Tỉnh đã hình thành các vùng trồng chuyên canh dâu quy mô lớn; phát triển chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ kén tằm. Nghề trồng dâu, nuôi tằm đã cải thiện đáng kể đời sống nhân dân, nhất là các hộ đồng bào dân tộc thiểu số.
Gia đình anh Quàng Thanh Trường, dân tộc Thái, ở xã Đinh Văn Lâm Hà từng canh tác lúa và ngô trên diện tích 6.000 m². Tuy nhiên, do thiếu nước, mỗi năm gia đình chỉ trồng được một vụ lúa với năng suất thấp.
Nhận thấy nhiều hộ trong vùng đạt hiệu quả kinh tế cao từ trồng dâu nuôi tằm, anh Trường quyết định chuyển đổi toàn bộ diện tích đất lúa sang trồng dâu và học nghề nuôi tằm.
“Mỗi lứa tằm mang lại khoảng 100 kg kén mỗi tháng, với giá 200.000 đồng/kg mang về lợi nhuận khoảng 15 triệu đồng/tháng, vượt xa so với trồng lúa”, anh Trường chia sẻ. Nhờ trồng dâu, nuôi tằm mà gia đình anh xây được nhà kiên cố và lo cho con cái học hành đầy đủ.
Gia đình ông Nguyễn Hữu Chiến ở Phường 2, thành phố Bảo Lộc canh tác 18 ha dâu, thu nhập gần 300 triệu đồng/tháng từ trồng dâu nuôi tằm và bán giống.
Mô hình sản xuất này tạo việc làm thường xuyên cho 6 lao động. Ông Chiến còn là Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Chiến Nhung, với 7 thành viên, canh tác 40 ha dâu.
“Nghề này có vốn đầu tư thấp nhưng mang lại thu nhập ổn định, giúp nhiều hộ vươn lên làm giàu. Tuy nhiên, điều lo ngại hiện nay là một số hộ có hướng chuyển sang trồng sầu riêng, cà-phê, cho nên có thể ảnh hưởng đến ngành dâu tằm địa phương”, ông Chiến thông tin.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, tổng diện tích trồng dâu toàn tỉnh hơn 10.200 ha, trong đó có 2.000 ha áp dụng công nghệ cao; hơn 17.000 hộ nuôi tằm và 78 cơ sở nuôi tằm giống tập trung.
Năm 2024, sản lượng kén tằm đạt 16.000 tấn, tăng 4,5% so với năm 2023. Toàn tỉnh có 140 cơ sở thu mua kén tằm, 36 cơ sở ươm tơ với dây chuyền sản xuất hiện đại. Khoảng 80% số tơ đạt chất lượng cao và 20% số tơ sản xuất thủ công.
Công nghiệp dệt sản xuất khoảng 6 triệu mét lụa mộc/năm; công nghiệp may từ lụa tơ tằm mới đạt 200.000 sản phẩm/năm, do công nghệ và thiết bị chưa đồng bộ.
Hiện địa bàn tỉnh Lâm Đồng có 12 chuỗi liên kết trồng dâu nuôi tằm, với hơn 630 hộ tham gia, diện tích 350 ha, sản lượng kén 670 tấn/năm.
Tỉnh xuất khẩu tơ sợi, tơ thô sang Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Bangladesh… Năm 2024, sản lượng tơ xuất khẩu đạt 1.800 tấn, kim ngạch đạt 180 triệu USD, đứng thứ hai sau ngành hàng cà-phê.
Những năm qua, địa phương triển khai hiệu quả đề án “Phát triển bền vững ngành dâu tằm tơ”, hình thành chuỗi liên kết sản xuất, chế biến kén tằm và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, tỉnh luôn chú trọng phát triển nghề này trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, giúp các hộ dân có thu nhập ổn định.
Dù đạt nhiều kết quả khả quan, song, ngành dâu tằm tơ Lâm Đồng vẫn đối mặt với các thách thức, như chưa chủ động nguồn giống tằm lưỡng hệ kén trắng năng suất cao, liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, thiếu nhà máy chế biến; việc xuất tơ thô khiến giá trị gia tăng chưa cao, ngân sách nhà nước đầu tư cho ngành dâu tằm tơ còn hạn chế, hạ tầng cơ sở thấp kém, sản xuất mang tính thủ công ở nhiều khâu, phụ thuộc nhiều thời tiết và mức độ cơ giới hóa còn thấp…
Tỉnh Lâm Đồng đặt mục tiêu đến năm 2030, diện tích dâu đạt 12.000 ha, trong đó có 2.500 ha công nghệ cao; năng suất lá dâu 20 tấn/ha; sản lượng lá hơn 230.000 tấn, kén hơn 18.200 tấn và tơ 2.000 tấn.
Tỉnh phấn đấu giống sản xuất trong nước đáp ứng ít nhất 15% giống tằm lưỡng hệ kén trắng.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên cho biết, tỉnh tập trung rà soát cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư sản xuất trứng giống tằm, xây dựng chuỗi giá trị công nghiệp gắn với vùng chuyên canh nguyên liệu; ưu tiên kinh phí từ chương trình khuyến nông, nông thôn mới cho đào tạo, tập huấn, xây dựng mô hình, truyền thông.
Đồng thời, tỉnh xây dựng và mở rộng vùng chuyên canh nguyên liệu tập trung, phấn đấu trở thành trung tâm chuỗi giá trị từ trồng dâu đến dệt lụa, gắn với du lịch và xuất khẩu; ứng dụng khoa học-kỹ thuật, chọn tạo nguồn tằm giống, dâu giống có năng suất, chất lượng phù hợp các vùng sinh thái; hướng dẫn nhập khẩu giống tằm chất lượng cao…
“Lâm Đồng sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu cho các khâu trong chuỗi giá trị dâu tằm tơ, phục vụ truy xuất nguồn gốc và phòng chống gian lận thương mại; ổn định thị trường xuất khẩu và tìm kiếm thị trường mới; hỗ trợ chuyển giao công nghệ cho làng nghề dệt lụa truyền thống, khuyến khích doanh nghiệp trong nước chế biến sản phẩm tơ lụa và đa dạng hóa sản phẩm từ tơ, lụa, lá dâu, kén, nhộng để nâng cao giá trị gia tăng…”, ông Lê Trọng Yên khẳng định.
Với các giải pháp đồng bộ, từ phát triển vùng chuyên canh, ứng dụng công nghệ, đến mở rộng thị trường, Lâm Đồng đang quyết tâm xây dựng ngành dâu tằm tơ bền vững, khẳng định vị thế trung tâm sản xuất tơ lụa của Việt Nam.
