Người anh hùng đất Cúc Bồ

Sau hai năm khánh thành, Ðền thờ Khúc Thừa Dụ tại thôn Cúc Bồ (Kiến Quốc, Ninh Giang, Hải Dương) đã trở thành không gian văn hóa - tâm linh, không gian tưởng niệm các vị anh hùng họ Khúc đã có công xây dựng và canh tân đất nước.

Lịch sử Việt Nam (tập I, KHXH, 1973) có đoạn: "Năm 906, nắm lấy cơ hội chính quyền Trung ương nhà Ðường hấp hối, chính quyền đô hộ ở nước ta như rắn mất đầu, nhân dân ta lại một lần nữa kiên quyết đứng dậy tự quyết định lấy vận mệnh của đất nước. Một người được nhân dân ủng hộ là Khúc Thừa Dụ ở đất Hồng Châu đã đứng lên tự xưng là Tiết độ sứ, lợi dụng bộ máy và danh nghĩa của bọn đô hộ chuyển sang giành độc lập một cách vững chắc".

Trên danh nghĩa, tuy được vua Ðường phong cho chức Ðồng bình Chương sự, chức quan cao nhất ở ngoại biên, nhưng thực chất Khúc Thừa Dụ dùng quyền lực trong tay để điều hành, cải cách đất nước, xây dựng nền độc lập. Ngày 23-7 (Âm lịch) năm 907, Khúc Thừa Dụ mất, con ông là Khúc Hạo lên thay, kế tục xuất sắc sự nghiệp của Tiên Chúa, ra sức thu dụng nhân tài, tiến hành cải cách toàn diện đất nước theo chính sách "khoan, giản, an, lạc". Ðến năm 917, Khúc Hạo băng hà, con trai là Khúc Thừa Mỹ kế tục chỉ được sáu năm thì bị giặc bắt (năm 923), nhưng sự nghiệp lớn lao của Khúc Tiên Chúa và những người kế nghiệp đã đặt nền móng cho thời kỳ độc lập tự chủ của nhà Ngô sau này, kết thúc thời kỳ "Bắc thuộc" hàng nghìn năm, mở đầu kỷ nguyên độc lập của quốc gia Ðại Việt.

Tại Hội thảo "Khúc Thừa Dụ và họ Khúc trong lịch sử dân tộc", GS Văn Tạo cùng nhiều nhà nghiên cứu nêu ý kiến: "Lịch sử Việt Nam nên ghi việc mở đầu cho nền độc lập dân tộc là từ họ Khúc". Sau Hội thảo, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân, nêu cao đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", năm 2005, UBND tỉnh Hải Dương khởi công xây dựng Ðền thờ Khúc Thừa Dụ tại thôn Cúc Bồ với tổng diện tích hơn 57.000 m2. Công trình sử dụng ba loại vật liệu quý là đá xanh, gỗ lim và đồng. Ðền thờ nằm giáp đê sông Luộc, mặt đền quay về hướng Nam. Du khách vào đền sẽ đi qua cầu đá, đến sân hội, với hai bức phù điêu ghép bằng các tảng đá lớn. Các họa tiết được chạm khắc công phu, mô tả quang cảnh nhân dân tụ nghĩa theo Tiên Chúa Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ, hưởng cuộc sống thái bình, an cư lạc nghiệp. Cạnh đền thờ là Ðình Cúc Bồ, một ngôi đình cổ nằm ở phía Nam làng Cúc Bồ, trên một khu đất cao. Trước đình có ao rộng, cạnh đó có hai giếng cổ, dân gian gọi là giếng mắt rồng.

Cùng với những di tích lịch sử, văn hóa nổi tiếng của Hải Dương, đền thờ Khúc Thừa Dụ sẽ là một địa chỉ thu hút khách tham quan, để các thế hệ người Việt tự hào và ghi nhớ công ơn người xưa.