“Mốt” trái phiếu chuyển đổi

Đa mệnh giá

Theo ông Lê Quang Nhường, Chủ tịch Hội đồng Quản trị SCB, số lượng trái phiếu sẽ phát hành của ngân hàng là 1.000 tỉ đồng, kỳ hạn 13 tháng, lãi suất 8,5%, tương đương 7,85%/năm. Sau thời hạn trên, một trái phiếu sẽ được chuyển đổi thành một cổ phiếu. Trong khi các đơn vị khác ấn định mệnh giá trái phiếu bằng mệnh giá cổ phiếu (thường là 1 triệu đồng), và tỏ ra lúng túng với tỷ lệ chuyển đổi, thì SCB làm ngược lại: ấn định tỷ lệ chuyển đổi và đưa ra nhiều mệnh giá cho trái phiếu. Cụ thể trái phiếu SCB có ba loại: loại 1,2 triệu đồng; 1,5 triệu đồng và 2 triệu đồng. Ông Nhường nói: “Mệnh giá khác nhau là nhắm tới những đối tượng khác nhau. Cổ đông hiện hữu được ưu tiên loại mệnh giá thấp nhất. Cán bộ công nhân viên mua loại 1,5 triệu đồng và loại thứ ba phát hành cho đối tác bên ngoài”. Trong số đối tượng bên ngoài, khách hàng gửi tiền số lượng lớn và dài hạn tại ngân hàng được xếp lên hàng đầu. Đây rõ ràng là một “chiêu” ấn tượng để thu hút người gửi tiền cá nhân và nhất là các doanh nghiệp vừa, nhỏ.

Xét về hiệu quả, đợt phát hành sẽ mang lại cho SCB số “thặng dư” 230 tỉ đồng, đưa vào quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ. Số tiền trên sẽ được phân phối lại cho cổ đông dưới hình thức cổ phiếu vào quí 1-2008. Như vậy, cổ đông được lợi hai lần. Còn cái lợi trước mắt thì đã rõ: ngân hàng đáp ứng được nhu cầu tăng vốn điều lệ, đồng thời có được nguồn vốn giá rẻ để kinh doanh.

Bước đệm

Việc phát hành trái phiếu của SCB nhanh chóng được cơ quan quản lý chức năng ủng hộ vì hai lý do. Thứ nhất, lãi suất dự kiến của trái phiếu thấp hơn tỷ suất lợi nhuận bình quân ba năm liền 2003-2005 của ngân hàng là 10,14%/năm. Tỷ suất này còn cao hơn nếu tính lợi nhuận của năm 2006. Năm ngoái, lợi nhuận trước thuế của SCB đạt 46,7 tỉ đồng, nhưng tám tháng đầu năm nay đã vượt 100 tỉ đồng. Thứ hai, SCB đang được xếp là ngân hàng loại A trong bảng xếp loại của Ngân hàng Nhà nước và không vi phạm các quy định về tỷ lệ an toàn trong hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, theo chúng tôi, còn một lý do khác: đề án trái phiếu của SCB được xem như trường hợp thí điểm, phù hợp cả về lượng và chất: kỳ hạn trái phiếu không quá dài, số lượng phát hành không quá lớn, SCB là ngân hàng quy mô trung bình với vốn điều lệ hiện tại 400 tỉ đồng, tổng tài sản hơn 6.000 tỉ đồng.

Ý tưởng phát hành trái phiếu tăng vốn được Ngân hàng Á Châu khởi xướng ngay sau khi Chính phủ ban hành chủ trương cho các tổ chức tín dụng thực hiện phương thức này nhằm tăng nhanh vốn điều lệ. Nhưng có lẽ người về đích trước trên con đường trái phiếu lại là SCB. Á Châu, với vị trí là ngân hàng cổ phần hàng đầu của Việt Nam, đã đưa ra một kế hoạch phát hành quy mô, trái phiếu kỳ hạn năm năm. Điều đó đòi hỏi một sự chuẩn bị công phu. Có lẽ vì thế, Á Châu đành phải dời thời điểm phát hành ban đầu dự định trong quí 3 sang quí 4-2006.

Một số ngân hàng khác như VPBank, Quân đội cũng đã tính đến giải pháp trái phiếu tăng vốn. Việc phát hành trái phiếu ít khi bị cổ đông cá nhân phản đối, nhưng một số cổ đông lớn, đặc biệt các pháp nhân, băn khoăn. Với những đơn vị không có nhu cầu cấp bách về nguồn vốn, việc sử dụng hiệu quả ngay lập tức hàng ngàn tỉ đồng vốn huy động thêm không phải lúc nào cũng thực hiện được. Mặt khác, tính thanh khoản của trái phiếu so với cổ phiếu kém hơn, việc chuyển nhượng giữa các trái chủ có thể sẽ không thuận lợi như mong muốn, nhất là với trái phiếu ghi danh. Dù vậy, trái phiếu chuyển đổi vẫn được xem như một bước đệm thí điểm đáng tiến hành trong quá trình tăng năng lực tài chính của các ngân hàng. 

Việc phát hành trái phiếu ít khi bị cổ đông cá nhân phản đối, nhưng một số cổ đông lớn, đặc biệt các pháp nhân, băn khoăn. Với những đơn vị không có nhu cầu cấp bách về nguồn vốn, việc sử dụng hiệu quả ngay lập tức hàng ngàn tỉ đồng vốn huy động thêm không phải lúc nào cũng thực hiện được.