Những tấm ảnh Bác Hồ lần đầu tiên được công bố

Đây là những hình ảnh tư liệu cực kỳ quý giá chụp về Bác từ năm 1944 đến khi Bác mất.

Cuộc triển lãm do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, Hội Nhiếp ảnh Nghệ thuật Hà Nội, Báo Hà Nội mới phối hợp tổ chức.

Điều đặc biệt là Nhà báo – Nghệ sĩ nhiếp ảnh Mai Nam không phải là người được phân công chụp ảnh Bác Hồ nhưng lại có trong tay tới hơn 100 tư liệu về Bác. Bộ ảnh này được nghệ sĩ Mai Nam chụp Bác tại Hà Nội, với điều kiện kỹ thuật yếu kém, nhưng nó mang tính chất là những khoảnh khắc vàng về Bác.

Nhà báo – Nghệ sĩ nhiếp ảnh Mai Nam tên thật là Nguyễn Hữu Thống, sinh năm 1931 tại Đại Phúc, thị xã Bắc Ninh. Là phóng viên nhiếp ảnh của Báo Tiền phong từ năm 1953 đến nay. Nguyên Chủ tịch Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (1994-1999), nghệ sĩ đã từng đoạt nhiều giải thưởng nhiếp ảnh lớn trong nước và quốc tế…

79 tấm ảnh chụp về Bác bày trong triển lãm tượng trưng 79 mùa xuân mà mỗi tấm ảnh là một mùa xuân của Hà Nội, bởi toàn bộ ảnh bày trong triển lãm đều được chụp tại Thủ đô của chúng ta, nơi Bác đã sống, làm việc cho đến ngày về cõi vĩnh hằng.

Triển lãm ảnh chụp Bác Hồ của Mai Nam lần này như một cuốn biên niên sử về những ngày trọng đại của đất nước. Đó là hình ảnh Bác Hồ trên lễ đài tại Ba Đình lịch sử trong buổi mít-tinh tuần hành của nhân dân Thủ đô Hà Nội chào mừng ngày Chính phủ trở lại Thủ đô (1-1-1955).

Năm 1960, sau khi được bầu lại làm Chủ tịch nước tại kỳ họp Quốc hội khóa II Bác ra ban công Phòng gương - Nhà hát lớn đáp lễ nhân dân Hà Nội đứng chào mừng Bác. Vẫn chiếc áo ka ki giản dị, bạc mầu, Bác vẫy tay chào và nở nụ cười rạng rỡ, gợi nhớ về tấm ảnh năm xưa Bác cùng với các đồng chí lãnh đạo Chính phủ đứng trên thềm Nhà hát ra mắt nhân dân vào đầu năm 1946, khi đất nước vừa giành được độc lập và sau Tuần lễ Vàng lịch sử.

Thật xúc động khi đứng trước tấm ảnh Bác Hồ lội ruộng trong cái nắng đầu vụ cấy như một lão nông thực thụ điều khiển thành thục chiếc máy cấy lúa trên cánh đồng trại thí nghiệm cây trồng ở Gia Lâm trước sự khâm phục và kính trọng của nhân dân địa phương. Cũng từ sau ngày ấy, cả Hà Nội dấy lên phong trào làm theo lời Bác, cải tiến kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp nhằm tăng năng suất cây trồng.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Mai Nam vốn là phóng viên nhiếp ảnh của báo Tiền phong , tờ báo của Đoàn Thanh niên nên ông thường theo dõi những hoạt động của Đoàn, Đội. Trong triển lãm này, ông bày nhiều ảnh chụp Bác đến với thiếu nhi đang vui trung thu tại Nhà Văn hóa Thiếu nhi. Bác chia kẹo cho các cháu, cùng nắm tay các cháu nhảy múa dưới trăng rằm, ngắm Bác mà ngỡ như tiên ông trong cổ tích. Bác đến với Đại hội Thanh niên “ba sẵn sàng”, động viên và chia quà cho các đại biểu; Bác đến thăm trường Nguyễn Ái Quốc, thăm nơi ăn, chốn ở của học viên và tại giữa sân trường, Bác đã nghiêm khắc phê bình cách sinh hoạt và học tập thiếu khoa học và vệ sinh kém của trường. Thật khác hẳn với các cuộc gặp gỡ khác, trong ảnh không thấy một nụ cười, không gian như ngưng đọng lại, hầu như ai nấy đều cảm thấy mình có lỗi đã làm cho Bác không vui...

Ở bất cứ nơi nào Bác đến thăm, Bác đều quan tâm đến cuộc sống của công nhân, các gia đình nhân viên. Tấm ảnh Bác đang thăm hỏi gia đình công nhân trường Công đoàn đã nói lên điều đó. Hẳn những cô gái mà cách đây vài chục năm đã phục vụ cho cuộc họp Quốc hội khóa III sẽ không bao giờ quên khi nhận được những bông hoa tươi thắm Bác Hồ tặng cho từng người trong giờ giải lao ngày ấy. Xem những tấm ảnh năm xưa thấy như còn phản chiếu tấm lòng đôn hậu của Bác mãi không thôi.

Đặc biệt, triển lãm bày một nhóm ảnh Bác Hồ thay mặt nhân dân cả nước đón tiếp lãnh tụ các nước bạn sang thăm Việt Nam. Tôi đặc biệt thích thú khi xem tấm ảnh đoàn xe bỏ mui chở đồng chí Lưu Thiếu Kỳ và phu nhân, Chủ tịch nước CHND Trung Hoa và Bác trên đường về Phủ Chủ tịch đang xuống dốc cầu Long Biên tiến vào đầu phố Hàng Đậu. Trước niềm vui rạng rỡ và tình cảm của hàng vạn nhân dân đứng hai bên đường chờ đón Đoàn cùng với hàng chục cô gái mặc áo dài, tay cầm giỏ hoa tung những cánh hoa tươi mừng đón hai vị nguyên thủ của hai đất nước "núi liền núi, sông liền sông"' đang giơ tay đáp lễ nhân dân hai bên đường. Tấm ảnh khá đẹp, sinh động, bố cục hoàn chỉnh như không thể đẹp hơn được nữa.

Với lợi thế của một phóng viên ảnh thời sự, Mai Nam đã kịp bấm máy đúng cái “khoảnh khắc vàng" ấy, thể hiện đúng tình cảm cao đẹp của tình hữu nghị Việt - Trung mà hai lãnh tụ không ngừng vun đắp.

Cũng phải kể đến hai tấm ảnh khác, hai "khoảnh khắc" mà không dễ gì ghi lại được. Đó là hai cuộc đón Tổng thống Prasat của Ấn Độ và Tổng thống Sê-cu-tu-rê của Ghi-nê. Qua các cuộc lễ đón ấy, người xem như được sống lại những năm tháng hào hùng của dân tộc trong chống Mỹ cứu nước, được nhân dân thế giới đồng tình, ủng hộ...

Đứng trước tấm ảnh Mai Nam chụp Bác Hồ năm 1969, đúng lúc Bác hơi nghiêng về phía đồng chí Lê Duẩn ngồi bên như đang trao đổi điều gì, xem ảnh mà như thấy điều dự báo quan trọng, cảm như Bác đang dặn dò người kế nhiệm lãnh đạo đất nước trong giai đoạn quyết định của cuộc chiến đấu giải phóng miền nam, thống nhất đất nước.

Thật ngạc nhiên là từ trước đến khi cuộc triển lãm "Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh" khai mạc, không đồng nghiệp nào ngờ nhà báo - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Mai Nam lại được chụp và lưu giữ nhiều ảnh tư liệu về Bác Hồ đến vậy, bởi từ nhiều chục năm qua chưa một lần nào ông đưa những tấm ảnh này triển lãm trước công chúng yêu ảnh, ngoại trừ có một vài tấm được đăng trên báo Tiền phong , nơi ông công tác.  

Triển lãm ảnh chuyên đề về Bác Hồ nhân kỷ niệm sinh nhật lần thứ 115 của Người là một sự kiện văn hóa nổi bật tại Thủ đô Hà Nội của chúng ta. Người xem sẽ vô cùng thích thú khi được xem những hình ảnh sinh động, hiếm thấy với hai mầu đen, trắng bởi đây là lần đầu tiên những hình anh này được ra mắt công chúng yêu ảnh của Hà Nội. Đây cũng là mong ước ấp ủ đã nhiều năm của nhà báo - nghệ sĩ nhiếp ảnh Mai Nam - đưa bộ ảnh chụp Bác Hồ đến với người xem.