Các hình thức khiếu nại
Công dân thực hiện quyền khiếu nại (KN) thông qua các hình thức: Tự mình thực hiện quyền KN; trong trường hợp người KN là người chưa thành niên, người bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình thì cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em ruột có năng lực hành vi dân sự đầy đủ hoặc người giám hộ là người đại diện để thực hiện việc KN; nếu không có người đại diện thì Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, phường, thị trấn nơi người đó cư trú cử người đại diện để thực hiện việc KN.
Trường hợp người KN ốm đau, già yếu có nhược điểm về thể chất hoặc vì lý do khách quan khác mà không thể tự mình KN thì được uỷ quyền cho cha, mẹ, vợ, chồng, con đã thành niên, anh, chị, em ruột hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc KN.
Cơ quan thực hiện quyền KN thông qua người đại diện là thủ trưởng cơ quan. Thủ trưởng cơ quan có thể uỷ quyền cho người đại diện theo quy định của pháp luật để thực hiện quyền KN. Tổ chức thực hiện quyền KN thông qua người đại diện là người đứng đầu tổ chức được quy định trong QĐ thành lập tổ chức hoặc trong điều lệ của tổ chức. Người đứng đầu tổ chức có thể uỷ quyền cho người đại diện theo quy định của pháp luật để thực hiện quyền KN.
Điều kiện để thụ lý giải quyết khiếu nại
Cơ quan nhà nước thụ lý khiếu nại để giải quyết khi có đủ các điều kiện sau:
Người KN phải là người có quyền và lợi ích hợp pháp chịu tác động trực tiếp bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính mà mình khiếu nại; người KN phải là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật; trong trường hợp thông qua người đại diện để thực hiện việc KN thì người đại diện phải theo quy định nêu trên; người KN phải làm đơn KN và gửi đến đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong thời hiệu, thời hạn theo quy định; việc KN chưa có QĐ giải quyết lần hai; việc KN chưa được toà án thụ lý để giải quyết.
Xử lý đơn khiếu nại
Cơ quan nhà nước khi nhận được đơn khiếu nại (ĐKN) thì xử lý như sau: Đối với ĐKN thuộc thẩm quyền giải quyết và có đủ các điều kiện quy định thì phải thụ lý để giải quyết; trong trường hợp ĐKN có chữ ký của nhiều người thì có trách nhiệm hướng dẫn người KN viết thành đơn riêng để thực hiện việc KN. Đối với ĐKN thuộc thẩm quyền giải quyết nhưng không đủ các điều kiện để thụ lý giải quyết theo quy định thì có văn bản trả lời cho người KN biết rõ lý do không thụ lý.
Đối với đơn vừa có nội dung KN, vừa có nội dung tố cáo thì cơ quan nhận được có trách nhiệm xử lý nội dung KN, nội dung tố cáo theo quy định. Đối với ĐKN thuộc quyền giải quyết của cấp dưới nhưng quá thời hạn quy định mà chưa được giải quyết thì thủ trưởng cơ quan nhà nước cấp trên yêu cầu cấp dưới giải quyết, đồng thời có trách nhiệm chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc giải quyết của cấp dưới và áp dụng biện pháp theo thẩm quyền để xử lý đối với người thiếu trách nhiệm hoặc cố tình trì hoãn việc giải quyết khiếu nại (GQKN) đó.
Đối với ĐKN không thuộc thẩm quyền giải quyết, ĐKN về việc đã có quyết định GQKN lần hai thì cơ quan nhận được đơn không có trách nhiệm thụ lý nhưng có văn bản chỉ dẫn, trả lời người KN. Việc chỉ dẫn, trả lời chỉ thực hiện một lần đối với một vụ việc KN; trong trường hợp người KN gửi kèm các giấy tờ, tài liệu là bản gốc liên quan đến vụ việc KN thì cơ quan nhận được trả lại các giấy tờ, tài liệu đó cho người KN.
Phải gặp gỡ đối thoại với người khiếu nại
Trong quá trình GQKN lần đầu, người GQKN phải trực tiếp gặp gỡ, đối thoại với người KN, người bị KN, người có quyền, lợi ích liên quan để làm rõ nội dung KN, yêu cầu của người KN và hướng giải quyết KN; việc gặp gỡ, đối thoại phải tiến hành công khai, dân chủ nếu thấy cần thiết có thể mời thêm đại diện tổ chức chính trị - xã hội tham dự. Đối với việc giải quyết KN lần hai, việc gặp gỡ, đối thoại trực tiếp chỉ thực hiện khi thấy cần thiết. Trong trường hợp KN là vụ việc phức tạp, thì người GQKN lần hai phải gặp gỡ, đối thoại trực tiếp với người KN, người bị KN, người có quyền và lợi ích liên quan.
Người GQKN có trách nhiệm thông báo bằng văn bản với người KN, người bị KN, người có quyền, lợi ích liên quan, đại diện tổ chức chính trị - xã hội biết thời gian, địa điểm, nội dung việc gặp gỡ, đối thoại. Việc gặp gỡ, đối thoại phải được lập thành biên bản; biên bản phải ghi rõ ý kiến của những người tham gia, tóm tắt kết quả về các nội dung đã đối thoại, có chữ ký của người tham gia, trường hợp người tham gia đối thoại không ký xác nhận thì phải ghi rõ lý do.
Chậm nhất trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày ký quyết định GQKN, người GQKN phải công khai quyết định đó. Căn cứ vào mục đích, yêu cầu của việc công khai quyết định GQKN, người GQKN lựa chọn một hoặc một số hình thức dưới đây để thực hiện việc công khai: Niêm yết tại trụ sở làm việc hoặc nơi tiếp công dân của cơ quan đã ban hành giải quyết KN; thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng; đưa lên trang thông tin điện tử; tổ chức công bố công khai quyết định GQKN; phát hành ấn phẩm.
