Những cam kết thúc đẩy tự do thương mại trong khu vực ASEAN

Hội nghị đã tiến hành tham vấn với các đối tác thương mại chủ chốt như: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Ðộ, Australia, New Zealand về các thỏa thuận thương mại tự do và đi đến nhất trí cùng ủng hộ vòng đàm phán Doha khi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nhóm họp ở Hồng Công vào cuối năm nay.

Liên quan hợp tác kinh tế giữa ASEAN với các nước đối thoại, hội nghị đã ghi nhận những tiến triển tích cực trong đàm phán thiết lập khu vực mậu dịch tự do ASEAN với từng đối tác; hoan nghênh việc thiết lập nhóm Tầm nhìn ASEAN - EU để nghiên cứu và đề xuất các biện pháp thắt chặt hơn nữa quan hệ hợp tác trong tương lai, trong đó có khả năng thiết lập khu vực mậu dịch tự do ASEAN - EU; ủng hộ triển khai nghiên cứu tiềm  năng quan hệ kinh tế ASEAN -Pakistan và triển vọng mở rộng hợp tácèâ Canada và Nga.

Các nước ASEAN đã cam kết mở cửa hoàn toàn ngành dịch vụ vào năm 2015 để tiến tới thực hiện mục tiêu thành lập "Cộng đồng kinh tế ASEAN" có thị trường  và cơ sở sản xuất chung vào năm 2020. Năm 2005 là năm đầu ASEAN thực thi một hướng đi mới, phát triển hội nhập khu vực dựa trên sự liên kết của 11 ngành ưu tiên, bao gồm nông sản, du lịch, hàng không, điện tử, thủy sản, y tế, dệt - may, sản phẩm từ cao-su, gỗ, ô-tô và ASEAN điện tử, trong đó lĩnh vực du lịch và hàng không được đẩy nhanh hơn nữa. Hội nghị đã thông qua những tiêu thức căn bản về mở cửa thị trường dịch vụ theo hướng tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các doanh nghiệp và từng bước loại bỏ các hạn chế tiếp cận thị trường trong lĩnh vực dịch vụ.

Các bộ trưởng đánh giá cao nhiều hoạt động hợp tác tích cực của ASEAN trong lĩnh vực thương mại dịch vụ như các chương trình đồng bộ hóa tiêu chuẩn, công nhận bằng cấp trong dịch vụ tư vấn kỹ thuật, kiến trúc, du lịch và diễn đàn trao đổi thông tin, kinh nghiệm, nâng cao hiểu biết lẫn nhau giữa các nước thành viên.

Hội nghị thông qua kế hoạch được gọi là "Chính sách một cửa ASEAN" nhằm đẩy nhanh tiến độ buôn bán hàng hóa với việc giấy tờ giao dịch thông quan chỉ qua một cơ quan duy nhất. Ðây là một bước tiến lớn, góp phần giảm chi phí giao dịch, tạo dựng môi trường kinh doanh, thương mại thông thoáng của ASEAN. Chính sách này sẽ được ký tại Hội nghị cấp cao ASEAN ở Kuala Lumpur (Malaysia) vào tháng 12. Theo kế hoạch, sáu nước thành viên ASEAN cũ bao gồm Singapore, Bruney, Philippines, Thái-lan, Indonesia, và Malaysia sẽ áp dụng chính sách hải quan một cửa này vào năm 2008, và sẽ áp dụng chậm sau bốn năm với các nước thành viên mới là Cam-pu-chia, Lào, Myamar và Việt Nam.

Trong nỗ lực đối phó việc giá dầu vẫn ở quanh mức cao lịch sử 65 USD/thùng, các bộ trưởng ASEAN đã đề xuất khả năng xây dựng kho dự trữ dầu Ðông Á nhằm đối phó các cú sốc dầu mỏ trong tương lai. Tuy nhiên, Bộ trưởng Thương mại Australia cho rằng đây sẽ là vấn đề nhạy cảm, nhất là việc kho dầu  này sẽ nằm ở đâu và mức đóng góp của mỗi nước ra sao.

Ngoài việc thảo luận tác động của giá dầu đến các nền kinh tế thành viên, các bộ trưởng ASEAN còn cân nhắc việc thành lập quỹ ASEAN nhằm khuyến khích các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển để góp phần xóa đói, giảm nghèo. Nhân dịp này, Nhật Bản cũng đã đưa ra sáng kiến trợ giúp phát triển kinh tế cho bốn nước thành viên ở khu vực sông Mê Công, trong đó có Việt Nam. Ðề nghị giúp đỡ của Nhật Bản đã được ASEAN hoan nghênh trên cơ sở giúp thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển kinh tế giữa các nước thành viên cũ và mới của ASEAN.

Ðông - Nam Á, một trong những khu vực kinh tế năng động nhất thế giới hiện đang có những bước tăng trưởng tích cực và ổn định. Năm 2004, mức tăng GDP trung bình của khu vực đạt 6%, tăng so với 5,4% năm 2003. Theo đánh giá, ASEAN sẽ vẫn đạt mức tăng trưởng tốt trong năm 2005, cho dù cơn sốt giá dầu trên thế giới đã gây không ít khó khăn.

Năm 2004, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ASEAN đạt 25,1 tỷ USD, trong đó lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ trọng 45% và 30%. Tổng giao dịch thương mại trong ASEAN đã tăng hơn 23% lên 984,6 tỷ USD. Thương mại nội khối ASEAN cũng đã tăng 20,44% lên 123,67 tỷ USD, song tỷ trọng chung của thương mại nội khối ASEAN vẫn còn tương đối thấp và chỉ chiếm gần 1/5 tổng thương mại ASEAN. Thực tế này đang đặt ra cho các bộ trưởng kinh tế ASEAN phải quyết tâm cải thiện hơn nữa hiệu quả hợp tác kinh tế nội khối.

Hội nghị cũng thảo luận về định hướng phát triển môi trường kinh doanh chung của ASEAN với mục tiêu phát triển thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài. Các bộ trưởng cho rằng phát triển đầu tư trong khu vực là chìa khóa phát triển kinh tế bền vững ASEAN. Ðiều này phụ thuộc nhiều vào khả năng tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi và năng động của khu vực, cho phép các doanh nghiệp ASEAN có thể liên kết và tận dụng mọi nguồn lực từ mỗi quốc gia trong khu vực.

Các bộ trưởng kinh tế ASEAN và các nước đối thoại đều nhấn mạnh tầm quan trọng của Hội nghị Bộ trưởng WTO vào tháng 12 năm nay, đồng thời tái khẳng định quyết tâm ủng hộ Việt Nam và Lào gia nhập WTO; cam kết giúp Việt Nam tổ chức thành công hội nghị cấp cao Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào năm 2006.