Cơ cấu dòng vốn FDI đang thay đổi rõ rệt, từ ngành thâm dụng lao động, nay nhiều dự án quy mô lớn đã dịch chuyển sang công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu, logistics và dịch vụ giá trị gia tăng cao. Loạt dự án lớn được cấp phép hoặc điều chỉnh tăng vốn thời gian gần đây cho thấy xu hướng này ngày càng rõ nét.
Có thể kể đến dự án Nhà Bè Metrocity GS tăng vốn khoảng 2,2 tỷ USD; Khu phức hợp thông minh tại Thủ Thiêm tăng vốn khoảng 1,2 tỷ USD; hay dự án Trung tâm dữ liệu AI tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung đăng ký khoảng 2,1 tỷ USD. Cùng với đó là sự hiện diện ngày càng đậm nét của các tập đoàn công nghệ, thương mại điện tử và tài chính quốc tế tại thành phố.
Sự dịch chuyển này phù hợp định hướng phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới, nhất là mục tiêu xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm đổi mới sáng tạo và kinh tế số của khu vực Đông Nam Á. FDI mang theo nguồn vốn, kéo theo công nghệ, mô hình quản trị hiện đại và mạng lưới kết nối toàn cầu.
Tuy nhiên, thực tế triển khai tại cơ sở cho thấy, bài toán hiện nay không còn đơn thuần là thu hút được bao nhiêu vốn đăng ký, mà là làm sao để dòng vốn ấy sớm chuyển thành vốn thực hiện, tạo ra nhà máy, trung tâm nghiên cứu, việc làm và giá trị gia tăng thực chất cho nền kinh tế.
Nhiều dự án lớn dù đã được cấp phép nhưng tiến độ chậm do vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục quy hoạch hoặc sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các sở, ngành. Đây vẫn là nút thắt ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin và quyết định mở rộng đầu tư của doanh nghiệp nước ngoài.
Theo chia sẻ từ doanh nghiệp, điều các nhà đầu tư quan tâm hiện nay là ưu đãi về thuế, chi phí thuê đất, đặc biệt là tính ổn định của môi trường pháp lý, khả năng dự báo chính sách và hiệu quả thực thi của bộ máy quản lý. Trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu bắt đầu được áp dụng và nhiều quốc gia trong khu vực đồng loạt tung ra chính sách cạnh tranh FDI thế hệ mới, chất lượng điều hành sẽ trở thành yếu tố quyết định sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Nhận diện điều này, Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển dần từ tư duy “thu hút đầu tư bằng mọi giá” sang lựa chọn có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh. Danh mục 250 dự án kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026-2030 vừa được công bố cho thấy, thành phố đang chủ động định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực chiến lược, thay vì chỉ chạy theo quy mô vốn đăng ký.
Cùng với cải cách thể chế, thành phố đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao. Những ngành như bán dẫn, AI, tài chính số hay trung tâm dữ liệu đều đòi hỏi đội ngũ lao động có kỹ năng chuyên sâu, khả năng thích ứng nhanh với công nghệ mới. Nếu thiếu nguồn nhân lực phù hợp, lợi thế thu hút FDI công nghệ cao sẽ khó được duy trì lâu dài.
Trong cạnh tranh thu hút vốn FDI, Thành phố Hồ Chí Minh cần quan tâm đến môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và hiệu quả. Quan trọng nhất là sớm biến cam kết dòng vốn đầu tư thành dự án thực chất, tạo việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế.
