Nhiều kỳ vọng ở Giải thưởng Cánh diều 2015

“Khởi sắc đồng đều”

Đó là đánh giá chung của Ban tổ chức cũng như một số gương mặt lâu năm trong ngành điện ảnh đối với chất lượng phim dự thi năm nay. Có 138 phim (gồm 18 phim truyện điện ảnh, 24 phim truyện truyền hình, 14 phim hoạt hình, 37 phim tài liệu, 12 phim khoa học và 33 phim ngắn), sáu công trình nghiên cứu - lý luận và phê bình điện ảnh dự giải Cánh diều 2015.

Ở hạng mục Phim truyện điện ảnh, sau nhiều năm ban giám khảo (BGK) phải chật vật “so bó đũa, chọn cột cờ”, trao giải vàng xong lại tiếp tục gây tranh cãi, thì lần này có thể khiến khán giả yên tâm hơn với danh sách phim dự thi. Phim hài nhảm, phim bom “xịt” không còn chiếm ưu thế, thay vào đó là những cái tên đã được kiểm chứng bởi doanh thu phòng vé cũng như dư luận xã hội tích cực sau khi ra mắt. 18 phim điện ảnh tranh giải đó là: Nhà tiên tri, Người trở về, Trên đỉnh bình yên, 49 ngày, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Bộ ba rắc rối, Ngày nảy ngày nay, Trúng số, Trót yêu, Bảo mẫu siêu quậy, Cầu vồng không sắc, Cuộc đời của Yến, Mỹ nhân, Đường xuyên rừng, Quyên, Gái già lắm chiêu, Ám ảnh, Siêu trộm. Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát nhận xét: “Năm nay chúng ta thấy Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh là phim đạt doanh thu kỷ lục, được mọi người khen ngợi và đoạt giải cao ở Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 19. Cuộc đời của Yến thì hướng khai thác là về cuộc đời người phụ nữ. Quyên khai thác đề tài về người Việt Nam ở nước ngoài. Những dòng phim về lãnh tụ, cách mạng, về đề tài lịch sử có Người trở về, Nhà tiên tri, Mỹ nhân… Tôi nghĩ đó là sự đa dạng, đa chiều cũng như cách thể hiện, tìm tòi”.

Diễn xuất của các diễn viên cũng đem lại nhiều sự lựa chọn để trao giải. Đó là tín hiệu đáng mừng. Từ “lão làng” như NSND Bùi Bài Bình trong vai Bác Hồ của phim Nhà tiên tri, cho đến gương mặt nhỏ tuổi mới chạm ngõ điện ảnh như Trọng Khang - “cậu bé Tường” của Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, đều có diễn xuất thuyết phục người xem, cho thấy lao động nghệ thuật nghiêm túc và khả năng hóa thân vào nhân vật. Các nữ diễn viên Thúy Hằng trong Cuộc đời của Yến và Lã Thanh Huyền với Người trở về trước đó không thật sự nổi bật, nhưng qua các phim này đã bộc lộ rõ sự tiến bộ, diễn xuất tự nhiên, lôi cuốn khán giả.

Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, NSND Đặng Xuân Hải, cho biết, từ tháng 2-2016, BGK đã tiến hành chấm giải phim truyền hình và các hạng mục khác. Riêng hạng mục phim truyện điện ảnh sẽ được chấm từ ngày 11 đến 15-4 tại Rạp Tháng Tám (Hà Nội). Cơ cấu giải thưởng Cánh diều 2015 sẽ gồm: Cánh diều vàng, Cánh diều bạc, bằng khen trao cho tác phẩm và Cánh diều vàng cho giải cá nhân. Có sáu hội đồng giám khảo được thành lập riêng cho sáu hạng mục, nhằm đánh giá một cách đầy đủ và chính xác nhất về tất cả các yếu tố tạo nên một tác phẩm.

Ngoài ra, Hội Điện ảnh sẽ tổ chức tôn vinh nhà biên kịch Hoàng Tích Chỉ (người đầu tiên trong lĩnh vực biên kịch được trao giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật) và Nhà giáo Nhân dân Lê Đăng Thực, ghi nhận những đóng góp xứng đáng của hai nghệ sĩ lão thành đối với nền điện ảnh Việt Nam.

Đổi mới và kỳ vọng

Năm nay, sẽ có chương trình chiếu miễn phí phim truyện điện ảnh dự giải để đông đảo khán giả thưởng thức, cho thấy tín hiệu tích cực trong công tác tổ chức giải thưởng. Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH MTV phim Giải phóng Nguyễn Tiến Hưng cho rằng, mỗi dòng phim có những tiêu chí phục vụ khán giả khác nhau và đều cần được phổ biến rộng rãi để góp phần thu hút và khơi gợi sự quan tâm của khán giả đối với điện ảnh nước nhà. Còn theo nữ đạo diễn Đặng Thái Huyền (Điện ảnh Quân đội nhân dân), chiếu phim trước thềm trao giải giúp "cuộc chơi" công bằng hơn, qua đó khán giả có thể đánh giá chất lượng phim dự giải, phim giành giải và bản thân người làm phim cũng tự nhìn nhận mình chính xác hơn trong tổng thể chung. Trên thực tế, giải Cánh diều lâu nay chưa tạo được hiệu ứng khán giả cần thiết trước mùa trao giải, trong đó có việc nhiều phim không đến được với công chúng một cách rộng rãi. Phải chăng cũng là một phần nguyên nhân khiến nhiều đơn vị sản xuất không quyết tâm tham dự giải. Theo thống kê sơ bộ năm 2015, lượng phim truyện điện ảnh kể cả nhà nước và tư nhân sản xuất lên tới gần 40 phim, nhưng số lượng phim gửi tham dự Cánh diều 2015 chỉ có 18 phim. Những dự án làm phim độc lập mặc dù phong phú và bước đầu gặt hái thành công ở các LHP quốc tế, được khán giả chú ý, song cũng chưa “mặn mà” với giải thưởng điện ảnh trong nước này.

Mùa giải Cánh diều năm nay không nhận những phim điện ảnh, truyền hình mua bản quyền nước ngoài. Do đó phim Em là bà nội của anh (đạo diễn Phan Gia Nhật Linh), một bộ phim làm lại từ kịch bản của Hàn Quốc, dù rất ăn khách và được đánh giá cao về tính giải trí, nhưng không được tham dự. Theo lý giải của BTC, Cánh diều là một giải thưởng đề cao tính sáng tạo và bản sắc văn hóa dân tộc, do đó sẽ không mời những phim kịch bản nước ngoài mặc dù đã được “Việt hóa”. Còn hạng mục phim ngắn năm nay chứng kiến cuộc so tài của các nhà làm phim trẻ đến từ hai trường Đại học Sân khấu Điện ảnh tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Trung tâm Hỗ trợ phát triển Tài năng Điện ảnh (TPD) với số lượng tác phẩm lên tới 33 phim. Số lượng phim tham dự tăng là một tín hiệu vui, báo hiệu một đội ngũ kế cận mới đông đảo và sung sức.

Bằng những nỗ lực đưa điện ảnh đến gần hơn với khán giả, những điều chỉnh trong khâu tổ chức, và nhất là nâng cao công tác thẩm định chuyên môn, Cánh diều hướng tới chất lượng và sự chuyên nghiệp để xóa dần định kiến giải thưởng chỉ đơn thuần mang tính tổng kết của một hội nghề nghiệp. Không chỉ là bức tranh toàn cảnh điện ảnh trong năm, giải thưởng còn phải là bệ phóng cho các tác phẩm điện ảnh khẳng định được tính nghệ thuật, sáng tạo và tính dân tộc. Hy vọng, từ Cánh diều 2015 những tác giả, tác phẩm của điện ảnh Việt Nam sẽ thật sự “cất cánh”, xứng đáng với kỳ vọng của người trong nghề lẫn khán giả yêu điện ảnh.