biết phản ứng với việc xuất hiện đồng tiền làm giả tiền polymer lần này là vẫn tiếp tục phát hành đồng tiền polymer và đánh giá đây là đồng tiền có các yếu tố bảo an tốt mà những đồng tiền làm giả dễ bị phát hiện. Trong trường hợp phát hiện ra những đồng tiền giả không khác gì đồng tiền polymer thật, NHNN sẽ có những đối sách khác./.