Ngành đóng tàu Việt Nam đang vươn ra biển lớn

Khơi nguồn cho tàu xuất ngoại

Chỉ mới tuần trước đây, nhiều người lo lắng cho hợp đồng đóng 17 chiếc tàu chở hàng trọng tải 53.000 tấn của Vinashin có thể không thực hiện được vì vấn đề tài chính. Theo hợp đồng đã ký từ tháng 2-2004, phía Công ty Graig Investment (Anh) đặt hàng 17 chiếc tàu 53.000 tấn, với giá bình quân 22,5 triệu USD/chiếc, trong đó năm chiếc đầu tiên sẽ được giao từ đầu năm 2006. Phía khách hàng sẽ giao 30% trị giá hợp đồng cho Vinashin với ràng buộc các ngân hàng trong nước phải bảo lãnh bằng số vốn tương đương.

Tuy nhiên, do các ngân hàng trong nước không thể bảo lãnh cho Vinashin khi tổng công ty này không có tài sản thế chấp tương ứng, trong khi thời hạn cuối cùng để tuyên bố hợp đồng có giá trị là ngày 20-10-2004. Chính vì vậy, chiều ngày 19-10, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng đã làm việc với các ngân hàng thương mại và Quỹ hỗ trợ phát triển để tháo gỡ vướng mắc, quyết định cơ chế bảo lãnh để Vinashin tiến hành thực hiện đóng lô tàu trọng tải lớn đầu tiên này.

Theo đó, Thủ tướng quyết định giao Ngân hàng Đầu tư-Phát triển Việt Nam làm đầu mối, cùng với Ngân hàng Công thương và Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước đối với Vinashin cho 35% giá trị hợp đồng; giao Quỹ hỗ trợ phát triển cho vay 65% vốn còn lại trong thời hạn 24 tháng, không cần tài sản bảo đảm. Đồng thời Thủ tướng Chính phủ cũng thông báo đưa dự án đóng 17 chiếc tàu này vào đề án chiến lược phát triển ngành đóng tàu Việt Nam từ nay đến năm 2010.

Thực tế, nhiều khách hàng nước ngoài đang chờ xem cách Vinashin thực hiện hợp đồng này như thế nào để có thể đàm phán những bước tiếp theo cho các đơn hàng khác, như hợp đồng đóng tàu chở dầu lên đến 70.000 tấn.

Ông Nguyễn Văn Thụ, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam cho biết, Vinashin bật được sức mạnh chính là nhờ chương trình đóng mới 32 tàu trong nước cho Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines) trong giai đoạn 2002-2005. Các doanh nghiệp thành viên của Vinashin như Nhà máy Đóng tàu Nam Triệu, Bến Kiền, Bạch Đằng, Hạ Long, Phà Rừng, Công ty Công nghiệp tàu thủy Sài Gòn… đã tham gia hoàn thiện, bàn giao bốn tàu trọng tải 6.500 tấn, được đánh giá chất lượng tốt, đạt chuẩn quốc tế, tiến độ đóng nhanh và giá thành hợp lý; hai tàu đang hoàn thiện và dự kiến bàn giao vào đầu năm 2005. Ngoài ra, Vinashin sẽ chuyển giao công nghệ để hỗ trợ LHXN Ba Son đóng một tàu 6.500 tấn.

Ngoài loạt tàu 6.500 tấn, Vinashin đã chỉ đạo Nhà máy Đóng tàu Hạ Long đàm phán mua bản quyền thiết kế mới tàu 12.500 tấn của hãng Kitada (Nhật Bản), trong đó một tàu đã được hạ thủy vào giữa tháng 8-2004, đang được hoàn thiện và chuẩn bị chạy thử để bàn giao vào tháng 11-2004. Chiếc còn lại dự kiến bàn giao vào tháng 2-2005. Nhà máy Đóng tàu Hạ Long cũng đã ký tiếp hợp đồng đóng thêm ba tàu loại này trong năm tới. Cũng trong năm 2005, Nhà máy Đóng tàu Hạ Long sẽ thực hiện hợp đồng đóng mới bốn tàu trọng tải 22.500 tấn, ngoài ra còn giao cho Nhà máy Bạch Đằng đóng hai chiếc và Công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu đóng hai chiếc.

Tích tụ nội lực để phát triển

Ngành đóng tàu Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới nhờ sự hỗ trợ của Chính phủ.

Từ những đơn hàng trong nước, Vinashin đã bắt đầu tích lũy nội lực, đủ sức nhận đóng tàu cho các nước Nhật Bản, Đức… Các công ty tư vấn giám sát nước ngoài (cử chuyên gia giám sát quá trình đóng tàu), đã trở thành cầu nối cho các đơn hàng từ các nước đang có khuynh hướng chuyển dịch đóng tàu từ châu Âu sang châu Á nhờ giá nhân công rẻ, thời gian giao hàng đúng hạn và chất lượng tốt.

Ngành đóng tàu trong nước hiện nay có thể tự sửa chữa đồng bộ cả vỏ, máy, điện, điện tử, hệ thống điều khiển tự động… và có thể đóng mới tàu 50.000 tấn, tàu khách, tàu công trình, tàu dịch vụ dầu khí, giàn khoan dầu khí, tàu đánh cá xa bờ, tàu chế biến hải sản, tàu cứu hộ, tàu bảo đảm hàng hải, các đoàn tàu đẩy trên sông và ven biển, tàu tuần tra và tàu quân sự thông dụng… Để tăng tỷ lệ nội địa hóa lên hơn 60% vào năm 2010, đóng được tàu chở dầu có trọng tải 100.000 tấn, sửa chữa tàu đến 400.000 tấn, ngành đóng tàu trong nước, mà đầu đàn là Vinashin, đang tập trung đầu tư vào các dự án sản xuất chế tạo lắp ráp thiết bị điện tàu thủy, vật liệu trang trí nội thất, xích neo, hộp và chân vịt, nồi hơi, sơn, que hàn, thép đóng tàu, động cơ diesel đến 6.000 sức ngựa. Quá trình này đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn, do vậy Vinashin thực hiện nhiều giải pháp thu hút vốn đầu tư như liên doanh, liên kết, tận dụng tối đa sự hỗ trợ từ Chính phủ…

Mới đây, Vinashin cũng đã hoàn tất thủ tục vay 99,8 triệu USD của chính phủ Trung Quốc để đầu tư Nhà máy Đóng tàu Dung Quất giai đoạn 1. Vinashin chọn hai công ty của Trung Quốc làm tổng thầu xây dựng để triển khai nhanh dự án, nhằm đưa nhà máy này vào hoạt động từ năm 2008. Ngoài ra, Vinashin đang tổ chức hàng loạt các cơ sở vệ tinh cung cấp chi tiết linh kiện phục vụ cho việc đóng tàu, đồng thời tìm kiếm và lựa chọn đối tác nước ngoài có công nghệ đóng tàu cao để hình thành các dự án liên doanh xây dựng các nhà máy đóng tàu mới và sửa chữa tàu công nghệ tiên tiến, với hy vọng mang lại kim ngạch xuất khẩu khoảng một tỷ USD trong vài năm tới.