Đây là loại tội phạm rất ma mãnh, biến tướng dưới nhiều hình thức mà hầu như tỉnh, thành phố nào cũng xuất hiện...
Doanh nghiệp "ma"
Công ty TNHH XNK Triều Đức Linh (trụ sở 124B, chung cư Phạm Thế Hiển, phường 4, quận 8, TP HCM) được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh ngày 8-4-2004. Khoảng đầu tháng 2-2005, Công ty Triều Đức Linh làm thủ tục nhập 5 lô hàng qua cửa khẩu Tân Cảng.
Các mặt hàng này được ân hạn, chậm nộp thuế 30 ngày kể từ ngày thông quan nên sau khi nhập hàng thì công ty này ôm hàng bỏ trốn trong khi tiền nợ thuế tại Chi cục Hải quan Cảng Sài Gòn khu vực 1 là 300 triệu đồng.
Tháng 8-2006, nhân viên Hải quan đến địa chỉ công ty để yêu cầu nộp thuế thì hỡi ôi công ty không có tại địa chỉ này. Qua xác minh, công ty này đã đăng ký thay đổi thành viên do ông Đinh Xuân Quảng (Bình Phước) làm đại diện pháp luật mới, chức danh Giám đốc. Nhưng trên thực tế thì ông Quảng đã chết vào ngày 18-8-2003.
Tháng 11-2006, Viện KSND tối cao đã hoàn thành cáo trạng vụ chiếm đoạt tiền thuế nhập khẩu, thuế GTGT và truy tố bốn bị can: Nguyễn Việt Bằng, Nguyễn Văn Nhân, Nguyễn Hùng Lý và Cao Thanh Hải.
Theo hồ sơ điều tra của Bộ Công an và Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh thì các đối tượng này đã cấu kết với nhau làm giả hồ sơ, đứng ra thành lập và thuê người làm giám đốc của sáu công ty ở TP Hồ Chí Minh.
Lợi dụng chính sách ân hạn thuế của Nhà nước (thời hạn nộp thuế là 30 ngày) đối với mặt hàng là xe ôtô, các công ty trên đã nhập khẩu hơn 100 xe ôtô đã qua sử dụng với trị giá 1,23 triệu USD về Việt Nam tiêu thụ.
Sau khi tiêu thụ xong, bọn chúng đã bỏ trốn khỏi nơi đăng ký kinh doanh và giải tán doanh nghiệp với mục đích chiếm đoạt tiền thuế nhập khẩu và thuế GTGT với tổng số tiền hơn 19 tỷ đồng.
Tại sao doanh nghiệp mất tích?
Thực tế trong thời gian qua cho thấy, cơ quan chức năng thường chỉ nắm có bao nhiêu doanh nghiệp đăng ký hoạt động kinh doanh chứ phần hậu kiểm gần như bị thả nổi. Lợi dụng sơ hở này, nhiều doanh nghiệp "ma" ồ ạt xuất hiện, vi phạm pháp luật, làm lũng đoạn thị trường, đến khi bị phát hiện thì chúng cũng đã chiếm đoạt tiền Nhà nước với giá trị lớn.
Điển hình như Công ty TNHH Lục Phúc (trụ sở tại 482/40 Lê Quang Định, phường 11, quận Bình Thạnh) được cấp giấy phép đăng ký kinh doanh ngày 22-10-2004 đăng ký với hàng loạt ngành nghề kinh doanh: xây dựng công trình dân dụng, công nghiệp; san lấp mặt bằng, cho thuê thiết bị xây dựng; mua bán văn phòng phẩm, quần áo may sẵn… Đến tháng 4-2005 công ty ngưng hoạt động.
Nhưng trên thực tế, trong thời gian này, công ty không hề hoạt động kinh doanh gì mà mục đích lập ra là để mua bán hóa đơn GTGT thu lợi bất chính. Vụ án đã được cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh chuyển hồ sơ sang Viện KSND vào tháng 3-2007, đề nghị truy tố một số đối tượng liên quan.
Hiện nay, doanh nghiệp "ma" lập ra hoạt động dưới mọi hình thức như: Nhập khẩu hàng gia công theo phương thức tạm nhập tái xuất, nhưng sau đó mang bán hàng hóa ra thị trường cũng đồng thời giải thể doanh nghiệp để trốn thuế nhập khẩu; Chuyên mua bán hoá đơn, chiếm đoạt tiền hoàn thuế GTGT phổ biến trong các ngành: Xây dựng, mua bán nông, thuỷ hải sản, may mặc…
Để thực hiện việc này bọn tội phạm thường sử dụng giấy tờ giả, mua hộ khẩu, lấy CMND của người khác... và lợi dụng chính sách ân hạn thuế để nhập hàng ồ ạt (chủ yếu các mặt hàng có thuế suất cao), tiêu thụ nhanh chóng, rồi sau đó bỏ trốn.
Theo số liệu hậu kiểm đăng ký kinh doanh của Chi cục QLTT TP Hồ Chí Minh trong sáu tháng đầu năm 2007: Cơ quan QLTT đã kiểm tra 550 công ty TNHH, DNTN đã lập biên bản 193 doanh nghiệp vi phạm. Trong đó, có 32 công ty không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, 3 công ty kinh doanh sai nội dung đăng ký, 18 công ty không đăng bố cáo thành lập, bốn công ty không có địa chỉ thật. Hầu hết, số doanh nghiệp vi phạm thường tẩy xóa nội dung ghi trong giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh…
Hiện nay, việc ngăn chặn các loại tội phạm từ doanh nghiệp "ma" là nhiệm vụ của các ngành Công an, Thuế, Hải quan… nhưng việc kiểm tra, phát hiện còn rất ít so với thực tế. Để ngăn chặn hiệu quả loại tội phạm này, rất cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành.
