Những dấu hiệu sai phạm tại Dự án hạ tầng đô thị Bắc Thăng Long - Vân Trì

Nghiêm trọng hơn, KTNN đã chính thức chuyển hồ sơ kiểm toán dự án này sang cơ quan cảnh sát điều tra (Bộ Công an) để  xác minh làm rõ và xử lý theo pháp luật một số nội dung sai phạm trong công tác quản lý và sử dụng vốn của dự án.

Tổng KTNN Vương Ðình Huệ cho biết, hai nội dung sai phạm của dự án cần cơ quan công an làm rõ là việc ban quản lý dự án và nhà thầu tư vấn Nippon Koei chấp nhận nghiệm thu thanh toán cho nhà thầu thi công nội dung chi phí sàn tường ngăn thuộc gói thầu CP4, trong khi hồ sơ thiết kế không có và thực tế nhà thầu cũng không thực hiện thi công lắp đặt tại hiện trường. Tổng số tiền đã thanh toán lên đến hơn 584 triệu đồng và  1,89 triệu yên Nhật. Ðây là việc nghiệm thu khống, gây thất thoát vốn đầu tư.

Ngoài ra, dự án còn có dấu hiệu sử dụng  sai chế độ tiền đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng tại các xã thuộc dự án với số tiền hơn 54 tỷ đồng. Ban quản lý dự án đã chuyển thẳng số tiền này vào tài khoản tiền gửi của UBND các xã  và  hạch toán theo dõi thu hộ, chi hộ 36,19 tỷ đồng, đồng  thời  chuyển  thẳng  cho hợp tác xã thôn 18,41 tỷ đồng. Trong khi theo Nghị định 197/2004/NÐ-CP, toàn bộ tiền hỗ trợ đối với đất tạm giao, đất cho thuê, đất đấu thầu, đất công ích, đất do xã quản lý, đất tổ chức tập thể không phải nộp tiền sử dụng đất... đều phải nộp ngân sách Nhà nước (NSNN), được đưa vào ngân sách hằng năm của xã để sử dụng đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng và mục đích công ích.

Qua kiểm tra công tác đền bù giải phóng mặt bằng của dự án, KTNN còn phát hiện việc quản lý và sử dụng các khoản tiền đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng sai quy định, thiếu sự giám sát chặt chẽ, gây thiệt hại cho Nhà nước. Thí dụ tại thôn Mạch Lũng (xã Ðại Mạch) sau khi đã có quyết định thu hồi đất của UBND TP Hà Nội, nhưng ban quản lý dự án và hội đồng đền bù huyện Ðông Anh vẫn giao thầu khoán cho các hộ trên diện tích đất tập thể quản lý gần 5.000 m2, vì vậy phải trả chi phí hỗ trợ hoa màu, gây thiệt hại cho Nhà nước 628 triệu đồng. Tại xã Kim Nỗ, số tiền 1,2 tỷ đồng hỗ trợ chi phí đất đai để di chuyển mồ mả đã chuyển cho UBND xã từ ngày 15-2-2005, nhưng đến nay thực tế chưa có mộ nào được di chuyển.

Không chỉ ở công tác đền bù giải phóng mặt bằng, còn có nhiều sai phạm tại hầu hết các khâu triển khai dự án: Từ công tác khảo sát lập dự án; lập, thẩm định và phê duyệt dự án... đến khảo sát, thiết kế, lập dự toán; thực hiện đấu thầu; quản lý chất lượng công trình; nghiệm thu thanh toán, quyết toán. Ðiển hình như công tác khảo sát quy hoạch diện tích chiếm đất của dự án, do chưa sát thực tế, dẫn đến tổng mức đầu tư của dự án phải điều chỉnh bổ sung tăng vốn đối ứng trong nước gấp ba lần (từ 198,4 tỷ đồng lên 792,456 tỷ đồng). Hay tại gói thầu CP2, đoàn kiểm toán thực hiện kiểm toán dự toán trúng thầu được duyệt đã phát hiện những sai sót trong công tác mời thầu với số tiền hơn 3,5 tỷ đồng.

Ðánh giá hiệu quả của dự án, KTNN cho rằng, một số nội dung đầu tư của dự án sau khi hoàn thành bàn giao đưa vào vận hành chậm phát huy hiệu quả, gây lãng phí vốn đầu tư, nhân dân thuộc vùng dự án chậm được hưởng lợi từ nguồn vốn đầu tư. Cụ thể: Nhà máy cấp nước giai đoạn 1 với công suất 22.400 m3/ngày đêm được đưa vào hoạt động từ tháng 7-2005, nhưng theo báo cáo của đơn vị tiếp nhận khai thác là Công ty Kinh doanh nước sạch số 2, thì thực tế nhà máy mới cung cấp cho Khu công nghiệp Thăng Long khoảng 22,32% công suất. Ngân sách của TP Hà Nội phải tiếp tục đầu tư hệ thống đường ống dẫn mới để cung cấp ngược lại cho nội thành Hà Nội sử dụng, nhằm tận dụng hết công suất. Nhà máy xử lý nước thải hoàn thành, bàn giao từ ngày 31-10-2005 cho  Công ty Thoát nước Hà Nội, nhưng thực tế đến thời điểm kiểm toán, hệ thống cung cấp điện cho nhà máy vẫn chưa được xây dựng đồng bộ để vận hành. Trong khi NSNN vẫn phải gánh chịu khoản vay và trả lãi vay nước ngoài.

Cơ quan kiểm toán cũng đã kiến nghị xử lý về tài chính đối với ban quản lý dự án số tiền giảm trừ quyết toán 35,5 tỷ đồng, trong đó thu hồi nộp ngân sách 29,5 tỷ đồng; thu hồi một xe ô-tô Camry V6 Grand của dự án đang được ban quản lý dự án sử dụng sai quy định... Ðối với UBND các xã trên địa bàn triển khai dự án, KTNN cũng kiến nghị thu hồi số tiền hơn 45 tỷ đồng.