Trong những năm qua, tỉnh Kon Tum đã thực hiện nhiều biện pháp như rà soát, quy hoạch phân loại rừng, thực hiện giao khoán, khoanh nuôi, bảo vệ... Hầu hết diện tích rừng của Kon Tum đã có chủ. Tuy nhiên theo số liệu báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Kon Tum, từ năm 2007 đến nay, diện tích rừng tự nhiên ở Kon Tum đã giảm hơn 4.578 ha. Nguyên nhân được cho là do chuyển đổi mục đích sử dụng rừng để xây dựng các công trình đường giao thông nông thôn, đường tuần tra biên giới và chuyển đổi rừng kém hiệu quả sang trồng cao-su. Tuy nhiên trong đó có nguyên nhân khiến diện tích rừng Kon Tum giảm đáng kể là tình trạng phá rừng làm nương rẫy, lấn chiếm đất rừng, cháy rừng và khai thác gỗ lậu...
Số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiểm tra về công tác quản lý, bảo vệ rừng tại các tỉnh miền trung và Tây Nguyên tháng 5-2009 vừa qua cho thấy, trong hai năm 2007 - 2008 và quý I năm 2009, trên địa bàn tỉnh Kon Tum phát hiện được 2.111 vụ vi phạm lâm luật. Các cơ quan chức năng xử lý 1.960 vụ, tịch thu hơn 794 m3 gỗ tròn, hơn 800 m3 gỗ xẻ. Tính trung bình, một ngày lực lượng kiểm lâm và các cơ quan chức năng địa phương phát hiện được ba vụ vi phạm. Kon Tum trở thành một trong sáu tỉnh trong khu vực báo động "đỏ" về tình trạng phá rừng.
Tại kỳ họp HÐND tỉnh Kon Tum trung tuần tháng 7 vừa qua, vấn đề phá rừng trái phép đã được nhiều đại biểu cũng như quần chúng nhân dân quan tâm. Báo cáo của ngành nông nghiệp thẳng thắn nêu rõ, tình trạng vi phạm pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản trên địa bàn Kon Tum trong sáu tháng đầu năm 2009 có chiều hướng gia tăng, diễn biến phức tạp. Nhất là các hoạt động khai thác, chặt phá rừng, tàng trữ, vận chuyển và mua bán gỗ trái phép. Bảy trong số chín huyện trong tỉnh, gồm: Ðác Glây, Ðác Tô, Tu Mơ Rông, Sa Thầy, Ðác Hà, Kon Rẫy, thành phố Kon Tum đều được coi là điểm "nóng" về tình trạng vi phạm pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản.
Ðã xảy ra những vụ chống người thi hành công vụ. Ngày 21-10-2008, sau khi phát hiện có hành vi cất giấu 14 hộp gỗ từ nhóm III đến nhóm VI tại khu đất trống thuộc địa bàn thôn Kon Hnông xã Ðắc Tờ Kan, huyện Tu Mơ Rông, cán bộ kiểm lâm địa bàn phối hợp lực lượng dân quân và chính quyền địa phương xã đưa ô-tô đến hiện trường bốc số gỗ trên về UBND xã để điều tra xử lý, thì một cán bộ kiểm lâm và một Phó Chủ tịch UBND xã Ðắc Tờ Kan bị một số đối tượng là người dân địa phương dùng súng ná tự chế rượt đuổi. Một số đối tượng là người dân địa phương khác bị bọn đầu nậu lợi dụng đã cài chông, cắm đinh trên đường làm thủng hai lốp xe ô-tô, sau đó bọn chúng tập trung tại hiện trường tẩu tán tang vật, lấy cuốc đào đường, ném đá, cây vào xe ô-tô và lực lượng thi hành công vụ làm hai người bị thương.
Trên địa bàn thành phố Kon Tum, ngày 9-2-2009, nhận được tin báo của quần chúng nhân dân, lực lượng kiểm lâm của thành phố huy động chín cán bộ, chiến sĩ, phối hợp với chính quyền xã Ðắc Cấm, gồm ba đồng chí, xuống hiện trường ngăn chặn đoàn xe bò (gồm chín chiếc) vận chuyển lâm sản trái phép và đưa về Hạt Kiểm lâm để xử lý. Dùng tiền để mua chuộc lực lượng làm nhiệm vụ không được, bọn chúng dùng dao, rìu chuyên khai thác lâm sản trái phép đe dọa tính mạng, sức khỏe lực lượng làm nhiệm vụ, dùng bẫy chông đặt vào bánh xe ô-tô của lực lượng kiểm lâm, đồng thời gọi điện cho đồng bọn kích động một số người dân chung quanh vùng, kéo ra cướp lại tang vật, phương tiện vi phạm.
Trong tháng 5 và tháng 6 vừa qua, trên địa bàn huyện Ðác Tô, Sa Thầy cũng liên tiếp xảy ra nhiều vụ phá rừng một cách ngang nhiên và táo bạo. Ngày 21-5, tại tiểu khu 279 thuộc địa phận Lâm trường Ðác Tô, Hạt Kiểm lâm Ðác Tô và các ngành chức năng đã phát hiện thu giữ hơn 20 m3 gỗ xẻ. Tại hiện trường cho thấy, lâm tặc đã đốn hạ một cây sao xanh đường kính 2,2 m, có niên đại hàng trăm năm tuổi. Chúng đốn hạ cây, tổ chức cưa thành hộp, thành tấm, thực hiện trong nhiều ngày nhưng chủ rừng không hay biết. Cũng tại lâm trường này, trước đó tại tiểu khu 288, 289, đã xảy ra hai vụ phá rừng tập thể của nhân dân thôn Ðắc Rô Gia thuộc xã Ðắc Trăm. Bà con trong thôn tự ý chặt hạ chín cây gỗ dổi với khối lượng 44 m3 để làm nhà rông mà không xin phép chính quyền và báo cáo chủ rừng. Ngoài ra 21 hộ dân thôn Ðắc Ring đã phá gần 17.000 m2 rừng tại tiểu khu 289 để làm rẫy.
Cùng với việc phá rừng ở các lâm trường, các Vườn quốc gia Chư Mom Ray, rừng đặc dụng Ðắc Uy và cả khu Bảo tồn thiên nhiên Ngọc Linh cũng là mục tiêu tiến công của lâm tặc. Trong sáu tháng đầu năm nay, Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Chư Mom Ray phát hiện 21 vụ vi phạm lâm luật, trong đó có hai vụ cháy rừng, thiệt hại sáu ha, 14 vụ phá rừng trái phép, thiệt hại 7,5 ha. Một số vụ người dân ngang nhiên lấn chiếm, phá hoại rừng làm nương rẫy, làm nhà định cư ngay trong Vườn quốc gia, đến nay vẫn chưa giải quyết dứt điểm. Như vụ 21 hộ dân làng Díp xã Ia Kleng huyện Chư Păh tỉnh Gia Lai đã xâm canh, phát đốt hơn 16 ha rừng phòng hộ tại xã Ia Tăng huyện Sa Thầy. Hay như vụ phá rừng đặc dụng Ðắc Uy vào cuối tháng 6 vừa qua tại huyện Ðắc Hà. Ðội tuần tra ban đêm của Ban Quản lý rừng đặc dụng Ðắc Uy đã bắt quả tang Phó trưởng thôn A Phen cùng bảy người khác đang xẻ trái phép một cây gỗ trắc tại rừng... Tiếp đến là vụ kiểm lâm cơ động phát hiện hơn 30 m3 gỗ lậu bỏ trong vườn cao-su và vườn tiêu ở thôn 3 và thôn 4 xã Diên Bình nhưng không xác định được chủ gỗ...
Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã có nhiều văn bản chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công an tỉnh, Chi cục Kiểm lâm tỉnh và Chủ tịch UBND các huyện, thành phố tăng cường chỉ đạo công tác tuần tra kiểm soát, công tác quản lý bảo vệ rừng ngay tận gốc, rà soát, kiểm tra hoạt động của các xưởng chế biến gỗ trên địa bàn các huyện, thành phố nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật về quản lý bảo vệ rừng và quản lý lâm sản. Chủ tịch UBND tỉnh Kon Tum Hà Ban cũng đã trực tiếp kiểm tra, làm việc với UBND huyện Ðác Tô, huyện Tu Mơ Rông để chỉ đạo xử lý các vụ việc khai thác gỗ trái phép trên địa bàn.
Về giải pháp lâu dài, UBND tỉnh Kon Tum cần quyết liệt chỉ đạo tổ chức thực hiện Ðề án Hỗ trợ người dân vùng cao canh tác nông nghiệp bền vững trên đất nương rẫy giai đoạn 2008-2012 trên địa bàn tỉnh; thực hiện phương án giao rừng, cho thuê rừng, bảo đảm rừng và đất rừng sử dụng có hiệu quả góp phần ngăn chặn tình trạng phá rừng, khai thác gỗ trái phép.
ÐỂ nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả trong công tác bảo vệ và phát triển rừng, cơ quan có thẩm quyền khẩn trương sửa đổi, bổ sung một số quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực quản lý, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản theo hướng tăng nặng mức tiền phạt vi phạm hành chính. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Quyết định 59/2005/QÐ-BNN về kiểm tra, kiểm soát lâm sản cho phù hợp tình hình thực tế, theo hướng tăng cường trách nhiệm và quyền hạn của lực lượng kiểm lâm trong việc kiểm tra, kiểm soát và xử lý các vụ vi phạm trong quá trình kiểm tra, kiểm soát lâm sản.
