Trẻ hóa đội ngũ đảng viên
Thực tế dễ nhận thấy ở các chi bộ dân cư hiện nay là tuổi đời đảng viên khá cao, hầu hết là cán bộ về hưu. Không ít người được miễn sinh hoạt do tuổi cao, sức yếu, trong khi nguồn tại chỗ chỉ “đếm trên đầu ngón tay”. Không ít chi bộ nhiều năm liền không kết nạp được đảng viên mới. Chi bộ 1, xã Hiệp Thuận (huyện Phúc Thọ, Hà Nội) có 28 đảng viên, trong đó 14 đồng chí thuộc diện miễn sinh hoạt; mười đồng chí tuổi đời từ 50 trở lên, chỉ có bốn đảng viên dưới 40 tuổi. Không ít đồng chí sức khỏe yếu, thường xuyên xin nghỉ sinh hoạt, do đó tỷ lệ đảng viên dự sinh hoạt thường kỳ không cao. Điều này không chỉ giảm chất lượng sinh hoạt chi bộ, mà vai trò lãnh đạo, triển khai thực hiện nhiệm vụ chính trị tại địa bàn dân cư cũng bị hạn chế.
Có tình trạng một số đảng viên sa sút ý chí phấn đấu, thiếu gương mẫu; né tránh trách nhiệm, không còn ý thức hết lòng vì việc chung, không làm tròn chức trách, nhiệm vụ được giao. Một số đảng viên ngại nhận nhiệm vụ do chi bộ phân công, phần vì tuổi cao, phần cho rằng đã hoàn thành trách nhiệm khi tại vị, về hưu muốn được nghỉ ngơi. Nhiều cán bộ sau khi về hưu không chuyển sinh hoạt đảng về nơi cư trú, không tham gia sinh hoạt. Số đảng viên già tăng theo năm, trong khi số đảng viên trẻ, đảng viên mới về hưu tham gia sinh hoạt có chiều hướng giảm là những trở ngại, giảm vai trò của chi bộ dân cư. Thậm chí, có chi bộ đã mất sức chiến đấu do đảng viên không tuân thủ kỷ luật Đảng, chi bộ thực hiện nguyên tắc tự phê bình và phê bình không nghiêm.
Điều này đã xảy ra tại một chi bộ thuộc Đảng bộ phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai. Đảng viên đã lôi kéo người dân chống đối nghị quyết của Đảng ủy phường về việc vận động nhân dân ủng hộ chủ trương xây trường học trên khu đất thuộc sân vận động Giáp Tứ. Liên quan đến sự việc, đã có đảng viên bị kỷ luật, nhưng thực tế này cũng đặt ra yêu cầu đối với cấp ủy cấp trên trong việc nắm bắt tâm tư, diễn biến tư tưởng của đảng viên và nhân dân trên địa bàn để kịp thời ngăn ngừa vi phạm.
Bí thư Đảng ủy phường Nguyễn Trung Trực, quận Ba Đình, Đinh Thị Phương Liên cho rằng, cấp ủy địa phương cần phối hợp chặt chẽ với cấp ủy cơ quan để quản lý đảng viên sinh hoạt hai chiều theo Quy định 76-QĐ/TW. Nắm rõ danh sách cán bộ đến tuổi hưu trên địa bàn để cùng hoàn thành trách nhiệm đảng viên. Đây cũng là đội ngũ cần được tiếp tục phát huy trí tuệ và kinh nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng chi ủy, chi bộ dân cư.
Khắc phục tình trạng “già hóa” chi bộ, tăng số lượng đảng viên trực tiếp lao động sản xuất trên địa bàn, các cấp ủy đã tập trung phát hiện, bồi dưỡng tạo nguồn phát triển Đảng tại chỗ. Nhưng “cái khó bó cái khôn” khi số người ở độ tuổi lao động thường không gắn bó với nơi cư trú, đi làm xa, hoặc trở thành “nguồn” của các cơ quan, đơn vị... Theo Bí thư Chi bộ 2, thôn Thuần Mỹ, xã Trạch Mỹ Lộc, huyện Phúc Thọ Nguyễn Văn Đạo, dù nỗ lực nhưng có những năm không thể kết nạp được đảng viên mới. Nhiệm kỳ vừa qua, Chi bộ bồi dưỡng được năm quần chúng, hoàn thành chương trình cảm tình Đảng, nhưng bốn người đã tìm việc nơi khác, người còn lại cũng mới được nhận vào biên chế một cơ quan.
Kinh nghiệm khắc phục khó khăn được Bí thư Đảng ủy xã Trạch Mỹ Lộc Khuất Duy Kim chia sẻ, nếu như trước đây quần chúng tìm đến tổ chức đảng, thì nay, tổ chức đảng phải tìm đến họ, vận động, thuyết phục. Mỗi cấp ủy từ chi bộ phải thể hiện trách nhiệm trong công tác phát triển Đảng. Khi phát hiện nhân tố tích cực, cần kiên trì động viên, giúp đỡ, kết nạp Đảng; bồi dưỡng tạo nguồn cấp ủy kế cận. Trường hợp đảng viên trẻ Nguyễn Đức Điệp, Bí thư Chi bộ 4, xã Trạch Mỹ Lộc là một thí dụ. Khi được giới thiệu bầu làm bí thư chi bộ, anh không khỏi ngần ngại, vì các đảng viên đều là các bác, chú cao tuổi. Được Bí thư Đảng ủy xã cùng các đảng viên trong chi bộ động viên, giúp đỡ, anh đã từng bước trưởng thành và làm tròn trách nhiệm.
Trẻ hóa đội ngũ đảng viên, nhất là đội ngũ cấp ủy chi bộ dân cư sẽ tiếp tục là vấn đề khó, không dễ khắc phục trong thời gian ngắn. Đối với các thôn, làng trong quá trình đô thị hóa, liên quan giải phóng mặt bằng; hay tuyến phố văn minh thương mại, nhiệm vụ sẽ nặng nề hơn, áp lực nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên và cấp ủy chi bộ cần sự vào cuộc đồng bộ, quyết tâm hơn nữa của các cấp ủy.
Đổi mới sinh hoạt chi bộ
Nội dung sinh hoạt chi bộ đơn điệu, sơ sài; chủ yếu truyền đạt nội dung văn bản, thiếu phân tích, đánh giá, liên hệ thực tiễn; Đảng viên ít bàn bạc, thảo luận, tìm giải pháp thực hiện nhiệm vụ... Những hạn chế được chỉ ra tại Nghị quyết T.Ư 4, khóa XII cũng không là ngoại lệ đối với chi bộ dân cư trên địa bàn Hà Nội. Kinh nghiệm khắc phục hạn chế, theo đồng chí Trần Sỹ Mỹ, Bí thư Chi bộ 1, phường Ngọc Hà, quận Ba Đình, với chi bộ lớn, có 156 đảng viên, hầu hết là cán bộ trung, cao cấp của các cơ quan trung ương về hưu, việc chi ủy hội ý trước mỗi kỳ sinh hoạt là rất quan trọng. Năm 2017, Chi bộ 1 đã thông qua chương trình sinh hoạt đảng cho 12 tháng, gắn nhiệm vụ cụ thể cho từng thời điểm trên địa bàn dân cư.
Trước mỗi buổi sinh hoạt định kỳ, chi ủy tổng hợp ý kiến từ các tổ đảng. Để tránh việc phát biểu không bám sát nội dung trọng tâm, chi ủy và trưởng các tổ đảng thống nhất, quán triệt nội dung thảo luận đến từng đảng viên. Mỗi đảng viên đều có trách nhiệm luân phiên chuẩn bị nội dung sinh hoạt. Chi bộ dành hai kỳ sơ kết sáu tháng, tổng kết cuối năm, 10 kỳ còn lại đều có nội dung chuyên đề gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; ngăn ngừa 27 biểu hiện suy thoái, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" được chỉ ra tại Nghị quyết T.Ư 4, khóa XII, tăng cường vai trò của đảng viên, kết nạp đảng viên trẻ...
Trong đợt ra quân giữ gìn trật tự vỉa hè, lòng đường vừa qua, Khu dân cư thuộc sự lãnh đạo của Chi bộ 2, phường Nguyễn Trung Trực, quận Ba Đình, được đánh giá là địa bàn thực hiện tốt. Một số hộ đã chủ động thuê địa điểm kinh doanh lâu dài. Bí thư Chi bộ Vũ Hữu Định cho biết, đây là hiệu quả từ những đổi mới nội dung sinh hoạt chi bộ, theo hướng đi vào thực chất những vấn đề khu dân cư quan tâm. Ngoài những nội dung quy định, Chi ủy phân công một đảng viên có kinh nghiệm công tác tuyên giáo tổng hợp, nghiên cứu những vấn đề thời sự, liên hệ thực tế trên địa bàn để thông tin trong Chi bộ.
Nhằm mục tiêu giai đoạn 2015 - 2020, đạt 90% đảng viên tham gia sinh hoạt đảng; 50% chi bộ đạt trong sạch, vững mạnh, không có chi bộ yếu kém; mỗi năm kết nạp ít nhất ba đảng viên, Đảng ủy phường Nguyễn Trung Trực đã triển khai chương trình nâng cao chất lượng hoạt động của các chi bộ. Theo đó, đề cao trách nhiệm của đảng viên, nhất là bí thư trong sinh hoạt chi bộ. Trên cơ sở đánh giá chất lượng chi bộ, đảng viên hằng năm, tập trung củng cố chi bộ còn hạn chế; lựa chọn đội ngũ cấp ủy bảo đảm chất lượng. Thực hiện định kỳ các đảng ủy viên xuống dự sinh hoạt chi bộ...
Đây là những nội dung cơ bản, hiện thực hóa chuyên đề nâng cao chất lượng chi bộ được Quận ủy Ba Đình thực hiện nhiều năm qua. Theo Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Quận ủy Hồ Thị Mộng Điệp, căn cứ chức năng, nhiệm vụ của từng chi bộ để lựa chọn hình thức sinh hoạt phù hợp; bảo đảm tính lãnh đạo, tính giáo dục và tính chiến đấu trong sinh hoạt đảng. Các đảng ủy cơ sở duy trì giao ban bí thư chi bộ vào ngày 30 hằng tháng, riêng tháng 2 vào ngày cuối tháng. Sau mỗi cuộc họp, chi bộ gửi văn bản báo cáo Đảng ủy. Đây cũng là cách giám sát tổ chức đảng và nắm bắt thông tin hai chiều.
Mới đây, tại cuộc tọa đàm "Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ" do Huyện ủy Phúc Thọ tổ chức, nhiều ý kiến thảo luận sôi nổi chung quanh các giải pháp khắc phục hạn chế sinh hoạt chi bộ nông thôn; trách nhiệm của bí thư chi bộ và đảng viên trong điều hành, đóng góp ý kiến và triển khai nghị quyết chi bộ... Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Đoàn Tuấn Anh cho rằng, sau bốn năm triển khai các giải pháp đồng bộ từ giúp đỡ nghiệp vụ, kỹ năng, trao đổi kinh nghiệm, cung cấp tài liệu, đến phân công phụ trách, giám sát, thi bí thư chi bộ giỏi... địa phương cơ bản đã khắc phục những điểm yếu trong sinh hoạt chi bộ.
Tại 178 chi bộ nông thôn trong toàn huyện, tỷ lệ đảng viên tham gia đạt 85% đến 90%, nhiều chi bộ thường xuyên đạt hơn 90% đảng viên tham gia đều kỳ. Các nội dung trọng tâm như xây dựng nông thôn mới, dồn điền đổi thửa... được thảo luận kỹ; bảo đảm chế độ sinh hoạt chuyên đề ít nhất mỗi quý một lần. Hiện nay, nhiệm vụ trọng tâm trên địa bàn Phúc Thọ được các cấp ủy tập trung đó là vận động nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi hợp lý, bảo đảm quy trình sạch; thực hiện ba sạch (nhà, ngõ, ruộng đồng); duy trì và tiếp tục thực hiện các tiêu chí nông thôn mới; quản lý và sử dụng đất đai... Ở đó, không thể thiếu vai trò của chi bộ nông thôn.
Theo Phó Trưởng ban Tổ chức Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Minh Nguyệt, nâng cao chất lượng chi bộ dân cư đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng khó khăn, phức tạp, vừa mang tính cấp bách, vừa lâu dài. Thành ủy Hà Nội coi đây là nhiệm vụ quan trọng, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết T.Ư 4, khóa XII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng và năm nhiệm vụ trọng tâm, hai khâu đột phá đã được đề ra trong nhiệm kỳ này.
