Nước mắm Phú Quốc – “thật” chật vật, “giả” xông xênh

Theo Hiệp hội Nước mắm Phú Quốc, chỉ có khoảng 5-8% nước mắm mang tên gọi “nước mắm Phú Quốc” trên thị trường là sản phẩm chính hiệu, sản xuất từ đảo Phú Quốc (Kiên Giang). Còn lại hầu hết là hàng dởm, thậm chí chỉ là… nước muối pha với tinh chất.

Theo những người lớn tuổi trên đảo, nghề làm nước mắm ở Phú Quốc đã có cách đây vài trăm năm. Khoảng vài thập niên gần đây những nhà có sức chứa 50 đến 70 thùng chợp vẫn sản xuất theo lối cho nước mắm vào chai, dán nhãn mác rồi tung ra thị trường dựa trên sự quen biết và tin tưởng lẫn nhau để thừa nhận đó là nước mắm Phú Quốc...

Chính sự đơn giản đó đã tạo điều kiện cho việc làm giả nước mắm Phú Quốc có điều kiện phát triển. Hiệp hội Nước mắm Phú Quốc ra đời năm 2001 xuất phát từ mong muốn giành lại tên cho sản phẩm truyền thống.

Bà Nguyễn Thị Tịnh, Chủ tịch Hiệp hội cho biết: mỗi năm, thị trường có khoảng 180 – 200 triệu lít nước mắm ghi nhãn "nước mắm Phú Quốc" nhưng thực tế năng lực sản xuất của 80 nhà thùng trên đảo và nguồn nguyên liệu tại Phú Quốc chỉ cho phép sản xuất khoảng 10 - 12 triệu lít/năm.

Vấn đề bảo vệ thương hiệu nước mắm Phú Quốc đã được đưa ra thảo luận tìm giải pháp từ hơn 5 năm nay nhưng đến thời điểm này nước mắm Phú Quốc dởm vẫn tràn lan trên thị trường, chưa một nhà làm lậu nào bị xử lý để bảo đảm uy tín cho một làng nghề có hàng thế kỷ nay.

Theo kinh nghiệm của dân làng nghề, nước mắm Phú Quốc phải sản xuất từ cá cơm thuộc họ cá trong, được đánh bắt bằng lưới vây trên vùng biển đảo Phú Quốc. Cá được ướp muối ngay trên tàu với tỷ lệ 2,5 đến 3 cá/1 muối, lượng cá tạp không quá 15%. Khi chuyển về nhà thùng, nguyên liệu được tiếp tục ủ chượp từ 10 đến 12 tháng mới lấy nước cốt...

Khi trao đổi với phóng viên TTXVN, các cụ sống lâu năm với nghề trên đảo rất bức xúc: "Đã gọi là nước mắm Phú Quốc thì phải là nước mắm làm từ con cá cơm, ủ chợp ngay trên vùng đảo này chứ sao lại là sản xuất từ Sài Gòn hoặc đâu đó".

Vừa qua, Bộ Thủy sản có quy định tạm thời về sản xuất nước mắm Phú Quốc: Sản phẩm phải được sản xuất theo quy trình thủ công truyền thống, chấp hành nghiêm ngặt các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm và đóng chai tại Phú Quốc; khi cho ra thị trường mới được ghi tên hàng hóa xuất xứ "nước mắm Phú Quốc" đối với thị trường nội địa hoặc "Phu Quoc fish sauce - AOC" khi xuất khẩu, kèm theo tên, địa chỉ cơ sở đóng gói, cơ sở chế biến, thành phần, chỉ tiêu chất lượng (độ đạm), khối lượng, ngày đóng chai...

Mới đây, bà Nguyễn Thị Tịnh cho biết: "Cuối năm nay, Kiên Giang sẽ hình thành Ban kiểm soát nước mắm Phú Quốc với vai trò kiểm tra và cấp giấy chứng nhận mặt hàng này trước khi xuất khỏi đảo".