Ngoài những quy định về mục tiêu, yêu cầu, phương thức phát triển, nguyên tắc, đối tượng, giá cả, giao dịch... về nhà ở, vấn đề cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở đã được các đại biểu tranh luận sôi nổi. Tuy là nội dung thuộc thủ tục hành chính, song là một trong những vấn đề bức xúc hiện nay, nên đã có ba luồng ý kiến: Thứ nhất, chỉ nên quy định một loại giấy là giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở; thứ hai, cần có hai loại giấy riêng cho nhà ở và đất ở; thứ ba, tùy từng trường hợp cụ thể mà quy định việc cấp một hay hai loại giấy.
Mỗi loại ý kiến đều có những lý lẽ riêng. Song, với mong muốn giảm bớt phiền phức cho dân, phần nhiều ý kiến cho rằng luật cần có những quy định chặt chẽ sao cho chỉ cần cấp một loại giấy là giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, hoặc một giấy chứng nhận gồm hai phần (sử dụng đất ở và sở hữu nhà ở), mỗi phần có một số trang để ghi biến động về nhà đất. Như vậy không cần nhiều loại giấy mà vẫn chặt chẽ.
Một trong những nội dung khác của dự án Luật Nhà ở cũng được các đại biểu và dư luận xã hội hết sức quan tâm là mối quan hệ giữa nhà ở và hộ khẩu. Bộ Luật Dân sự vừa được thông qua đã không quy định xử lý mối quan hệ giữa hộ khẩu và quyền mua nhà ở (điều bức xúc lâu nay ở một số thành phố lớn: Có hộ khẩu mới được mua nhà, song phải có nhà mới được nhập hộ khẩu). Dự thảo Luật Nhà ở trình Quốc hội lần này cũng không đề cập vấn đề hộ khẩu. Cụ thể là: Ðối với nhà ở thương mại mới xây, người mua không cần phải có hộ khẩu thường trú. Tuy nhiên, đối với nhà bình thường, bên mua, thuê, đổi mượn, ở nhờ... thì dự thảo luật quy định chỉ cần ''có đủ năng lực hành vi dân sự'' mà không nói rõ là không cần hộ khẩu thường trú. Về vấn đề này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn Yểu, người điều khiển phiên thảo luận, đã đề nghị Quốc hội cho ý kiến để quy định rõ ràng vào luật.
Tổng hòa trong hệ thống pháp luật, Luật Nhà ở sẽ cùng các luật khác điều chỉnh, nhằm đưa nhà và đất trở thành một yếu tố đồng bộ của thị trường, trong đó có thị trường bất động sản. Quan điểm nhất quán của Ðảng và Nhà nước là phát triển kinh tế đi đôi với thực hiện công bằng xã hội. Trong lĩnh vực nhà ở, ngoài những người có thu nhập cao và người giàu (lực lượng thúc đẩy thị trường bất động sản), xã hội phải đặc biệt chăm lo đời sống của người có thu nhập thấp. Vì thế, trong luật có đề cập các vấn đề nhà ở cho người thu nhập thấp. Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Hồng Quân nêu rõ: "Nhà nước cần có quỹ nhà ở xã hội từ 10-15% tổng quỹ nhà tại đô thị để đáp ứng yêu cầu về nhà ở cho cán bộ công nhân viên chức, người lao động có mức thu nhập thấp thuê hoặc thuê mua.
Dự thảo luật đặt ra quy định rất chặt chẽ từ khâu xét chọn đối tượng được thuê hoặc thuê mua (có mức thu nhập thấp, thật sự khó khăn về chỗ ở và phải đáp ứng một trong các điều kiện: Chưa có nhà ở; đang ở thuê của tư nhân hoặc ở nhờ nhà ở của người khác mà không có khả năng tự tạo lập nhà ở hoặc có chỗ ở nhưng diện tích sàn dưới 5 m2/người". Nhiều nội dung khác trong dự án Luật Nhà ở đã thể hiện rõ sự công khai, minh bạch, không còn bao cấp về nhà ở, trừ một số trường hợp được ưu đãi, thể hiện tính xã hội trong các chính sách kinh tế. Nhưng cũng có ý kiến cho rằng, để thật sự khả thi đồng thời phù hợp xu hướng phát triển đô thị hiện đại, vấn đề quan trọng để giải quyết nhà ở cho người có thu nhập thấp chính là khả năng điều tiết cơ chế bằng khung giá cũng như cơ chế cho mua trả góp, chứ không phải bằng việc cho ra đời hàng loạt nhà cấp thấp để mong có giá rẻ.
Một nội dung khác được các đại biểu bàn thảo khá kỹ là vấn đề nhà ở cho người nước ngoài và Việt kiều. Dự án luật này quy định: Tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư xây dựng nhà ở để bán, cho thuê theo quy định của pháp luật Việt Nam được sở hữu đối với phần diện tích xây dựng để cho thuê. Rằng, người Việt Nam ở nước ngoài về đầu tư lâu dài tại Việt Nam, người có công đóng góp đối với đất nước, nhà hoạt động văn hóa, nhà khoa học và chuyên gia kinh tế-xã hội, khoa học-công nghệ có nhu cầu về hoạt động thường xuyên tại Việt Nam nhằm phục vụ sự nghiệp xây dựng đất nước được sở hữu nhà ở tại Việt Nam như người Việt Nam sinh sống trong nước. Ðặc biệt, theo dự án luật, họ không bị hạn chế về số lượng nhà ở được sở hữu. Ngoài ra, những người Việt Nam ở nước ngoài có thời gian tạm trú liên tục ba tháng trở lên tại Việt Nam thì được sở hữu một nhà ở hoặc một căn hộ...
Những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, sau phiên thảo luận tại kỳ họp này, Dự án Luật Nhà ở sẽ tiếp tục được bàn thảo tại hội nghị đại biểu chuyên trách, các Ðoàn đại biểu Quốc hội cũng như Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội để có thể trình Quốc hội xem xét thông qua vào cuối năm nay.
LÊ MẠNH TUẤN
