ND - Ngày 27-11-1971, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN ký Tuyên bố về Khu vực Hòa bình, Tự do, và Trung lập (ZOPFAN) tại Kuala Lumpur.
ZOPFAN khẳng định các nước thành viên quyết tâm xúc tiến những cố gắng cần thiết để có được sự công nhận và tôn trọng Ðông - Nam Á như một khu vực hòa bình, tự do và trung lập, không có sự can thiệp dưới bất cứ hình thức và phương cách nào của các nước ngoài khu vực.
Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ nhất (tháng 2-1976) tại Bali chính thức thông qua ZOPFAN, coi đó là phác thảo cơ bản cho sự hợp tác chính trị - an ninh của ASEAN.
* Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Ðông - Nam Á (TAC) được ký tại Hội nghị cấp cao ASEAN Bali (tháng 2-1976) gồm các nguyên tắc cơ bản chỉ đạo quan hệ giữa các nước Ðông - Nam Á, phù hợp các nguyên tắc của Hiến chương LHQ, là Bộ luật ứng xử giữa các nước Ðông - Nam Á với nhau.
Tiếp đó ASEAN thúc đẩy TAC thành Bộ luật ứng xử giữa các nước Ðông - Nam Á với các nước ngoài khu vực. Từ năm nước thành viên sáng lập (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái-lan) nay TAC thu hút 22 thành viên (Việt Nam tham gia năm 1992), Bangladesh và Sri Lanka vừa tham gia tại Hội nghị Bộ trưởng Manila ngày 1-8 mới đây.
* Hiệp ước Ðông - Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) được Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) lần thứ 17 (tháng 7-1984) nhất trí thiết lập; tháng 12-1995, những người đứng đầu Nhà nước, Chính phủ mười nước Ðông - Nam Á ký nhằm xây dựng Ðông - Nam Á thành khu vực hoàn toàn không có vũ khí hạt nhân. AMM-40 thông qua Kế hoạch Hành động cụ thể định hướng cho việc triển khai SEANWFZ trong thời gian tới.
* Tuyên bố ASEAN về Biển Ðông (Tuyên bố Manila) do AMM-35 tại Manila tháng 7-1992 đưa ra, nhấn mạnh các nguyên tắc giải quyết hòa bình các tranh chấp, không sử dụng vũ lực và tự kiềm chế; đề xuất xây dựng Bộ luật ứng xử ở Biển Ðông trên cơ sở nguyên tắc của Hiệp ước TAC.
* Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) là diễn đàn đối thoại và trao đổi ý kiến về các vấn đề an ninh khu vực châu Á - Thái Bình Dương, được ASEAN khởi xướng tháng 7-1994. Hội nghị Bộ trưởng đầu tiên của ARF (ARF1) họp tại Băng-cốc tháng 7-1994 với sự tham dự của 18 nước thành viên (gồm Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái-lan, Singapore,Việt Nam, Lào, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, Mỹ, EU, New Zealand, Australia và Papua New Guinea). Ðến nay ARF có 27 thành viên gồm mười nước thành viên ASEAN, mười bên đối thoại và bảy quốc gia ngoài khu vực.
* Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) là tiến trình thúc đẩy hợp tác kinh tế thương mại được Hội nghị cấp cao ASEAN IV họp tại Singapore tháng 1-1992 thông qua, đánh dấu bước tiến lịch sử về chất trong hợp tác kinh tế của ASEAN. Theo lộ trình thiết lập AFTA trong 15 năm, các nước ASEAN thúc đẩy liên kết kinh tế nội khối, từng bước đưa ASEAN thành khu vực sản xuất quốc tế, có khả năng cạnh tranh và hấp dẫn giới đầu tư quốc tế. Nội dung quan trọng của AFTA là Chương trình thuế quan ưu đãi có hiệu lực chung (CEPT). Các nước thành viên cũ hoàn thành AFTA vào ngày 1-1-2003 (sớm năm năm so với kế hoạch ban đầu), Việt Nam thực hiện năm 2006.
* Tầm nhìn ASEAN 2020 được Hội nghị cấp cao ASEAN không chính thức họp tại Kuala Lumpur tháng 12-1997 thông qua, theo đó tới năm 2020 ASEAN sẽ là "một nhóm hài hòa các dân tộc Ðông - Nam Á hướng ra bên ngoài, sống trong hòa bình, ổn định và thịnh vượng, gắn bó với nhau bằng quan hệ đối tác trong phát triển năng động và trong một cộng đồng các xã hội đùm bọc lẫn nhau"; chủ đề hợp tác kinh tế của ASEAN tiến tới năm 2020 là "Quan hệ đối tác trong phát triển năng động".
* Kế hoạch Hành động Hà Nội là văn kiện quan trọng được thông qua tại Hội nghị cấp cao ASEAN VI tại Hà Nội, tháng 12-1998, Hội nghị cấp cao chính thức cuối cùng của ASEAN trước thềm thế kỷ 21. Kế hoạch Hành động Hà Nội là nhằm thực hiện Tầm nhìn 2020.
* Sáng kiến liên kết ASEAN (IAI) về thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường hiệu quả, tính đồng bộ và sự phối hợp chặt chẽ trong quá trình xây dựng, tăng cường liên kết khu vực và thực hiện mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN.Tháng 6-2007, Việt Nam đăng cai tổ chức Diễn đàn về IAI lần thứ hai đề ra chiến lược hợp tác thực hiện IAI giai đoạn 2008-2015.
* Tuyên bố hòa hợp ASEAN II hướng tới xây dựng Cộng đồng ASEAN (Tuyên bố Bali II) được lãnh đạo ASEAN ký tại Bali năm 2003, theo đó xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2020 dựa trên ba trụ cột là Cộng đồng an ninh (ASC), Cộng đồng Kinh tế (AEC) và Cộng đồng Văn hóa-Xã hội (ASCC). Hội nghị cấp cao ASEAN X tại Viêng Chăn năm 2004 đề ra các Kế hoạch Hành động ASC, AEC và ASCC và Chương trình Hành động Viêng Chăn cụ thể hóa các Kế hoạch Hành động trên, giai đoạn 2004 - 2010. Hội nghị cấp cao ASEAN XII ở Cebu (Philippines) tháng 1-2007 quyết định hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 (sớm năm năm) và hoàn tất Hiến chương ASEAN vào cuối năm 2007.
