Nâng cao hiệu quả phòng ngừa, ứng phó thiên tai

Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), giai đoạn 2020-2025, thiên tai xảy ra trên cả nước với mức độ thiệt hại ngày càng nghiêm trọng. Trung bình mỗi năm, thiên tai làm hơn 300 người chết và mất tích, gây thiệt hại kinh tế hơn 45.000 tỷ đồng, tăng khoảng 167% so với giai đoạn 2015-2019. Đặc biệt, năm 2024 ghi nhận số người chết và mất tích do thiên tai lên tới 519 người, cao nhất kể từ năm 2007 đến nay; năm 2025 ước tính thiệt hại kinh tế đạt 104.733 tỷ đồng, là mức cao nhất từ trước tới nay.

Trước những thiệt hại to lớn về người, tài sản do thiên tai gây ra, Luật Phòng, chống thiên tai năm 2013, có hiệu lực từ ngày 1/5/2014 và được sửa đổi, bổ sung các năm 2020, 2025 cùng hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác phòng chống thiên tai. Qua gần 12 năm triển khai, hệ thống pháp luật đã góp phần chuyển đổi tư duy từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước và huy động nguồn lực xã hội trong công tác giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Tuy nhiên, thực tiễn trong công tác phòng chống thiên tai cũng cho thấy nhiều khó khăn, vướng mắc và những vấn đề mới phát sinh cần được nghiên cứu, điều chỉnh.

Xung kích phòng, chống thiên tai

05/06/2026 19:59

Cục trưởng Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Phạm Đức Luận cho biết, hiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan còn chưa thật sự đồng bộ, nhất là trong công tác tổng hợp số liệu thiệt hại và tham mưu chính sách hỗ trợ. Nếu không xác định rõ cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm tổng hợp thông tin, rất dễ dẫn đến tình trạng số liệu không thống nhất, ảnh hưởng đến công tác chỉ đạo, điều hành cũng như quá trình hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai.

Mặt khác, công tác bảo đảm yêu cầu phòng chống thiên tai trong quy hoạch cần chuyển từ tư duy “lồng ghép” sang “bảo đảm” các yếu tố phòng chống thiên tai trong quá trình lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch. Không để xảy ra tình trạng một số công trình hạ tầng, khu đô thị hoặc dự án phát triển đã vô tình làm gia tăng nguy cơ ngập úng và rủi ro thiên tai do chưa đánh giá đầy đủ các yếu tố tác động.

Trong công tác phòng chống thiên tai những năm qua nổi lên bốn nhóm vấn đề trọng tâm cần khẩn trương khắc phục.

Thứ nhất, công tác quản lý Nhà nước và điều phối liên ngành tồn tại những bất cập; chưa có cơ chế, chính sách đặc thù cho lực lượng trực tiếp làm công việc này.

Thứ hai, việc xác định thẩm quyền tổng hợp thiệt hại và nhu cầu cứu trợ, hỗ trợ sau thiên tai còn chưa thống nhất.

Thứ ba, quy định liên quan thẩm quyền, trách nhiệm kêu gọi, tiếp nhận các khoản hỗ trợ khẩn cấp từ quốc tế trong các tình huống thiên tai khẩn cấp chưa thật sự đồng bộ.

Thứ tư, yêu cầu bảo đảm công tác phòng chống thiên tai trong quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, phát triển kinh tế-xã hội và quản lý không gian thoát lũ cần tiếp tục được hoàn thiện để phù hợp thực tiễn phát triển hiện nay.

Bên cạnh đó, nhiều khó khăn khác cũng đang đặt ra như khả năng chống chịu của các công trình phòng chống thiên tai và cơ sở hạ tầng còn hạn chế; phương tiện, trang thiết bị phục vụ cứu hộ, cứu nạn chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là tại vùng sâu, vùng xa. Mặc dù công tác dự báo, cảnh báo đã có những bước tiến đáng kể, song việc dự báo sớm các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất, dông lốc hay các trận lũ vượt lịch sử vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Để công tác phòng chống thiên tai ngày càng đi vào chiều sâu, theo Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, Luật Phòng, chống thiên tai cần tiếp tục được hoàn thiện trên cả ba phương diện: Cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn.

Đây là luật có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan mật thiết đến nhiều lĩnh vực như quy hoạch, xây dựng, tài nguyên nước và phát triển kinh tế-xã hội, do đó việc sửa đổi cần được rà soát kỹ lưỡng để tránh chồng chéo và bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Cùng với đó, công tác phòng chống thiên tai cần được gắn kết chặt chẽ với quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, ổn định dân cư và xây dựng các công trình công cộng đa năng, có khả năng trở thành nơi tránh trú an toàn cho người dân.

Trong bối cảnh thiên tai những năm gần đây diễn biến hết sức phức tạp, khó lường. Việc khẩn trương sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống thiên tai là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước, huy động nguồn lực xã hội, tăng cường khả năng chống chịu trước thiên tai và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia. Mục tiêu cuối cùng là hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân và bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.