Những thách thức đối với các luật sư ở Ðà Nẵng

ND - Do nhiều nguồn đào tạo khác nhau, ít được cọ xát trong tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng cho nên phần lớn các luật sư trong Ðoàn Luật sư Ðà Nẵng và hành nghề luật sư tại Ðà Nẵng đang bộc lộ nhiều bất cập.

Bước vào nhiệm kỳ VI (2008 - 2011), Ðoàn Luật sư Ðà Nẵng có 24 tổ chức hành nghề, với 17 văn phòng luật sư và bảy công ty luật (trong đó, có sáu công ty luật TNHH và một công ty luật hợp danh), 71 luật sư và tám luật sư tập sự.

Tổng số ấy, quả thật, còn quá ít so với khoảng 850 nghìn dân Ðà Nẵng. Phương hướng phấn đấu đến năm 2011, Ðà Nẵng cần có ít nhất là 200 luật sư, để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng trên các lĩnh vực.

Song, làm sao phát triển nhanh về số lượng, mà phải bảo đảm chất lượng đội ngũ luật sư là vấn đề không đơn giản. Do nhiều nguồn đào tạo khác nhau, ít được cọ xát trong tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng cho nên phần lớn các luật sư trong Ðoàn Luật sư Ðà Nẵng và hành nghề luật sư tại Ðà Nẵng đang bộc lộ nhiều bất cập.

Tuy đã tham gia bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng cho các đương sự trong hơn 1 nghìn 600 vụ án các loại ở nhiệm kỳ qua (2005 - 2008) và phải chấp nhận thực trạng số lượng các vụ án hình sự, tranh chấp trong kinh doanh - thương mại tăng lên đáng kể; nhưng qua phần lớn các vụ án, quan điểm của các luật sư bào chữa vẫn nặng về bảo vệ thân chủ, hơn là bảo vệ các nguyên tắc cơ bản của pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Không ít luật sư biện hộ tại tòa với chứng lý yếu, thiếu sức thuyết phục. Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, yêu cầu về ngoại ngữ (nhất là 5 ngoại ngữ thiết yếu: Anh, Nga, Hoa, Nhật, Pháp) và kiến thức pháp luật quốc tế (chủ yếu trong các lĩnh vực ngoại thương, hình sự, hành chính...) đang trở thành những thách thức không nhỏ đối với các luật sư ở Ðà Nẵng. Nếu không có những kiến thức ấy, luật sư khó có thể bảo vệ được những thân chủ người Việt Nam có tranh chấp dân sự, hành chính, kinh tế tại những phiên tòa có yếu tố nước ngoài, nhất là khi được xử ở ngoài nước.

Tranh tụng không có nghĩa cứ phải chống lại, hay cố tình gây ra mâu thuẫn với Hội đồng xét xử, nhất là với chủ tọa phiên tòa. Nhưng, khi đã xuất hiện những tình tiết mới, những yếu tố mới có giá trị pháp lý, thì với lương tâm nghề nghiệp, dứt khoát luật sư phải nêu quan điểm riêng và bảo vệ chứng lý của mình.

Bộ Chính trị (khóa X) đã ra Nghị quyết 08, trong đó, nêu rõ quan điểm: "Phán quyết của Tòa án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa". Ðiều đó mở ra trước các luật sư, kể cả các bị cáo, những nhân chứng bắt buộc tại các phiên tòa. Cơ hội trình bày quan điểm của mình. Vậy nhưng, trong thời gian qua, khi theo dõi một số vụ án được xét xử, dễ thấy chứng cứ, chứng lý luật sư đưa ra chưa sắc sảo; ngôn ngữ tranh tụng của luật sư đôi khi chưa thấy chất trí tuệ. Ðiều đó cho thấy quá trình nghiên cứu hồ sơ các vụ án, dành tâm huyết cho nghề nghiệp của các luật sư hoặc không đều, hoặc chưa kỹ.

Dĩ nhiên, ở đây cũng có vài điều thông cảm được với giới luật sư, khi ở vài nơi còn một số vướng mắc. Rõ nhất là trong các trường hợp bị can, bị cáo đang bị tạm giam, tạm giữ; nhưng luật sư bào chữa vấp phải khó khăn khi xin Giấy xác nhận, để được vào nơi tạm giam, tạm giữ trực tiếp hỏi cung với cán bộ điều tra. Song, không phải vì vậy mà luật sư chịu bó tay.

Bên cạnh việc nhấn mạnh yêu cầu tranh tụng sắc bén, cũng cần cảnh tỉnh xu hướng chỉ vì quyền lợi thân chủ; từ đó biến mình thành người làm "dịch vụ bằng mọi giá"; làm đảo ngược các quyết định đúng đắn ở từng phiên tòa; hoặc "lách" luật, gợi mở cho thân chủ vốn phạm tội nặng chuyển hóa sang tội nhẹ. Khách quan, nếu cố tình làm vậy, thì không chỉ vi phạm các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp luật sư; mà còn vô tình tiếp tay cho tội ác, làm đảo lộn các chuẩn mực pháp lý trong xã hội.

Ở các nước, luật sư rất được coi trọng, đề cao, trước hết vì ngành luật là ngành khó, đòi hỏi nhiều tri thức cao, đa dạng, kể cả khả năng hùng biện để làm sáng tỏ quan điểm, chứng lý. Rất mong các luật sư Ðà Nẵng, tự nâng mình lên ngang tầm thời cuộc. Và, đó cũng là cách "tự tỏa sáng" tốt nhất, qua quá trình hành nghề luật sư, qua mỗi phiên tòa được xét xử công khai tại Ðà Nẵng.