Nâng tầm hợp tác Việt Nam - Ả-rập Xê-út

Tại đây, Hoàng tử đã trân trọng nói với Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết: "Hôm nay là một ngày lịch sử trong quan hệ hai nước chúng ta!".

Chúng tôi có thể cảm nhận được ý nghĩa của câu nói đó khi chứng kiến suốt dọc hai bên đường cao tốc dài hàng chục cây số, từ sân bay đến khách sạn Hoàng gia Kinh Xa-út nơi Ðoàn ta ở, Quốc kỳ hai nước tung bay giữa nắng đẹp của buổi trưa ở vùng sa mạc. Nằm trên bán đảo A-rập, Vương quốc A-rập Xê-út rộng 2,24 triệu km2, nhưng đất đai chủ yếu là sa mạc. Thủ đô Ri-át cũng nằm ngay trên sa mạc. Hai bên đường vào thành phố, nhìn ngút tầm mắt là một mầu đất cát sa mạc. Chỉ có một số ít loài cây sống được trên vùng đất khắc nghiệt này, trong đó cây chà là mọc ở nhiều nơi, hai bên đường phố... Như để bù lại điều kiện khí hậu, đất đai, A-rập Xê-út có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, khoảng 260 tỷ thùng, chiếm 20% trữ lượng của thế giới. Chính vì vậy, A-rập Xê-út có nền kinh tế dựa vào dầu mỏ. Ðây là nước có khả năng điều chỉnh mức cung cấp dầu lửa trên thế giới, tùy thuộc nhu cầu của thị trường do khả năng khai thác có  thể đạt 12,5 triệu thùng/ngày (năm 2009), trong khi mức khai thác hiện nay là hơn tám triệu thùng/ngày. Ngành công nghiệp dầu mỏ chiếm 75% thu ngân sách, 45% GDP và 90% xuất khẩu. Hiện nay, Chính phủ nước này có chiến lược phát triển đa dạng hóa, sử dụng nguồn thu từ dầu để hiện đại hóa đất nước, với kế hoạch trong những năm tới đứng vào nhóm 10  nền kinh tế phát triển. A-rập Xê-út hiện là thành viên của nhóm G20, WTO, có vai trò lớn trong Tổ chức hợp tác các nước vùng Vịnh GCC (về quy mô kinh tế chiếm 44% trong GCC) và Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa (OPEC)...

Nước ta và A-rập Xê-út thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 21-10-1999. Ta mở Ðại sứ quán tại Ri-át vào giữa năm 2007 và bạn mở Ðại sứ quán tại Hà Nội vào đầu năm 2009. Chuyến thăm của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết lần này tới A-rập Xê-út cũng là chuyến thăm lần đầu  của Chủ tịch nước ta tới đất nước này. Chuyến thăm khẳng định một cách sâu sắc đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; chính sách đối ngoại rộng mở, đa dạng hóa, đa phương hóa, trên tinh thần Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế. A-rập Xê-út được coi là cái nôi của Hồi giáo (xuất hiện vào đầu thế kỷ thứ VII). Ðất nước này có hai Thánh địa là Méc-ca, nơi sinh của Mô-ha-mét, nhà tiên tri của đạo Hồi và Mê-đi-na, là nơi ông chết và được an táng tại đây. Toàn bộ người dân A-rập Xê-út theo đạo Hồi, dòng Su-nít. Thể chế chính trị của A-rập Xê-út là quân chủ chuyên chế với người đứng đầu  hiện nay là Quốc vương Abdallah bin Abd al-Aziz Al Saud. Ông là người con thứ năm trong tổng số 37 người con của Quốc vương Áp-đun A-dít Bin Áp-đun-ra-man An Xa-út, người sáng lập Vương quốc A-rập Xê-út  năm 1932. Quốc vương Abdallah bin Abd al-Aziz Al Saud sau khi lên ngôi năm 2005 đã có nhiều công sức trong việc tiến hành công cuộc cải cách ở A-rập Xê-út, tập trung vào phát triển kinh tế, đầu tư, xã hội, giáo dục, xây dựng nhiều trường đại học, nhất là cho phụ nữ, chống lại các lực lượng cực đoan... Về đối ngoại, ông chủ trương nâng cao vai trò của A-rập Xê-út trên trường quốc tế, thúc đẩy tiến trình hòa bình Trung Ðông, kiên quyết chống khủng bố. Quốc vương đã đưa ra và triển khai sáng kiến về đối thoại giữa các tôn giáo để nhằm giải quyết bất đồng giữa các nước phương Tây và các nước Hồi giáo.

Ngay tối 10-4 khi Ðoàn ta vừa tới A-rập Xê-út, sau những nghi lễ đón tiếp trọng thể của nước chủ nhà, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã hội đàm với Quốc vương Abdallah bin Abd al-Aziz Al Saud, trong không khí thân mật và hữu nghị. Quốc vương Abdallah bin Abd al-Aziz Al Saud bày tỏ vui mừng được đón Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Ðoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, coi đây là chuyến thăm có ý nghĩa lịch sử trong quan hệ hai nước. Quốc vương chúc mừng Nhà nước và nhân dân ta về những thành tựu đạt được trong thời gian qua, nhất là các nỗ lực vượt qua ảnh hưởng tiêu cực của suy thoái kinh tế toàn cầu, tiếp tục là nền kinh tế phát triển năng động, hấp dẫn tại châu Á - Thái Bình Dương. Quốc vương khẳng định, trong chính sách hướng đông của mình, A-rập Xê-út coi trọng phát triển quan hệ với Việt Nam như là một ưu tiên hàng đầu ở Ðông - Nam Á.

Tại cuộc hội đàm, hai bên nhất trí đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực dầu khí, cam kết tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp hai nước cùng tham gia  các dự án dầu khí tại A-rập Xê-út, Việt Nam và nước thứ ba (thăm dò, khai thác, cung ứng dịch vụ dầu khí...). Việt Nam luôn hoan nghênh và có các chính sách khuyến khích các công ty A-rập Xê-út đầu tư vào các dự án dầu khí tại Việt Nam và cung cấp dầu thô lâu dài cho dự án. Khuyến khích các doanh nghiệp A-rập Xê-út đầu tư vào nông nghiệp tại Việt Nam hoặc cùng liên kết với doanh nghiệp Việt Nam sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam hoặc ở nước thứ ba. Ðẩy mạnh xúc tiến thương mại, đầu tư, sớm thúc đẩy đàm phán, ký kết Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - GCC và phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt mức một tỷ USD trong hai, ba năm tới. Việt Nam có môi trường kinh doanh, đầu tư thông thoáng và sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp A-rập Xê-út có thể đầu tư vào Việt Nam không chỉ về dầu khí mà cả cơ sở hạ tầng, du lịch, tài chính - ngân hàng, sản xuất công nghiệp. Về phần mình, Việt Nam có thể xuất khẩu sang A-rập Xê-út các mặt hàng như dệt may, giày dép, nông-thủy sản, hàng điện tử, vật liệu xây dựng... và mong muốn nhập khẩu từ A-rập Xê-út. Phía bạn sẽ xem xét việc mở rộng hợp tác lao động và tạo điều kiện thuận lợi cho lao động Việt Nam tham gia các dự án phát triển của A-rập Xê-út.

Nhằm tạo khuôn khổ pháp lý cho hợp tác nhiều mặt, nhân chuyến thăm này, hai bên đã ký một số hiệp định hợp tác quan trọng như: Hiệp định tránh đánh thuế hai lần, Hiệp định hợp tác về nông nghiệp, Nghị định thư hợp tác về dầu khí, Thỏa thuận thành lập Ủy ban liên Chính phủ, Thỏa thuận giữa hai phòng Thương mại và Công nghiệp và Thỏa thuận thành lập Hội đồng Doanh nghiệp hai nước.

Ðiểm nổi bật trong chuyến đi này của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tới A-rập Xê-út là nhận rõ hai nền kinh tế có những thế mạnh có thể bổ sung cho nhau, trong một thế giới có nhiều biến động phức tạp. Như Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh trong bài phát biểu trước Hội đồng Tư vấn của Quốc vương: A-rập Xê-út có thế mạnh về dầu mỏ, trữ lượng và sản lượng đứng hàng đầu thế giới; Việt Nam có thế mạnh về nông nghiệp, có khối lượng lúa gạo xuất khẩu nhiều thứ hai thế giới, việc đó thúc đẩy hai nước hợp tác mang tính chiến lược để bảo đảm an ninh năng lượng và lương thực cho nhau, đây là những vấn đề đáng lo ngại hiện nay của nhiều nước trên thế giới. Chính vì vậy, hai bên đã nhất trí năm vấn đề hợp tác trong hội đàm cấp cao lần này với một sự chân thành và lòng quyết tâm. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã mời Quốc vương Abdallah bin Abd al-Aziz Al Saud sang thăm chính thức Việt Nam, Quốc vương đã đáp lại lời mời một cách chân thành: "Tôi là một người rất ít khi đi nước ngoài, nhưng với Việt Nam thì tôi sẽ nhận lời sang thăm".

Trước khi kết thúc chuyến thăm A-rập Xê-út, bạn đã điều ba chiếc máy bay lên  thẳng đưa Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Ðoàn đại biểu cấp cao nước ta đi thăm Tổ hợp lọc hóa dầu và mỏ dầu của Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco.