Đó là sự xuất hiện liên tiếp liền kề hai tiết mục công phu trong mùa hè năm 2005 này. Vở diễn thứ nhất mang tên “Đức Thánh Trần”, kịch bản văn học của Trịnh Quang Khanh, đạo diễn Đinh Trọng Dũng. Đây là một công trình nghệ thuật tầm vóc, trong lịch sử nghệ thuật múa rối nước ta vì thu hút sự tham gia của hơn 50 nghệ sĩ - diễn viên cùng kỹ thuật viên với sự góp mặt của 200 con rối.
Ý tưởng của tập thể nghệ sĩ sáng tạo và cũng là của Nhà hát Múa rối trung ương là muốn tạo nên một hình tượng sân khấu kỳ vĩ nhằm tái hiện chiến công lớn lao của vị Anh hùng dân tộc đời Trần.
Tâm điểm của vở diễn là toàn cảnh trận Bạch Đằng giang được đặc tả chủ yếu bằng nghệ thuật múa rối nước kỳ ảo và độc đáo, nhưng không bó hẹp ở không gian chật chội của mặt nước bao quanh nhà thủy đình, vốn là sàn diễn cố định của múa rối nước.
Những nghệ sĩ sáng tạo của vở diễn “Đức Thánh Trần”, nhất là đạo diễn Trọng Dũng đã tìm mọi cách để mở rộng không gian biểu diễn với các tầng khác nhau để tạo ra một cảnh quan hùng vĩ với hàng đoàn thuyền chiến cùng tham gia một trận đánh trên mặt nước vừa hào hùng, vừa ngoạn mục...
Tính đồ sộ của vở diễn còn thể hiện ở chỗ kết hợp khá ăn ý giữa sân khấu kịch nói với nghệ thuật múa rối để con người cùng phối diễn với con rối. Mặc dù đóng vai trò chủ công trong vở diễn là loại hình rối nước, nhưng đạo diễn còn huy động thêm cả các con rối của các loại hình rối que, rối tay, rối bóng để tăng thêm sự linh động và mầu sắc.
Vở diễn thứ hai vừa mới ra mắt công chúng vào hai buổi diễn tại sân khấu tròn Rạp Xiếc trung ương tối 29 và 30-6 vừa qua mang tên “Những giấc mơ bí mật của chú Tễu và Kangaroo”. Đây cũng là một thử nghiệm nghệ thuật của Nhà hát Múa rối trung ương theo hướng đa dạng hóa hoạt động biểu diễn.
Ở vở diễn này, lần đầu hình thức trình diễn múa rối được kết hợp nghệ thuật sắp đặt, bên cạnh việc gắn kết các loại hình rối nước với rối cạn, múa rối biểu diễn cùng với diễn xuất của con người. Nội dung của vở diễn là bản thông điệp của hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc.
Hai đạo diễn Lê Quý Dương và Vương Duy Biên đã thực hiện sự phối hưởng nhiều tiếng nói nghệ thuật khác nhau vào một tiết mục múa rối hiện đại và đã tận dụng sự trợ giúp của kỹ thuật ánh sáng và âm thanh để tạo ra ấn tượng mới lạ và độc đáo.
Mặc dù chất lượng nghệ thuật và hiệu quả tác động thẩm mỹ của vở diễn “Đức Thánh Trần” và “Những giấc mơ bí mật của chú Tễu và Kangaroo” còn có nhiều điều phải chỉnh sửa để có thể hoàn thiện hơn, chặt chẽ hơn, nhưng đây là những dấu hiệu đáng mừng. Điều này cho thấy sự chuyển động của Nhà hát Múa rối trung ương, một đơn vị nghệ thuật có bề dày nghệ thuật đang trăn trở tìm một ngôn ngữ nghệ thuật mới mở rộng không gian cho múa rối nước và một phương thức biểu diễn mới để đa dạng hóa chương trình biểu diễn.
NGUYỄN VĂN THÀNH
