Sau hơn 17 năm thực hiện, tại nhiều địa phương, các đảng viên sinh hoạt theo Quy định 76 (đảng viên 76) tích cực tham gia hoạt động nơi cư trú, gương mẫu giữ gìn phẩm chất, lối sống; tuy nhiên còn có nơi, có lúc việc thực hiện bị buông lỏng, hình thức, chưa đạt yêu cầu, cần có giải pháp đổi mới, nâng cao hiệu quả thực hiện.
Ðổi mới cách quản lý, giám sát
TP Hà Tĩnh (tỉnh Hà Tĩnh) có khoảng 6.500 đảng viên chính thức đang sinh hoạt tại các chi bộ khu dân cư; trong khi đó, đảng viên 76 là hơn 10 nghìn người. Trước kia, theo quy định chung, mỗi năm đảng ủy các xã, phường tổ chức gặp mặt đảng viên 76 hai lần để thông báo tình hình địa phương, đồng thời ghi nhận ý kiến phản hồi. Tuy nhiên cách làm chưa hiệu quả bởi số lượng đảng viên 76 quá đông, khó quản lý. Ðể tăng cường mối liên hệ giữa đảng viên 76 và cấp ủy, chính quyền địa phương, TP Hà Tĩnh thành lập các Tổ liên lạc đảng viên 76 tại khu dân cư với nhiệm vụ làm cầu nối.
Ðồng chí Trần Ðức Thịnh, Tổ trưởng Tổ liên lạc đảng viên 76 thuộc tổ dân phố 2, phường Trần Phú cho biết, chi ủy, tổ dân phố và tổ liên lạc thường xuyên họp, bàn bạc công việc chung, sau đó truyền đạt đến từng đảng viên 76. Do nắm vững tình hình, cho nên nhiều công việc của khu dân cư được các đảng viên 76 nhiệt tình tham gia; nổi bật là trong xây dựng, sửa chữa các công trình phục vụ dân sinh.
Theo đồng chí Hoàng Văn Hòa, Bí thư Chi bộ tổ dân phố 2, năm 2017 và sáu tháng đầu năm 2018, tổ dân phố 2 đã huy động hơn một tỷ đồng đóng góp của cán bộ, nhân dân vào việc tu sửa hạ tầng giao thông, trong đó đảng viên 76 góp hơn một nửa. Không những thế, dựa trên lợi thế về chuyên môn từng lĩnh vực công tác, đảng viên 76 đã hiến kế, tư vấn kỹ thuật nhiều vấn đề khó như mở rộng đường giao thông, quy hoạch trồng cây xanh, lắp đặt đèn đường, ca-mê-ra an ninh… Theo đánh giá của Thành ủy Hà Tĩnh, các đảng viên 76 đã tham gia tích cực trong hoạch định chính sách, xây dựng phát triển đô thị trên địa bàn nơi cư trú.
Cũng nhằm đổi mới cách quản lý, giám sát đảng viên 76, năm 2014, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ TP Hà Nội ban hành Hướng dẫn số 31 (tạm thời) về việc giám sát và nhận xét của ban công tác mặt trận đối với đảng viên đang công tác tại các cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp ở nơi cư trú. Nội dung giám sát gồm 14 tiêu chí về thực hiện chủ trương của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của địa phương và bốn tiêu chí về đạo đức, lối sống. Các tiêu chí đều bám sát thực tiễn, một số gắn với các vấn đề "nóng" của xã hội như: chấp hành trật tự xây dựng đô thị; gia đình không có người vi phạm các tệ nạn xã hội; không tham gia hoạt động mê tín dị đoan; tham gia giữ gìn vệ sinh môi trường; thực hiện quy ước, hương ước nơi cư trú, thực hiện nếp sống văn minh nơi công cộng... Trên cơ sở phiếu tự đánh giá của đảng viên, ban công tác mặt trận họp, mời trưởng thôn hoặc tổ trưởng dân phố nhận xét rồi thống nhất kết quả giám sát, đánh giá đối với đảng viên.
Ðồng chí Nguyễn Văn Chức, Trưởng ban Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban MTTQ TP Hà Nội cho biết, qua hơn bốn năm triển khai việc ban công tác mặt trận tham gia giám sát đảng viên 76 đã giúp cấp ủy có cơ sở đánh giá, phân loại đảng viên dân chủ và khách quan, góp phần khắc phục tình trạng nể nang, phiến diện, hình thức trong nhận xét.
Tháng 4-2018, Ủy ban MTTQ TP Hà Nội đã ban hành Hướng dẫn chính thức số 60 về việc giám sát và nhận xét của ban công tác mặt trận đối với đảng viên thường xuyên ở nơi cư trú, đang công tác tại các cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp thay thế cho Hướng dẫn số 31. Nội dung đánh giá cũng được sửa đổi, bổ sung theo hướng ngắn gọn, bám sát cuộc sống hơn. Ðây là một trong những giải pháp mở rộng vai trò của nhân dân tham gia giám sát và đánh giá đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở của TP Hà Nội và sẽ triển khai thực hiện nghiêm túc từ năm 2018.
Nâng cao hiệu quả thực hiện
Việc thực hiện Quy định 76 của Bộ Chính trị thời gian qua cũng còn nhiều hạn chế. Ðồng chí Lê Ðình Sơn, Ủy viên T.Ư Ðảng, Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh cho rằng, Quy định 76 của Bộ Chính trị nhằm loại bỏ tình trạng xa dân của cán bộ, đảng viên, làm sâu sắc mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Ðảng với nhân dân. Hà Tĩnh có 13 nghìn đảng viên 76, nhưng nhiều đảng viên mới chỉ dừng ở thực hiện các nghĩa vụ công dân nơi cư trú một cách "đầy đủ" cho xong; cấp ủy, chính quyền cũng mới giám sát, nhận xét thông qua những đóng góp "nhiều, ít" của từng người. Ðồng chí cho biết, năm 2017, trong 112 đảng viên 76 nhận xét có vi phạm thì các vi phạm chỉ ở các nội dung chưa thực hiện tốt: chính sách hôn nhân, gia đình; đóng góp nghĩa vụ nơi cư trú; dự sinh hoạt 76. Trong khi đó, Nghị quyết T.Ư 4 (khóa XII) về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Ðảng xác định tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi, có mặt, có bộ phận còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn. Qua đó, có thể thấy cách đánh giá, nhận xét đảng viên của cơ sở chưa sát thực tế, thiếu hiệu quả.
Nguyên nhân việc thực hiện Quy định 76 chưa hiệu quả, còn hình thức, theo nhiều cấp ủy cơ sở, trước hết là do nhận thức về tầm quan trọng của Quy định chưa sâu sắc, triệt để. Ðối với đảng viên 76, chưa thật sự coi việc giữ mối liên lạc với cấp ủy và tham gia hoạt động nơi cư trú là nhiệm vụ quan trọng. Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Tĩnh Ðậu Thị Thủy nhận xét, tại phần lớn các buổi sinh hoạt, đảng viên 76 ít phát biểu và nếu phát biểu cũng chỉ nêu các ưu điểm hoặc có những ý kiến chung chung, ngại đụng chạm đến những vấn đề tiêu cực, nhất là khuyết điểm của tổ chức và cán bộ cơ sở.
Bên cạnh đó, đồng chí Nguyễn Thị Hồng Quế, Chi ủy viên Chi bộ 2, phường Ðồng Tâm, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội trong quá trình tiếp xúc với các đảng viên 76 cho biết, vẫn còn trường hợp đảng viên 76 chưa thật sự tôn trọng cơ sở như không dự sinh hoạt, nộp chậm phiếu tự nhận xét của ban công tác mặt trận hay nhờ người thân đến Ðảng ủy phường xin xác nhận… Tất cả những việc này sau khi cấp ủy cơ sở góp ý, phê bình, đảng viên 76 mới rút kinh nhiệm. Do vậy, để nâng cao hiệu quả thực hiện Quy định 76 của Bộ Chính trị, trước hết cần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên về mục đích, ý nghĩa, yêu cầu của Quy định, từ đó nâng cao ý thức, trách nhiệm thực hiện. Về phía cấp ủy cơ sở, cần đổi mới cách quản lý, giám sát nhằm tạo mối quan hệ ngày càng gắn bó giữa đảng viên 76 với cơ sở; đồng thời tránh tư tưởng "dĩ hòa vi quý" trong nhận xét, đánh giá. Theo đồng chí Ðặng Ðình Sơn, Phó Bí thư Ðảng ủy xã Thạch Trung, TP Hà Tĩnh, cấp ủy cơ sở có tạo được mối quan hệ gắn bó, gần gũi với đảng viên 76 thì mới hiểu và đánh giá, nhận xét đúng không sa vào xuôi chiều, hình thức.
Trong thực tế, còn có tình trạng nhiều cấp ủy nơi đảng viên công tác, sinh hoạt, chưa coi trọng nhận xét của cấp ủy nơi đảng viên cư trú. Có nơi việc kiểm điểm cuối mỗi năm, cấp ủy nơi đảng viên công tác không nhất thiết yêu cầu đảng viên có ngay bản nhận xét của cấp ủy nơi cư trú, mà có thể nộp bổ sung sau đó. Việc để cho đảng viên 76 tự liên hệ, lấy ý kiến nhận xét của cấp ủy nơi cư trú dẫn đến chỉ có thể quản lý được những đảng viên gương mẫu chấp hành tốt quy định của Ðảng. Không ít trường hợp đảng viên 76 có nhiều nhà, cư trú ở nhiều nơi mà cấp ủy, hàng xóm không biết. Ðến khi có sai phạm nghiêm trọng, cấp ủy, hàng xóm của đảng viên đó mới biết lai lịch của đảng viên ấy.
Ðồng chí Lê Văn Ánh, Trưởng ban Công tác mặt trận khu dân cư số 2, phường Ðồng Tâm, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội cho rằng, cấp ủy đảng, nhất là người đứng đầu nơi đảng viên công tác cần tăng cường sự phối hợp với cấp ủy nơi đảng viên cư trú nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác giám sát, quản lý đảng viên. Nhiều cấp ủy cơ sở đề nghị hai cơ quan nên gặp gỡ, trao đổi về đảng viên 76 để nắm sâu đối tượng mình quản lý; đồng thời cải tiến cách đánh giá, nhận xét đảng viên 76 bằng nới rộng thời gian, mở rộng đối tượng nhận xét, nhất là ý kiến của ban công tác mặt trận, tổ dân phố, hàng xóm, láng giềng của đảng viên cần nhận xét. Có như vậy mới nâng cao hiệu quả việc thực hiện Quy định 76 của Bộ Chính trị, góp phần đấu tranh phòng ngừa suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên theo tinh thần Nghị quyết T.Ư 4 (khóa XII) về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Ðảng.
