Ngày lịch sử cách đây 65 năm

Cách đây 65 năm, theo kế hoạch "Bác-ba-rô-sa", ngày 22-6-1941, phát-xít Ðức xâm lược Liên Xô. Bộ tổng chỉ huy quân Ðức trong ngày đầu chiến tranh đã huy động 153 sư đoàn, trong đó 29 sư đoàn đánh vào quân khu Pri-ban-tích, 50 sư đoàn (có 15 sư đoàn xe tăng) đánh vào quân khu đặc biệt miền Tây, 34 sư đoàn (có chín sư đoàn xe tăng và mô-tô cơ giới) đánh vào quân khu đặc biệt Ki-ép, 12 sư đoàn đánh vào quân khu Ô-đét-xa và ba sư đoàn đóng ở Phần Lan. Sau này, có nhiều ý kiến khác nhau về ngày 22-6-1941 - Ngày "mở đầu" của cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại của nhân dân Liên Xô diễn ra như thế nào? Bài viết tóm lược dưới đây sẽ giúp cho bạn đọc tìm hiểu về ngày ấy ở Liên Xô cách đây 65 năm.

Ðêm 21 rạng ngày 22-6-1941, do bám sát tình hình, tất cả cán bộ Bộ Tổng Tham mưu và Bộ Ủy viên nhân dân Quốc phòng được lệnh ở lại nơi làm việc để truyền tới các quân khu chỉ thị chuyển bộ đội đóng gần biên giới sang tư thế sẵn sàng chiến đấu. Khoảng 12 giờ đêm 21-6, Tư lệnh Quân khu Ki-ép M.P Kiếc-pô-nô-xơ từ Sở chỉ huy ở Téc-nô-pôn báo cáo, ngoài người lính Ðức chạy sang mà tướng M.A Puốc-ca-ép đã báo cáo, có thêm một lính Ðức nữa thuộc Trung đoàn Bộ  binh 222, Sư đoàn Bộ binh 74, bơi qua sông tìm các chiến sĩ biên phòng Xô-viết nói rằng, quân đội Ðức sẽ tiến công Liên Xô vào 4 giờ sáng.

Hồi 3 giờ 17 phút, Tư lệnh Hạm đội Biển Ðen, Ðô đốc PH.X. Oóc-chi-a-brơ-xki báo cáo về Mát-xcơ-va là: "Hệ thống cảnh giới của Hạm đội phát hiện ở bên kia biển có một số lớn máy bay không rõ của nước nào đang tiến tới gần, Hạm đội hiện đang trong tư thế hoàn toàn sẵn sàng chiến đấu" và ngay sau đó cuộc tiến công của máy bay Ðức đánh vào các tàu của Hạm đội đã bị đập tan, đây là một trong những đơn vị đầu tiên của lực lượng vũ trang Liên Xô đã đánh trả một cách có tổ chức bọn phát-xít Ðức. Tiếp đó 4 giờ 10 phút, các quân khu miền Tây và Pri-ban-tích báo cáo, quân Ðức bắt đầu đánh vào các khu đất liền thuộc quân khu.

Ngay sau đó ít phút, vào 4 giờ 30 phút sáng 22-6-1941, tại Mát-xcơ-va, tất cả các Ủy viên Bộ Chính trị và lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu Hồng quân đã tổ chức cuộc họp khẩn cấp dưới sự chủ tọa của I.V.Xta-lin. Mở đầu cuộc họp, khi được báo cáo tình hình quân phát-xít Ðức xâm phạm chủ quyền quốc gia, I.V.Xta-lin nói: "Cần gọi ngay điện thoại tới Ðại sứ quán Ðức" và sau đó được trả lời rằng, Ðại sứ Ðức, Bá tước Su-ne-bua đề nghị được gặp để thông báo khẩn cấp. Bộ trưởng Dân ủy Ngoại giao Liên Xô lúc đó là V.M.Mô-lô-tốp được giao trách nhiệm gặp Ðại sứ Ðức. Cùng lúc này, Phó Tổng Tham mưu trưởng thứ nhất, tướng N.Ph.Va-tu-tin báo cáo là bộ binh Ðức tại nhiều địa điểm trên các hướng tây bắc  và tây sau khi cho pháo binh bắn mãnh liệt đã tiến công vào lãnh thổ Liên Xô. Một lúc sau V.M. Mô-lô-tốp từ nơi gặp Ðại sứ Ðức trở về phòng họp báo cáo: "Chính phủ Ðức tuyên chiến với chúng ta!". I.V.Xta-lin ngồi xuống ghế đăm chiêu suy nghĩ. Im lặng kéo dài, nặng nề... vì những người cộng sản Xô-viết vốn yêu chuộng hòa bình, không muốn nhân dân phải chịu đựng thảm họa chiến tranh, trước đó đã ký với nước Ðức một hiệp ước không tiến công nhau. Nhưng, do bản chất thâm độc, lật lọng, khát vọng bá chủ thế giới, Hít-le quá tin vào một lực lượng quân sự vượt trội, sau khi đã chiếm đóng cả châu Âu, quay sang tiến công Liên Xô.

Ðể đánh trả kịp thời quân xâm lược, dưới sự lãnh đạo của Ðảng CS Liên Xô và Hội đồng Ủy viên nhân dân Liên Xô (Chính phủ), ngay trong ngày đầu tiên của chiến tranh, Ðại bản doanh Bộ Tổng Tư lệnh được thành lập để điều hành cuộc Chiến tranh vệ quốc vĩ đại gồm: Ủy viên Nhân dân quốc phòng X.K. Ti-mô-sen-cô (Chủ tịch), Tổng Tham mưu trưởng, tướng G.K. Giu-cốp, I.V. Xta-lin, V.M. Mô-lô-tốp, các Nguyên soái K.E. Vô-rô-si-lốp và X.M. Bu-di-on-nưi, Ủy viên Nhân dân hải quân, Ðô đốc N.G. Cu-dơ-nhép-xốp. Cũng trong ngày 22-6, các quân khu đặc biệt Pri-ban-tích, Miền Tây và Ki-ép được tổ chức lại thành các Phương diện quân tây bắc, tây và tây nam. Và, trong ngày đầu chiến tranh ấy, I.V.Xta-lin đã cử tướng G.K.Giu-cốp tới Phương diện quân tây nam, Nguyên soái Sa-pô-sni-cốp và Nguyên soái Cu-lích với tư cách đại diện Ðại bản doanh Bộ Tổng Tư lệnh đi máy bay tới Phương diện quân miền Tây để nắm tình hình thực tế và tổ chức đánh trả quân phát-xít Ðức.

Sáng 23-6, vào hồi 9 giờ, tướng G.K. Giu-cốp (trong chiến tranh là Nguyên soái, bốn lần Anh hùng Liên Xô) đã có mặt tại Quân đoàn cơ giới 8 do Trung tướng Ð.I. Ri-a-bư-sép chỉ huy tổ chức bộ đội ngày 24-6, chuyển sang phản kích quân Ðức ở hướng Bê-rê-xtếch-cô và Quân đoàn cơ giới 15 do tướng I.I. Các-phê-dô chỉ huy tiến công ở phía đông Ra-đê-khốp đã đánh tan Sư đoàn bộ binh 57, bảo vệ sườn phải Quân đoàn mô-tô 48, thuộc Tập đoàn quân  của Clây-tơ, buộc bọn phát-xít Ðức phải tung toàn bộ lực lượng không quân và đưa thêm quân đoàn 44 ra chống lại cuộc phản công của Hồng quân, trận phản kích đầu tiên vào quân địch của Phương diện quân tây nam đã thực hiện có kết quả, thắng lợi đó còn lớn hơn nhiều, nếu Bộ Tư lệnh Phương diện quân có không quân mạnh để phối hợp các quân đoàn cơ giới. Tại Phương diện quân tây nam ngay chiều 22-6, Sư đoàn khinh binh 41 của Thiếu tướng G.N. Mi-cu-sép được bổ sung hai trung đoàn pháo 152 mi-li-mét của quân đoàn 29 đã cùng các tiểu đoàn súng máy độc lập 35, 140 và đội biên phòng của Thiếu tá Ya.Ð. Ma-lưu, tại khu chiến lũy Ra-va - Rút-xcai-a, đánh thiệt hại nặng năm sư đoàn bộ binh thuộc Tập đoàn quân 17 của Ðức.

Chiến sự tại vùng Bre-xtơ, quân Ðức không bẻ gãy được sức chống trả của các chiến sĩ bảo vệ Pháo đài, mặc dù bị địch bao vây, nhưng các chiến sĩ anh hùng đã đánh trả quân phát-xít Ðức một cách đích đáng. Bản anh hùng ca ở pháo đài Bre-xtơ là điều hoàn toàn bất ngờ với bọn Ðức, làm cho các đơn vị xe tăng, thiết giáp thuộc đạo quân của Gu-đê-ri-an và tập đoàn quân dã chiến Ðức đã bị ngăn chặn, buộc chúng phải tìm đường đi vòng qua thành phố.

Trong ngày đầu chiến tranh tính từ rạng sáng đến cuối ngày 22-6, suốt từ Ba-ren-xép đến Biển Ðen, với chiều dài chiến tuyến tới 4.500 km, Hồng quân, mặc dù so sánh lực lượng ở thế bất lợi, song đã tổ chức đánh trả quyết liệt quân phát-xít Ðức bằng các cuộc phản kích của các quân đoàn cơ giới, các đơn vị tại chỗ của các lực lượng vũ trang đã tiêu hao sinh lực và kìm chân các mũi tiến công của các đạo quân xe tăng phát-xít.

Sau này, trong cuốn nhật ký công tác của Tổng Tham mưu trưởng Lục quân Ðức, Thượng tướng Ph.Gan-đe, đã viết trên báo Phôn-ki-sơ Bê-ô-ba-khơ-te đăng ngày 29-6: "Người lính Nga hơn hẳn những đối thủ của ta ở phương Tây ở chỗ họ coi khinh cái chết. Tinh thần chịu đựng và thuyết định mệnh làm cho họ kiên trì cho đến tận khi bị giết trong chiến hào, hoặc bị chết trong trận đánh giáp lá cà".

Kế hoạch "Bác-ba-rô-sa" do chính Hít-le chỉ thị cho tướng Ðức phát-xít Ph.Han-đơ khởi thảo vào đúng ngày nước Pháp thất thủ - tháng 6-1940, để rồi đúng một năm sau được chọn là ngày xâm lược Liên Xô. Ngày 22-6-1941 mãi mãi đi vào lịch sử vì là ngày mở đầu cho cuộc Chiến tranh giữ nước vĩ đại kéo dài 1.418 ngày đêm tiếp theo của nhân dân Liên Xô dưới sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản, càng đánh càng mạnh, để bảo vệ Tổ quốc và sau đó là góp phần quyết định vào việc giải phóng loài người thoát khỏi hiểm họa phát-xít.

65 năm đã qua, nhưng sự kiện lịch sử bi tráng của nhân dân Liên Xô về ngày 22-6-1941, vẫn còn nguyên giá trị để nhân dân thế giới có cơ sở khoa học phân biệt giữa tội ác của kẻ xâm lược và người bị xâm lược, kêu gọi loài người "Hãy cảnh giác" trước các thế lực phát-xít mới đang mưu toan ngóc đầu dậy.